དེ་ཡང་ཐེངས་འདིར་གྲོགས་དམ་པ་བླ་མ་འཇམ་དབྱངས་ཚེ་རིང་ལགས་ཀྱིས་བྲག་བརྐོས་རི་མོའི་གནས་ཚུལ་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པ་བརྒྱུད་ཕྲན་ཡང་ས་གནས་དེར་རྟོག་ཞིབ་ཐེངས་གཅིག་ཏུ་བསྐྱོད་པའི་འདུན་མ་ཤུགས་དྲགས་སྐྱེས་མོད། འོན་ཀྱང་། རེ་ཞིག་མི་ཁོམ་པའི་དབང་གིས་ནར་འགྱངས་སུ་ལུས། 2019ལོའི་སྤྱི་ཟླ་9པའི་ཚེས་28ཉིན་གྱི་ཞོགས་པར་ང་རང་དངོས་སུ་བྲག་བརྐོས་རི་མོ་དེར་རྟོག་ཞིབ་ཏུ་འགྲོ་བར་སེམས་ཐག་རྦད་ཀྱིས་བཅད་དེ་ལམ་ལ་ཆས། དགུང་མོའི་དུས་ཚོད་བདུན་དང་ཕྱེད་ཀའི་སྟེང་གཞི་ནས་རྡོ་ཡི་བང་མཛོད་དུ་གྲགས་པ་ཁམས་གླག་ཐལ་ལམ་ལྷ་རུ་མ་ཞེས་པའི་ཡུལ་ཁམས་ལྟ་ན་སྡུག་ཅིང་། ཐང་དང་རི་སུལ། ནགས་ཚལ་དང་ཆུ་ངོགས་སོགས་ཀྱིས་དྲི་ཟའི་འཇིག་རྟེན་ལ་ཅོ་འདྲི་བ་ལྟ་བུའི་གནས་མཆོག་དེར་འབྱོར། དེའི་ཕྱི་ཉིན་གྱི་ཞོགས་པའི་དུས་ཚོད་བདུན་པའི་སྟེང་ཡུལ་དེའི་སྡེ་མི་གུ་དྲགས་ལགས་ཀྱི་བདག་རྐྱེན་དང་ལམ་ཁྲིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཤར་མར་བྲག་བརྐོས་རི་མོའི་ཕྱོགས་སུ་ཆས། གཞུང་ལམ་བསྐྲུན་ཟིན་མེད་པ་དང་ས་ལམ་ཤ་སྟག་ཡིན་པས་དུས་ཚོད་གསུམ་རིང་གི་འཕྲུལ་རྟའི་ལམ་ལ་ཆས་མཐར་ཉིན་གུང་གི་དུས་ཚོད་བཅུ་གཅིག་སྟེང་ད་གདོད་དམིགས་ཡུལ་ལ་འབྱོར།
བྲག་རིས་འདིའི་ནང་དོན་མི་གསལ།
此图内容有待考究
སྒོ་ཕྱུགས་འདུལ་སྦྱོང་གི་རྣམ་པ། 驯服牲口图
ཡུལ་དེའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་པ་ལྟར་ན། བྲག་འབུར་དེའི་རྒྱབ་ཀྱི་ནགས་ཚལ་དུ་རི་དྭགས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པས་སྔོན་གྱི་གཉུག་མར་གནས་པའི་རྔོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡུལ་དེར་རིང་པོར་རྔོན་བྱས་པས་ལུང་པ་དེའི་མིང་ལའང་རྔོན་པ་ལུང་པ་ཟེར་ལ། བྲག་ལྡེབས་ངོས་ཀྱི་རྔོན་པ་དང་རྔོན་ཁྱི། ཤྭ་བའི་རི་མོས་ཀྱང་རྔོན་པའི་འཚོ་བ་དེ་མཚོན་པར་མ་ཟད། དེ་གའི་དམངས་ཁྲོད་དུའང་ཤྭ་བ་སྨན་རྭ་ཅན་གྱིས་དངོས་གྲུབ་སྩོལ།། ཡུ་མོ་ཚུལ་དར་ཅན་གྱིས་དངོས་གྲུབ་སྩོལ། །ཅེས་ཤྭ་བ་མཆོད་པའི་བསང་ཡིག་ཅིག་ཀྱང་ཡོད་པར་བཤད། ཡང་ལུང་པ་འདིའི་མདའ་རུ་ཡིག་དུམ་རི་མོ་ཐང་ཞེས་ཟེར་ལ། དེ་ནི་བྲག་ལྡེབས་ངོས་ཀྱི་རི་མོ་འདི་ཁོ་ན་ཙམ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་པས་བཏགས་པའི་མིང་ཞིག་མིན་ལ། ལུང་པ་འདིའི་མདའ་རུ་ད་དུང་གེ་སར་དུམ་པ་ཞེས་རྡོ་ཡི་ངོས་སུ་ཡི་གེ་དུམ་པ་བྲིས་པ་ཞིག་དང་། རྡོ་ཡི་སེང་གེ་སོགས་ངོ་མཚར་བའི་རང་བྱུང་གི་སྣང་བརྙན་མང་དུ་མཆིས་པས་དེ་སྐད་ཐོགས་པར་སྙམ་མོ། །གང་ལྟར་མིང་འདི་གཉིས་ནི་ད་ལྟའི་མི་ཞིག་གིས་བློས་བཟོ་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར་སྔོན་ནས་དེ་སྐད་འབོད་པར་བཤད།
རྡོ་ཡིས་དྲས་གྲུབ་བྱས་པའི་ནོར་ནག་གི་གཟུགས།
牦牛图
མཐའ་འཁོར་དུ་གཡག་དང་ནོར་གྱིས་བསྐོར་ཡོད་ཅིང་མི་ལ་ལས་གཡག་གམ་འབྲོང་ལ་མདའ་འཕེན་དང་། ལ་ལ་རྟར་ཞོན་དེ་རི་དྭགས་འདུལ་སྦྱོང་བྱེད་ཀྱིན་འདུག་པས་གནའ་བོའི་བོད་ཀྱི་འབྲོག་པའི་འཚོ་བའི་ཉམས་སྣང་ལྡན། ཡིན་ཡང་ད་དུང་ཐང་གཤོལ་དང་འཇོར་སོགས་སོ་ནམ་གྱི་ཡོ་བྱད་དང་ཡིག་གཟུགས་ཤིག་ཡིན་ནམ་སྙམ་པའི་རི་མོ་དེ་ཙམ་མི་གསལ་བ་དང་། ཅི་ཡིན་ངོས་མི་ཟིན་པའི་རི་མོའང་མང་དག་ཅིག་ཡོད་པས་ད་དུང་རྟོག་དཔྱོད་དགོས།
རྡོའི་སེང་གེའི་མགོ
石狮子头
རླུང་རྟའི་ཟུར་བཞི་རུ་སྟག་སེང་ཁྱུང་འབྲུག་བཞིའི་གཟུགས་རིས་ཡོད། ཇི་ལྟར་མཚོན་པའི་ཚུལ་ཡང་གནའ་བོའི་བོན་པོ་ཚོས་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བའི་ཁམས་གཉིས་སུ་ཕྱེས་ཏེ། འབྱུང་བ་ནི་ས་ཆུ་མེ་རླུང་རྣམས་ཡིན་པ་དང་འབྱུང་བའི་ཁམས་ནི་འབྱུང་བའི་ཀློང་དེར་ཡོད་གཡོ་བ་ཅན་གྱི་ནུས་ཤུགས་ཤིག་ལ་ངོས་འཛིན། དེས་ན་འབྱུང་བ་སའི་སྙིང་པོ་ནི་སྲ་ཞིང་མཁྲེགས་པའི་རང་བཞིན་དང་ལྡན་པའི་རི་བོ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཡིན་ལ། ད་དུང་ཆེས་སྲ་ཞིང་མཁྲེགས་པ་གངས་ཀྱི་རི་བོ་རྣམས་ཀྱི་སྤོའམ་གངས་རིའི་ཀློང་དུ་གནས་འཆའ་ཞིང་། གཡོ་བ་ཅན་གྱི་སྲོག་གི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་སེང་གེ་ཡིན་སྟབས། འབྱུང་བ་ས་ཁམས་ཀྱི་མཚོན་རྟགས་སུ་སེང་གེ་བཀོད་པ་ཡིན་ཞེས་ཞང་བོད་ལོ་རྒྱུས་ཏི་སེའི་འོད་ཅེས་པའི་ཤོག་ངོས་110ངོར་གསལ་བས་ན། རྡོ་བཟོའི་སེང་གེ་འདི་ཡང་གནའ་བོའི་བོན་ལུགས་ཀྱི་ས་ཁམས་མཚོན་རྟགས་ཤིག་མ་ཡིན་ནམ་སྙམ་ལ། དེ་ཡང་གནའ་བོའི་བོན་ལུགས་ལྟར་ན་རྡོའི་སེང་གེ་ནི་གཙོ་བོ་གསས་ཁང་དང་བང་སོའི་ས་དགྲ་གནོན་བྱེད་དུ་བཙུགས་པ་མང་སྟེ། མཁས་པ་ལྡེའུས་མཛད་པའི་རྒྱ་བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་རྒྱས་པ་རུ། “ར་ས་འཕྲུལ་སྣང་གི་ས་དགྲ་གནོན་པའི་ཤར་གྱི་སྲིན་མོའི་འདོམས་ལ། དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའི་རྟེན་བཙུགས། ལྷོའི་རུས་སྦལ་ལ། བྱ་ཁྱུང་གི་རྟེན་བཙུགས། བྱང་གི་གྱད་སྟོབས་ཅན་གཡུལ་དུ་ཞུགས་པ་དེ་ལ། རྡོའི་སེང་གེ་དཀར་མོ་མཛད་དོ།།” ཞེས་པ་དང་།
འཕྱོངས་རྒྱས་མུ་ར་རིའི་རི་སྐེད་དུ་བཏབ་ཡོད་པའི་བཙན་པོ་ཁྲི་གཙུག་ལྡེ་བཙན་གྱི་བང་སོའི་ཤར་དུའང་འདི་ལྟ་བུའི་རྡོའི་སེང་གེ་ལག་པ་གཡས་པ་ཆག་སྐྱོན་ཤོར་བ་ཞིག་དང་ནུབ་ཏུ་རྡོའི་སེང་གེ་མགོ་མེད་ཅིག་མཆིས་པ་སོགས་ཀྱིས་རྟོགས་ནུས་སོ།།
གོང་དུ་སྨྲོས་པའི་བྲག་རིས་གཡག་དང་ཤྭ་བ་རྔོན་ཁྱི་སོགས་དང་རྡོའི་སེང་གེ་འདི་གཉིས་ནི་ངེས་པར་དུ་དུས་ཚོད་གཅིག་གི་ནང་དུ་བྱུང་བའི་ངེས་པ་མེད་ལ། དུས་རབས་རིམ་ཅན་གྱི་མི་རྣམས་ཀྱིས་སྔོན་གྱི་རི་མོ་རྙིང་བ་དེ་རྣམས་མཐོང་བས་དེ་དག་གི་གཤམ་དུ་གསར་སྣོན་གྱི་རི་མོ་ཅི་རིགས་བཀོད་མྱོང་བ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་དེང་སང་མངའ་རིས་རུ་ཐོག་ནས་གསར་རྙེད་བྱུང་བའི་ཁ་སྒར་བྲག་རིས་དང་རི་ཐོག་ར་བང་གི་གོ་རའི་བྲག་རིས་སོགས་ཀྱི་ངོས་སུ་དེང་དུས་ཀྱི་མིས་གསར་དུ་བསྣན་པའི་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་མཚན་སྔགས“ཨོཾ་མ་ནྀ་པདྨེ་ཧཱོཾ།”ཞེས་པ་བརྐོས་ཡོད་པ་འདིས་ཀྱང་མཚོན་ནུས་སོ།།
སྤྱིར་རྗེས་དཔག་གམ་རིག་འདེད་པའི་ཐབས་ལམ་འདི་ནི་གནའ་བོའི་བྲག་བརྐོས་རི་མོའི་གསང་རྒྱ་བརྟོལ་བའི་ཐབས་ལམ་ཉག་གཅིག་དེ་མིན་ན་ཡང་།
དེ་དག་ལས་ཐབས་ལམ་ཆེས་ལེགས་ཤོས་དེ་ཡིན་པ་ནི་སྨོས་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར། ང་ཚོས་མིག་སྔར་རྙེད་ཟིན་པ་དང་གནའ་དཔྱོད་པ་དག་གིས་སྤྱི་བསྒྲགས་བྱས་ཟིན་པའི་མངའ་རིས་རུ་ཐོག་གི་བྲག་རིས་དང་བྱང་ཐང་གི་བྲག་རིས། དེ་བཞིན་ལོ་ངོ་3200ལྡན་པའི་མཚོ་ནུབ་ཁུལ་གྱི་འབྲོག་ལུང་བྲག་རིས་དག་ལ་གཞིགས་ན། ཁམས་གླག་ཁོག་ས་ཆའི་བྲག་རིས་འདི་ལ་མ་མཐའ་ཡང་རྡོ་ཆས་གསར་མའི་དུས་རབས་སམ་ཡང་ན་དེ་ལས་བརྒལ་ཏེ་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་ནས་བཞིའི་བར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པ་དངོས་ཤུགས་བརྒྱུད་གསུམ་ནས་རྟོགས་ཐུབ། དེ་བཞིན་མཚོན་དོན་གྱི་ཆ་ནས་ཀྱང་གཡག་གམ་འབྲོང་ནི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་བླ་ཟོག་གམ་(རྒྱའི་ཡིག་ཆ་འགའ་རེའི་ནང་དུ་བོད་ལ牦牛崇拜人ཞེས་འབོད)དགྲ་འགོག་གི་ལྕགས་རི་ལྟ་བུར་སྒོམ་བཞིན་ཡོད་ལ། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལས་བྱུང་བའི་གནའ་རབས་ཀྱི་ཆོ་ག་རྙིང་བ་རྣམས་ལས་ཀྱང་ཡ་བདུད་དང་བཙན་དྲི་བརྩོག་ངན་གྱིས་བསྔངས་པའི་ངོ་།། གཡག་རྡུང་ཀུས་ཕ་གཅིག་ལ་སྣོར་ལ་ཟ་བའི་ངོ་།། ཞེས་པ་ལས་གཡག་རྡུང་བྱེད་དེ་དགྲ་འགོག་གི་མཚོན་ཆ་ལྟ་བུར་ངོས་འཛིན་བཞིན་ཡོད་ལ་དེར་མ་ཟད་གནའ་བོའི་བོན་གྱི་དཔེ་རྙིང་ལམ་སྟོན་པའི་མདོ་ཞེས་པར་མཚོན་གྱི་སེ་དགུ་འགོག་བྱེད།། མངོན་གཡག་ཁ་དྲག་རླས་པ་བྱས། ཞེས་གཡག་ནི་མཚོན་འགོག་པར་ངོས་བཟུང་ཡོད་པ་མ་ཟད་དེང་སང་ད་དུང་ཡང་གཡག་མགོའམ་འབྲོང་མགོ་ནི་བོད་མའི་སྡོད་ཁང་གི་ཡང་ཐོག་དང་ཁང་སྒོ་རུ་དགྲ་འགོག་གི་ཚུལ་དུ་བརྒྱན་སྲོལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་རེད། དེས་ན་མིག་སྔར་རྙེད་ཟིན་པའི་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་གི་བྲག་རིས་དང་ཁམས་གླག་ཁོག་གི་བྲག་བརྐོས་རི་མོ་འདི་ལས་འབྲོང་ངམ་གཡག་ནི་དེའི་འཐུས་ཚབ་རང་བཞིན་གྱི་སྲོག་ཆགས་ཡིན་པ་དང་། གྲངས་འབོར་ཆེས་མང་ཞིང་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་དམིགས་བསལ་ལྡན་པ། རྔོན་པ་དང་འབྲོག་པའི་འཚོ་བའི་རྣམ་པ་ཡང་བྲག་རིས་འདིའི་གཞི་རྩའི་ཁྱད་ཆོས་སམ་རང་བཞིན་དུ་ཆགས་ཡོད་པས་བྲག་རིས་འདིའི་མཚོན་དོན་ཡང་གནའ་བོའི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་མེས་པོ་དག་གི་འཚོ་གནས་གོམས་གསུམ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་སྣང་བརྙན་ཞིག་ཡིན་པ་བསྙོན་མེད་རེད་སྙམ།
ལར་ང་ཚོས་ནི་རང་གི་ཤ་མིག་གི་མཐོང་ཡུལ་དུ་གྱུར་བ་ཁོ་ན་ལ་གཞི་བཅོལ་ཏེ་བཤད་བཞིན་ཡོད་པ་ལས། ལྐོག་ཏུ་གྱུར་བའི་བྲག་རིས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱབ་ལྗོངས་དང་བྲག་རིས་རང་སྟེང་གིས་བཤད་པའི་ནང་དོན་དེ་ནམ་ཞར་རྟོགས་ཐུབ་ཀྱིན་མེད་པར་མ་ཟད། ཧི་མ་ལ་ཡི་རི་རྒྱུད་འདིར་བྲག་བརྐོས་རི་མོ་ལས་གཞན་ས་བརྐོས་(དཔེར་ན་ལི་ཐང་དགེ་བསྙེན་རི་བོའི་ཤོད་ཀྱི་སྤང་བཀྲ་མཆོད་རྟེན་ལྟ་བུ)རི་མོ་དང་ཆུ་རིས་སོགས་མང་དུ་བྱུང་ཡོད་སྲིད་མོད། དེ་དག་ནི་དུས་ཀྱི་ཚེ་མ་ཐུབ་པས་ད་ལྟའི་ཞིབ་འཇུག་གི་མཐིལ་དུ་རྔོ་མི་ཐོགས་པར་ལུས་པ་ལྟ་བུ་རེད། འོ་ན་དེ་དག་ལས་བྲག་རིས་འདི་དག་ནི་ཡི་གེ་མ་བྱུང་བའི་སྔོན་གྱི་ཡི་གེའི་ཚབ་མཚོན་ནམ་འཚོ་བའི་གནས་སྟངས། ཡང་ན་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཕེལ་འགྲིབ། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དད་མོས་སོགས་མཚོན་པའི་བརྡ་རྟགས་གཙོ་བོ་ཞིག་ཏུ་ཆགས་ཡོད་པ་ནི་གདོན་མི་ཟའོ།།
གཞན་ཡང་ཡུལ་འདིའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་པ་ལྟར་ན་གནས་འདིར་ཆ་འཕྲིན་དང་འགྲིམ་འགྲུལ་གྱི་སྟབས་བདེ་མེད་པས་མིག་སྔར་བྲག་བརྐོས་རི་མོ་འདི་ལ་ཞིབ་འཇུག་གམ་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་མཁན་གཅིག་ཀྱང་བྱུང་མེད་ལ། དེ་ལས་ཁོ་བོ་ནི་བྲག་རིས་འདིའི་ཆེས་ཐོག་མའི་རྟོག་ཞིབ་པ་རེད་ཅེས་དང་། བྲག་རིས་འདི་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་ཡག་པོ་ཞིག་བྱེད་རྒྱུ་ནི་ཁོང་ཚོའི་རེ་བ་ཉག་གཅིག་ཡིན་ཞེས་བཤད་དོ། །