རྩ་འཛུགས་མཉམ་འཛུགས་མཉམ་དར་བྱས་ནས། ཁོངས་ཡོངས་ཆ་སྒྲིག་གི་ལམ་གསར་བཏོད།
ཝུན་ཅང་ཆུས་ཀྱིས་རྩ་འཛུགས་དར་རྒྱས་གཏོང་བ་དེ་གསེར་རྟའི་གྲོང་གསེབ་དར་རྒྱས་གཏོང་རོགས་བྱ་བའི་ལས་གཞི་གཙོ་བོ་བྱས།
ཀྲི་པུའུའི་ལས་དོན་རུ་ཁག་བཙུགས་ནས། ཚོགས་བསྒྲིགས་མཉམ་འགུལ་སྒོས་ནུས་ཤུགས་བཏོན། ཝུན་ཅང་ཆུས་ཀྱིས་གསེར་རྟ་རྫོང་དུ་ཆ་སྒྲིག་རོགས་སྐྱོར་གྱི་ལས་དོན་རུ་ཁག་གི་ཏང་ཀྲི་པུའུ་བཙུགས་ཏེ། གསེར་རྟ་རྫོང་ཐད་གཏོགས་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ལས་དོན་ཨུ་ལྷན་གྱི་ཏང་རྩ་འཛུགས་དངོས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། ཝུན་ཅང་ཆུས་ཀྱི་ཞིང་ཆེན་ནང་ཁུལ་གྱི་ཆ་སྒྲིག་རོགས་སྐྱོར་དང་། སློབ་གསོའི་རོགས་སྐྱོར། སྨན་བཅོས་རོགས་སྐྱོར་བཅས་ལས་དོན་རུ་ཁག་གསུམ་གྱི་ལས་བྱེད་འཇོན་མི་གཅིག་འདོམས་སྒོས་དོ་དམ་བྱས་ཏེ། མི་སྣ“ཕྱོགས་གཉིས་སུ་སྐྱོད་པ། སྣོལ་སྦྲེལ་འགན་འཁུར་དང་། མཉམ་འགུལ་དོ་དམ”བཅས་ཀྱི་གཅིག་འདོམས་ལམ་སྲོལ་བཙུགས་ནས་གཡུལ་སའི་འཐབ་རྫོང་སྟོབས་ཆེར་བཏང་།
ཁོངས་ཡོངས་མི་རྣམས་ཀྱིས་རོགས་སྒྲིག་བྱས་ཏེ། ཕྱོགས་ཡོངས་ཆ་སྒྲིག་གིས་ཕན་ནུས་བསྐྲུན། ཝུན་ཅང་ཆུས་ཨུས《ལས་ཁུངས་དང་ཁེ་ལས་ལས་དོན་སྡེ་ཚན་གྱིས་སྤྱི་ཕན་དགེ་ལས་ལག་ལེན་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་བའི་ཆོད་དོན》སྐོར་གྱི་བརྡ་ཐོ་བཏང་བར་མ་ཟད། “པད་མའི་མེ་ཏོག་གིས་སྐལ་བཟང་མེ་ཏོག་ལ་ལག་གདང་སྦྲེལ་བའི”ཁོངས་ཡོངས་ཆ་སྒྲིག་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་ཏེ། ཝུན་ཅང་དང་གསེར་རྟའི་ས་གནས་གཉིས་ཀྱི་ལས་ཁུངས་དང་ཁེ་ལས་ལས་དོན་སྡེ་ཚན་དང་། གྲོང་རྡལ་དང(སྲང་ལམ)གྲོང་ཚོ(གཞིས་ཁུལ)ཡི་ཏང་ཨུ(ཏང་ཀྲི་པུའུ)277དང་ཏང་ཡོན་ཆིག་ཁྲི་ལྷག“གཅིག་གཏད་གཅིག”དང་“གཅིག་གཏད་མང་པོའི”སྒོས་ཆ་སྒྲིག་རོགས་སྒྲིག་རྩ་འཛུགས་བྱས་པ་དང་། དུས་དང་བསྟུན་ནས་མཉམ་སྤྱོད་མཉམ་མྱོང་བྱ་ཐབས་དང་།
དཔེ་མཚོན་གྱོད་དཔེ། ལག་ཆའི་རྒྱུ་ཆ་སོགས་མཐུན་སྦྱོར་བྱས་ཏེ། རོགས་སྐྱོར་ལས་དོན་དེ་རྒྱུན་ལྡན་འཚོ་བར་འདྲེས་ཤིང་ནམ་རྒྱུན་གཙིགས་སུ་འཛིན་པ་བྱས། “ཁེ་ལས་བརྒྱ་ཡིས་གྲོང་ཚོ་བརྒྱར་སྦྲེལ་བའི”དམར་པོའི་མཉམ་ལས་མི་སྣའི་བྱ་སྤྱོད་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ། བྱམས་བརྩེའི་ཁེ་ལས་50ལྷག་གསེར་རྟ་རྫོང་གི་ཞིང་གྲོང་ཆ་སྒྲིག་མཉམ་སྐྲུན་ལ་རྩ་འཛུགས་བྱས་པ་དང་། སྤུས་ལེགས་ཀྱི་ཞིང་ལས་ཐོན་རྫས་གསོ་སྤེལ་སོགས་ཀྱི་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་སྒོ་ཐེངས་100ལྷག་སྤེལ་ནས། དངོས་ཟོག་དང་དངུལ་སྒོར་ཁྲི་200ལྷག་གི་ཞལ་འདེབས་བྱས་པ་དང་རོགས་སྐྱོར་དངུལ་སྒོར་ཁྲི་300འཛད་སྤྱོད་བྱས།
གྲོང་ཆིངས་མཉམ་འཛུགས་ཀྱིས་རྒྱུན་པར་སྤེལ་རེས་དང་། ཆ་འཕྲིན་མཉམ་སྤེལ་གྱིས་མཉམ་འཛུགས་སྐུལ་སྤེལ་བྱས། ལེགས་ཆ་ཕན་ཚུན་ཁ་གསབ་དང་ཕན་ཚུན་ཁེ་ཕན་མཉམ་རྒྱལ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ། ཝུན་ཅང་དང་གསེར་རྟ་ཡིས་མཉམ་སྐྲུན་མཉམ་གཏོད་མཉམ་སྤྱོད་ཀྱི་མཉམ་ལས་སྒྲོམ་གཞིའི་གྲོས་ཆིངས་བཞག་པ་དང་། སྤྱིའི་མཐུན་སྦྱོར་མཁན་དང་འབྲེལ་གཏུག་པ་གཏན་འབེབས་བྱས་པ། མཉམ་སྒྲུབ་གསོ་སྦྱོང་སོགས་ཀྱི་མཉམ་ལས་དོན་ཚན་14ལ་གྲོས་མཐུན་བྱུང་སྟེ། ཝུན་ཅང་དང་གསེར་རྟའི་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་གཞི་རིམ་མཚན་མོའི་སློབ་གྲྭ་བཙུགས་ཏེ། ལོ་འགོར་ལོ་རེའི་གཙོ་གནད་མཉམ་ལས་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཞིབ་ཐོ་གྲོས་བསྡུར་བཟོ་བཀོད་བྱས་ཏེ། ཟླ་རེར“རྩ་འཛུགས་ཀྱི་གཞི་རིམ་མཚན་མོའི་སློབ་གྲྭ”ཡིས་དྲ་ཐོག་ནས་སྤེལ་རེས་དང་། ལོ་ཕྱེད་རེར་མཉམ་འབྲེལ་གྲོས་ཚོགས་འཚོགས་ནས་གྲོས་མོལ་བྱེད་པ་དང་། ལོ་རེར་མཉམ་འབྲེལ་སྒོས་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི“བདུན་སྐྱོད”སྤེལ་བ། དཀའ་ཁག་ཅན་གྱི་ཏང་ཡོན་ལ་རོགས་སྐྱོར་འཚམས་འདྲི་བཅས་བྱས་ནས། ལག་ལེན་དངོས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱ་བོད་ལས་བྱེད་པའི་བློ་སེམས་གཅིག་མཐུན་དང་ལག་གདང་མཉམ་སྦྲེལ་ལ་སྐུལ་འདེད་བྱས།
འཇོན་མི་མཉམ་འདྲེན་མཉམ་སྐྱོང་བྱས་ནས། དར་རྒྱས་ཀྱི་འདེགས་སྐྱོར་བརྟན་དུ་བཏང་།
གསོ་སྤེལ་ཐོན་ཁུངས་མཉམ་སྤྱོད་བྱས་པ་སྟེ། “ཚུར་གདན་ཞུ་དང་ཕར་ནང་འདྲེས”མཉམ་འདྲེས་རྒྱུན་བསྐྱངས་ཏེ། “ཆེད་མིས་ཁྲིད་སྟོན+ལས་ཞོར་སྦྱོང་བརྡར+སྤེལ་རེས་གསོ་སྦྱོང་”གི་ཤེས་ལྡན་མི་སྣའི་གསོ་སྦྱོང་ལམ་སྲོལ་བཙུགས་པར་མ་ཟད་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་བ་དང་། ཏང་འཛུགས་མཛུབ་སྟོན་པ་གཉིས་རྒྱུན་ལུགས་སུ་འབྲེལ་བ་དང་མཛུབ་སྟོན་བྱེད་པར་བདམས་མངགས་བྱས་པ་དང་། “སྤྲིན་སློབ་ཁྲིད”ཀྱི་མཉམ་སྤྱོད་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། ལོ་རེར་ཁ་ཕྱོགས་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་གསེར་རྟའི་ལས་བྱེད་པའི་ལས་སྒོའི་ཆེད་དོན་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཏེ། དུས་ཐོག་ཏུ《ཏང་ཀྲི་པུའུའི་ཚད་ལྡན་ཅན་དང་ཚད་གཞི་ཅན་གྱི་ལས་དོན་ལག་དེབ》སོགས་ཀྱི་ས་གནས་རང་གི་བསླབ་དེབ་མཉམ་སྤྱོད་དང་། སློབ་ཁྲིད་དང་ལས་སྒོའི་མཛུབ་སྟོན་མི་ཐེངས་1100སྤེལ་བ། “རྒོད་ཕྲུག་གསོ་སྤེལ་ལས་གཞི”ལག་བསྟར་བྱེད་པར་མ་དངུལ་སྒོར་ཁྲི་6000བཏང་ནས་གསེར་རྟ་རྫོང་གི་ཆ་ཚང་གཉིས་པའི་སློབ་ཆུང་ལ་རོགས་སྐྲུན་དང་།རིན་མེད་སྒོས་སློབ་མ་260ལྷག་ཝུན་ཅང་དུ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པར་བསྡུ་ལེན་བྱས་ཏེ། སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་ས་གནས་རང་གི་ལས་བྱེད་རུ་ཁག་ཁག་ཅིག་གསོ་སྐྱོང་བྱེད་པར་རྨང་གཞི་ལེགས་པོ་བཏིང་།ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་སྤེལ་རེས་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་པ་སྟེ། ལོ་རེར་མཉམ་འབྲེལ་སྒོས་ལས་བྱེད་འཇོན་མིའི་གསོ་སྦྱོང་དགོས་མཁོའི་འཆར་འགོད་བཟོས་ཤིང་། མཁོ་ཞིང་དཀོན་ཆེ་བའི་ཆེད་ལས་འཇོན་མི་ལས་སྐལ་ཚབ་སྒྲུབ་སྒོས་གསོ་སྐྱོང་བྱས་པ་དང་།
ཕུལ་བྱུང་ལས་བྱེད་འཇོན་མི་ཕན་ཚུན་མངགས་གཏོང་རྗེས་འདེད་དུ་གནད་སྨིན་མངགས་གཏོང་བྱས་ནས། ཁག་བགོས་ནས་གསེར་རྟ་རྫོང་གི་སློབ་གསོ་དང་འཕྲོད་བསྟེན་སོགས་ཀྱི་ཆེད་ལས་མི་སྣ་17ཝུན་ཅང་དུ་ལས་གནས་སུ་མཉམ་ཞུགས་སློབ་སྦྱོང་དུ་བསྡུ་ལེན་བྱས་པ་དང་། སི་ཁྲོན་ཞིང་ལས་སློབ་ཆེན་དང་ཁྲེང་ཏུའུ་གསོ་རིག་སློབ་ཆེན་སོགས་ཀྱི་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭར་མཉམ་འབྲེལ་བྱས་ཏེ“ཚན་རྩལ་གཞི་རིམ་དུ་ལེ་བར་ཁྲི་ཕྲག་སྐྱོད་པ”ཞེས་པའི་ཞོག་ཁོག་འདེབས་འཛུགས་ཀྱི་ཚན་རྩལ་ཞབས་ཞུ་དང་། “ཀྲུང་ལུགས་གསོ་རིག་བདེ་ཐང་གསེར་རྟར་སྐྱོད་པ”སོགས་ཀྱི་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་བ། རྒྱ་བསྐྱེད་སྒོས་ས་གནས་རང་གི་ཆེད་ལས་འཇོན་མིའི་རུ་ཁག་གསོ་སྤེལ་བྱས་པ་དང་། “ཏང་ཡོན་གཅིག་གི་ལས་དོན་རུ་ཁག་གི་ཁོངས་མི+རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཚོགས་པ”ཡི་བརྒྱུད་རོགས་ཁྲིད་ཀྱི་ལམ་ལུགས་བཙུགས་ནས། གསེར་རྟ་རྫོང་ལ་གྲོང་གསེབ་དར་རྒྱས་མངོན་འགྱུར་བྱ་བར་ཤེས་ལྡན་མི་སྣའི་འདེགས་སྐྱོར་མཁོ་འདོན་བྱས།
འཇོན་མི་འདྲེན་སྐྱོང་ལ་མཐུན་སྦྱོར་བྱས་པ་སྟེ། “སྤྱི་ཁྱབ་པུའུ་ཝུན་ཅང་དུ་གནས་ཤིང་རྟེན་གཞི་གསེར་རྟར་ཆགས་པའི”འཇོན་མིར་རོགས་སྐྱོར་གྱི་ཐོན་ལས་མཐུན་སྦྱོར་གོང་འཕེལ་གྱི་རྣམ་པ་ཟབ་སྤེལ་བྱས་ཏེ། འཇོན་མིའི་ཆ་འཕྲིན་དང་འཇོན་མིའི་སྲིད་ཇུས། འཇོན་མི་གསོ་སྤེལ་གྱི་སྟེགས་བུ། གྲུབ་འབྲས་རིམ་སྒྱུར་དང་མཉམ་འཛུགས་མཉམ་སྤྱོད་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་ནས། ས་ཁོངས་བརྒལ་བའི་འཇོན་མིའི་གོང་འཕེལ་མཉམ་འབྲེལ་བཙུགས་པ་དང་། “ས་གནས་གཅིག་ཏུ་དཔྱད་བསྡུར་གཏན་འབེབས་བྱས་ནས་ས་གནས་གཉིས་སུ་ཕན་ཚུན་ཁས་ལེན་པའི”འཇོན་མི་གདེང་འཇོག་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་བ། ས་གནས་གཉིས་ཀྱི་འཇོན་མིས་སྟབས་བདེའི་སྒོས་སྨན་པར་བསྟེན་ཐུབ་པ་དང་སློབ་གྲྭར་སྐྱོད་ཐུབ་པའི་སྲིད་ཇུས་སྤྱོད་ཆོག་པ་དང་། དངོས་མིན་ཤུལ་བཞག་རིག་གནས་ཀྱི་རྒྱུན་འཛིན་པ་དང་ཕུལ་བྱུང་རྩལ་ནུས་ཀྱི་མཁས་པ་གྲགས་ཅན། ལས་རིགས་མཛུབ་སྟོན་པ་དང་ལས་གཏོད་མཛུབ་སྟོན་པ་སོགས་ཀྱི་ཐོན་ཁུངས་མཉམ་སྤྱོད་ཆོག་པར་བྱས།
ཐོན་ལས་མཉམ་གཉེར་མཉམ་དར་བྱས་ནས། ཐུན་མོང་ཕྱུག་འགྱུར་ལམ་བུར་བསྐྱོད།
རྫོང་ཧྲིལ་པོས་ཐོན་ལས་གསར་སྤེལ་དང་སྟོབས་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་བ། ཝུན་ཅང་ཆུས་ཀྱིས་གསེར་རྟ་རྫོང་ལ་ཁོངས་ཡོངས་ཡུལ་སྐོར་གྱི་ཇུས་གཞི་བཟོ་བཀོད་བྱས་ཏེ། “ལྟེ་བ་གཅིག་དང་ཡུལ་སྐོར་ལམ་ཐིག་ལྔ”བཟོས་པ། གེ་སར་རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་ལྟེ་གནས་དང་།གྲོང་གསེབ་སྤུས་ལེགས་མགྲོན་ཁང་སོགས་ཀྱི་རིག་གནས་ཡུལ་སྐོར་འཛད་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པ་15དང་ཐོན་རྫས་20ལྷག་བསྐྲུན་པ་དང་། “ཏང་རྩ་འཛུགས་ཐོན་ལས་ཐག་པར་འཛུགས་ཤིང་། ཏང་ཡོན་ཐོན་ལས་ཐག་པར་འཛོམས་པ། ཞིང་པའང་ཐོན་ལས་ཐག་པར་ཕྱུག་པར”སྐུལ་སྤེལ་བཏང་བ། ས་གནས་གཉིས་ཀྱི་ཐོན་ལས་ཐག་ཉེ་བའི་ཤང་དང་གྲོང་རྡལ(སྲང་ལམ)དང་།གྲོང་ཚོ(གཞིས་ཁུལ)ཆ་སྒྲིག་མཉམ་སྐྲུན་བྱས་པ། ཁྱད་འཕགས་ཐོན་ཁུངས་དང་བེད་མེད་དུ་བསྐྱུར་བའི་རྒྱུ་ནོར། ཐོན་ལས་ཐག་པ་མཉམ་འབྲེལ་སྒོས་བསེད་པ། “ཁོངས་བརྒལ་མཉམ་ལས་དང་ས་ཞིང་གཅིག་སྡུད། གྲོང་ཚོ་སོ་སོའི་ཁོངས་བརྒལ་དཔལ་འབྱོར། སྣེ་ཁྲིད་འཛུགས་གཉེར། མ་འཇོག་ཐོབ་བགོ”སོགས་ཀྱི་ཁོངས་བརྒལ་ཚོགས་བསྒྲིགས་ཐག་བརྟན་གྱི་རྣམ་པ་གསར་གཏོད་བྱས་ནས། ཐུན་མོང་ཐོག་སྤུས་ལེགས་ཞིང་ལས་ཐོན་རྫས་ཞིབ་འཇུག་གསོ་སྤེལ་དང་། ཐོན་སྐྱེད་ཚོང་གཉེར། རིག་གནས་ཡུལ་སྐོར་ཞིབ་འཇུག་སློབ་གཉེར་མཉམ་འདྲེས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་སྦྲེལ་ཐག་ཧྲིལ་པོ་སྲ་བརྟན་དང་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་བ་དང་། གསེར་རྟ་རྫོང་གི་གསེར་རྟའི་མཁའ་མཐའི་མགྲོན་ཁང་དང་། གསེར་རྟ་རྫོང་གི་ཞོག་མངར་འདེགས་འཛུགས་རྟེན་གཞི་སོགས་ཀྱི་རོགས་སྐྱོར་ཁོངས་བརྒལ་རྣམ་གྲངས་བཙུགས་ཏེ། མང་ཚོགས་ཀྱི་ཡོང་འབབ་འཕར་བར་སྐུལ་འདེད་ནུས་ལྡན་བཏང་།ཚན་རྩལ་གྱིས་ནུས་འདོན་བྱས་ནས་ཚོང་རྟགས་མཉམ་སྐྲུན་བྱས་པ། “ཞིང་ལས་མཐོ་རིམ་གླིང་དང་སུའོ+སྣེ་ཁྲིད་ཁེ་ལས+ཐུན་མོང+ཞིང་དུད”བཅས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཐུན་མོང་ཚོགས་པ་ཟབ་སྤེལ་བཏང་ནས། ཝུན་ཅང་ཁྲོན་ནུང་ཉིའུ་ཚན་རྩལ་གསར་སྤེལ་ཞིང་གྲོང་དང་། ཀྲུང་ནུང་རྩི་ཤིང་བཟོ་གྲྭ་ཆེན་མོ་སོགས་ཀྱི་ཚན་ཞིབ་ལེགས་ཆ་འདོན་སྤེལ་བྱས་པ་དང་། ཞིང་ལས་ཚན་རྩལ་གསར་སྤེལ་གྲུབ་འབྲས་ཞིབ་འཇུག་ཐོན་སྐྱེད་ཕྱིར་འཚོང་བཅས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་འབྲེལ་བའི་ཞབས་ཞུ་མཁོ་འདོན་བྱས་ཤིང་། གསེར་རྟ་རྫོང་གི་ཞིང་ཕྱུག་ཐོན་རྫས་བརྗེ་རེས་ལྟེ་གནས་དང་། འབྲོག་ལས་མཉམ་ལས་ཁང་གི་དཔེ་སྟོན་ལས་གཞི་དང་ཤེལ་གྲུབ་དེང་རབས་ཞིང་ལས་དཔེ་སྟོན་ལྟེ་གནས་བཅས་ཀྱི་སྣེ་ཁྲིད་རྣམ་གྲངས་3བསྐྲུན་པ། “ཕྱོགས་སྟོན་ཞིབ་འཇུག་གསར་སྤེལ། ཚད་ལྡན་ཚོད་འཛིན། ཚོང་ཟོག་མངག་ཐོ་ཐོན་སྐྱེད”ལྟར“ཁྲུན་ཀྲེན་ཉིའུ་ཉིའུ”དང་“ནས་ནག་སྤུས་ལེགས་སྦི་ཆང་”སོགས་ཀྱི་རྫོང་ཁོངས་སྤྱི་པའི་ཚོང་རྟགས་བཟོས་ནས། གྲོང་ཚོའི་ཚོགས་པ་དང་ཞིང་དུད་རེ་རེར་ཚོང་རྟགས་ཀྱི་ཁེ་སྤོགས་མཉམ་སྤྱོད་བྱས་སུ་བཅུག་པ་དང་། རོགས་སྐྱོར་ཐོན་ལས་རྣམ་གྲངས་དེ་ཐད་ཀར་ཞིང་འབྲོག་མང་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུན་རིང་ཡོང་འཕར་གྱི་སྒོར་ཁུག་ཏུ་རིམ་སྒྱུར་བྱེད་པར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས། “ཝུན་ཅང་ནས་ཞིབ་འཇུག་དར་སྤེལ་དང་གསེར་རྟ་རུ་རིམ་སྒྱུར་བྱས་པའི”མཉམ་སྐྲུན་གྱི་རྣམ་པ་ལེགས་པོ་སྐྲུན་པ།
“སྔོན་དུ་ཚོང་ཁང་དང་རྒྱབ་ཏུ་བཟོ་གྲྭས”ཚོང་ལམ་རྒྱ་བསྐྱེད་བཏང་བ། “གསེར་རྟའི་སྒེའུ་ཁུང་”ཞེས་པའི་ཞིང་འབྲོག་ཐོན་ལས་གླིང་མཉམ་དུ་བཙུགས་ནས། ཧྭ་ཞེན་ཅིང་དང་སི་ཅི་ཁྲུན་ཀྲེན་སོགས་ཀྱི་ཐད་གཏོང་སྟེགས་བུའི་ལེགས་ཆ་འདོན་སྤེལ་གང་ལེགས་དང་། ཀུན་གྱིས་དོ་སྣང་བྱེད་ཡུལ་གྱི་ལྗོངས་ཁུལ་གྱི་ཡུལ་སྐོར་པའི་ཞབས་ཞུའི་ལྟེ་གནས་དང་། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཚོང་ཁུལ། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གཞིས་ཁུལ་གྱི་ཏང་དང་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཞབས་ཞུའི་ལྟེ་གནས་སོགས་ཀྱི་གཡུལ་ས་ཕྱོགས་བསྡུས་བྱས་པ་དང་། ཕྱོགས་ཡོངས་དང་ཐབས་ལམ་མང་པོ་བརྒྱུད་ནས་གསེར་རྟའི་སྤུས་ལེགས་ཞིང་ལས་ཁྱད་ལྡན་ཐོན་རྫས་ཀྱི“ཐད་གཏོང་ཚོང་འགྲེམ”དང་ཡུལ་དངོས་ཐད་འཚོང་། “ཉོ་སྒྲུབ་ཀྱིས་ཞལ་འདེབས་ཀྱི་ཚབ་བྱེད་པ”སོགས་སྤེལ་ཏེ། གསེར་རྟའི་ཞིང་ལས་ཐོན་རྫས་སི་ཁྲོན་ནས་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་པར་རོགས་འདེགས་བྱས་པ་དང་། བསྡོམས་པས་སྒོར་ཁྲི་1000ཡན་གྱི་འཛད་སྤྱོད་རོགས་སྐྱོར་བྱས་པ་རེད། །
ལྟེ་བ་གཅིག་དང་སྟེགས་བུ་གཉིས། ལས་ཞུགས་རོགས་སྐྱོར་ལམ་གསར་བསྐྲུན།
གསེར་རྟ་རྫོང་གི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་9338.98ཡོད་པ་དང་རྫོང་ཁོངས་སུ་ཡུལ་ཤོག་དང་གྲོང་རྡལ་16དང་། སྲིད་འཛིན་གྲོང་སྡེ་129དང་།གཞིས་ཁུལ་4ཡོད་པར་མ་ཟད། ཐེམ་ཐོའི་མི་གྲངས་ཁྲི་6.5ཡོད་པ་དང་། དེ་ལས་97.06%ནི་བོད་རིགས་ཡིན། ངལ་རྩོལ་ནུས་ཤུགས་མི་ཁྲི་2.5ཡོད་པ་དང་། དེ་ལས་ལོ་35མན་གྱི་ངལ་རྩོལ་ནུས་ཤུགས་མི་ཁྲི་1.2ཡོད།བརྟག་དཔྱད་བྱས་པར་བརྒྱུད། གསེར་རྟའི་ན་གཞོན་མང་ཤོས་ལ་ལས་ཞུགས་ཀྱི་རེ་འདུན་ཡོད་ཀྱང་།
རྫོང་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་གནས་ཀྱིས་ལས་ཞུགས་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་ནུས་ལྡན་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་དང་། དེ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་གོམས་གཤིས་དང་ལག་རྩལ་སོགས་ཀྱི་གནད་དོན་གྱིས་ལས་ཞུགས་གནས་ཚུལ་བློ་ལ་བབ་པ་ཞིག་མིན། ལོ་ངོ་དུ་མའི་རིང་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་པར་བརྒྱུད། ཝུན་ཅང་ཆུས་ཀྱིས“ལྟེ་བ་གཅིག་དང་སྟེགས་བུ་གཉིས”ཀྱི་རྣམ་པ་གསར་དུ་བསྐྲུན་ཞིང་། སྔོན་རྗེས་བརྗེ་རེས་དང་ཆ་འཕྲིན་དོ་མཉམ། མཐུན་སྦྱོར་འཁོར་རྒྱུག་ལ་བརྟེན་ནས། གསེར་རྟ་རྫོང་གི་ན་གཞོན་གྱི་ལས་ཞུགས་བརྟན་འཇགས་མངོན་འགྱུར་ཡོང་བར་རོགས་རམ་བྱས་པས། གསེར་རྟའི་དབུལ་སེལ་འགག་སྒྲོལ་གྱི་གྲུབ་འབྲས་སྲ་བརྟན་ནུས་ལྡན་བཏང་ཡོད།
“ལྟེ་བ་གཅིག”གིས་ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་སྔོག་འདོན་བྱེད། “ལྟེ་བ་གཅིག”ནི་གསེར་རྟ་རྫོང་ལས་ཞུགས་ཞབས་ཞུ་ལྟེ་གནས་ཡིན། ཝུན་ཅང་ཆུས་ཀྱིས་གསེར་རྟ་རྫོང་ལས་ཞུགས་ཞབས་ཞུ་ལྟེ་གནས་ཀྱི་མངག་བཅོལ་ལྟར། མི་ཤུགས་ཐོན་ཁུངས་སྔོག་འདོན་དང་ངལ་ལས་ཚོང་རྟགས་དབང་སྤྲོད། སྲིད་ཇུས་ཀྱིས་ལས་ཞུགས་སྣེ་ཁྲིད་པའི་དོན་ཆེན་གསུམ་ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་ལེགས་པར་བསྒྲུབས།
མི་ཤུགས་ཐོན་ཁུངས་སྔོག་འདོན་ནི་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ལས་ཞུགས་རེ་འདོད་ཡོད་པའི་ན་གཞོན་ཁུངས་ཆོད་པ་བྱས་ནས། མི་ཤུགས་ཐོན་ཁུངས་མཛོད་བསྐྲུན་པ་དང་། མཛོད་ཐེངས་ཤིག་བསྐྲུན་ནས། འགུལ་རྣམ་ལེགས་སྒྲིག་བྱས།
ངལ་ལས་ཚོང་རྟགས་དབང་སྤྲོད་ནི་དུས་བཀག་ལྟར་རྨང་གཞིའི་ལག་རྩལ་ཟབ་སྦྱོང་བྱེད་པ་དང་ལས་གནས་ལ་གཞིགས་ནས་ཆེད་བཟོས་རང་བཞིན་གྱི་ཟབ་སྦྱོང་གི་རྣམ་པ་ཞིག་ཡིན་པས། ལས་སྒྲུབ་མི་སྣའི་སྐད་ཡིག་བརྡ་སྦྱོར་ནུས་པ་དང་སྤྱི་ཚོགས་འབྲེལ་གཏུག་ནུས་པ་མཐོ་འདེད་གཏོང་ཐུབ།
སྲིད་ཇུས་ཀྱིས་ལས་ཞུགས་སྣེ་ཁྲིད་པ་ནི་གསེར་རྟ་རྫོང་གི་ལས་མི་བསྡུ་བའི་ཆ་འཕྲིན་འགུལ་རྣམ་གྱིས་འཚོལ་སྡུད་ཐུབ་པ་དང་། ལས་སྒྲུབ་མི་སྣའི་ཟབ་སྦྱོང་དང་ལུས་པོ་བརྟག་དཔྱད། འགྲིམ་འགྲུལ་སོགས་ལ་ནོར་སྲིད་མཐིལ་རྟོལ་གྱི་ས་ཚུགས་གཅིག་གི་རྣམ་པའི་གནས་སྲུང་ཞབས་ཞུ་མཁོ་འདོན་བྱེད་པ་དང་། “ལས་ཞུགས་གྲགས་སྐར”བདམས་པར་མ་ཟད། ཁོ་ཚོ་ཕ་ཡུལ་དུ་གདན་ནས་སྐོར་ཞིབ་གཏམ་བཤད་བྱེད་པ་དང་། “ལས་ཞུགས་གྲགས་སྐར”གྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་ལས་ཞུགས་འགུལ་ནུས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ།
“སྟེགས་བུ་གཉིས”ཀྱིས་ཤེས་ལྡན་མི་སྣར་ཞབས་ཞུ་བྱེད། “སྟེབས་བུ་གཉིས”ནི་ཝུན་ཅང་ཆུས་སུ་གསེར་རྟ་རྫོང་མི་ཤུགས་ལས་ཀའི་ཞབས་ཞུ་ས་ཚུགས་དང་གསེར་རྟ་རྫོང་དུ་ལས་སྒྲུབ་མི་སྣའི་བཟོ་པའི་ས་ཚུགས་བཙུགས་པ་ལ་ཟེར།
གསེར་རྟ་རྫོང་དུ་སྡོད་པའི་ཝུན་ཅང་ཤེས་ལྡན་མི་སྣའི་ལས་ཀའི་ཞབས་ཞུ་ས་ཚུགས་དབུ་བརྙེས་པ། གསེར་རྟ་རྫོང་གིས་བོད་རྒྱ“སྐད་གཉིས”ཀྱི་ལས་བྱེད་པ་བདམས་ནས་མངགས་ཏེ། གསེར་རྟའི་ཁོངས་མིའི་ལས་སྒྲུབ་མི་སྣའི་རྗེས་དེད་ཞབས་ཞུ་གང་ལེགས་བསྒྲུབས་པ་དང་། ལས་སྒྲུབ་མི་སྣའི་ཡུན་རིང་ལས་བརྟན་ལ་སྣེ་ཁྲིད་བྱས། གསེར་རྟའི་མང་ཚོགས་ལས་ཞུགས་ལ་འཚམས་པའི་ལས་གནས་འགུལ་རྣམ་གྱིས་འཚོལ་སྡུད་བྱས་ནས། དུས་ལྟར་གསེར་རྟ་རྫོང་གི་ལས་ཞུགས་ཞབས་ཞུའི་ཆ་འཕྲིན་རྒྱུད་སྤེལ་བྱས།
གསེར་རྟ་རྫོང་ལས་སྒྲུབ་མི་སྣའི་བཟོ་པའི་ས་ཚུགས་དབུ་བརྙེས་པ། ཝུན་ཅང་ཆུས་བྱམས་བརྩེའི་ཁེ་ལས་ཨ་ཅེ་ཧོང་གད་བདར་སྤྱི་གཉེར་ཁང་གི་སྣེ་ཁྲིད་འོག་གསེར་རྟ་རྫོང་ལས་སྒྲུབ་མི་སྣའི་བཟོ་པའི་ས་ཚུགས་དབུ་བརྙེས། བཟོ་པའི་ས་ཚུགས་ཀྱིས་དཔྱིད་གསར་དུས་ཆེན་དང་ཟླ་མཆོད་དུས་ཆེན་སོགས་དུས་ཆེན་གལ་ཆེན་དུ་བཟོ་པའི་མཐུན་འབྲེལ་བྱེད་སྒོ་རྩ་འཛུགས་བྱས་ནས། བཟོ་པ་ཕན་ཚུན་བར་འབྲེལ་འདྲིས་བྱས་པར་བརྒྱུད་བརྩེ་བ་ཇེ་ཟབ་གཏོང་བ་དང་།
“ཁྱིམ”གྱི་འཚོ་བ་ཡོད་པས་ལས་ཞུགས་མི་སྣའི་ཡུན་རིང་གི་ལས་བརྟན་ལ་སྐུལ་འདེད་བྱས་ཡོད།
2022ལོར། ཝུན་ཅང་ཆུས་ཀྱིས་ཐེངས་5དང་མི་66སྣེ་ཁྲིད་ནས་ཁྲེང་ཏུའུ་གྲོང་ཁྱེར་ཝུན་ཅང་ཆུས་དང་ཀྲེ་ཅང་ཞིང་ཆེན་ཐའེ་ཀྲོའུ་གྲོང་ཁྱེར་ཅའོ་ཅང་ཆུས་སུ་ལས་ཞུགས་མངོན་འགྱུར་བྱུང་བ་དང་། མི་1500ལྷག་ལ་སྐུལ་སློང་བྱས་ནས་རང་ཚུགས་ལས་ཞུགས་མངོན་འགྱུར་བྱུང་ནས། གསེར་རྟའི་དེ་སྔའི་གྲུབ་འབྲས་ཆེས་ལེགས་ཤོས་སུ་གྲུབ་ཡོད། །