སྨར་ཁམས་རྫོང་ཚྭ་ཁ་ལྷོའི་གནའ་བོའི་ཚྭ་ཞེས་པ་འདི་ནི་གནའ་དེང་འཛམ་གླིང་དུ་ཆེས་དཀོན་ཞིང་། ཚྭ་བཟོའི་ལག་ཤེས་དང་ལག་ཆ་སྲོལ་རྒྱུན་ལྟར་ད་ལྟའི་བར་དུ་གནས་ཡོད་ལ། རང་བྱུང་གི་ཐོན་ཁུངས་འདིས་གྲོང་བརྡ་གསར་པ་འཛུགས་སྐྲུན་དར་སྤེལ་གཏོང་བའི་རང་བྱུང་ཁམས་སྲུང་སྐྱོང་དང་། རང་བྱུང་ཁམས་དང་བསྟུན་པའི་སྐྱེ་ཁམས་དཔལ་ཡོན་གྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་མི་དང་རང་བྱུང་ཁམས་འཆམ་མཐུན་མཉམ་གནས་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་པ་སྟེ། ཚྭ་ལས་འགྱུར་རྡོ་གསོན་པོ་དང་། ཀྲུང་གོའི་གནའ་བོའི་ཚྭ་ལས་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་དམངས་ཁྲོད་བཟོ་རྩལ་གྱི་སྙིང་བཅོས་ཡིན་པ་རེད།
སྨར་ཁམས་ནི་ཐང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཐུ་བྷོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སུ་གཏོགས་ཤིང་། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དེབ་ཐེར་དུ་བཀོད་པ་ལྟར་ན། དེ་དུས་ལྷོ་ཚྭ་ཁའི་གྲོང་ཚོ་དང་། ཚྭ་ཁའི་གྲོང་སྡེ་ཞེས་ཟེར་སྲོལ་ཡོད། མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་སོང་བའི་ཚྭ་ལས་འགྱུར་རྡོ་གསོན་པོ་ཞེས་པ་སྟེ་སྨར་ཁམས་རྫོང་ཚྭ་ཁ་ལྷོའི་གནའ་བོའི་ཚྭ་ཞིང་ནི། དེང་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཆབ་མདོ་གྲོང་ཁྱེར་སྨར་ཁམས་རྫོང་གི་ལྷོ་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇང་མི་རིགས་ཡུལ་ཤོག་དང་ཆུ་ཚན་ཁ་ཡུལ་ཤོག་གཉིས་ཀྱི་ཁོངས་གཏོགས་རྨ་འབྲི་རྫ་གསུམ་གྱི་ཡ་གྱལ་རྫ་ཆུའི་ངོགས་སུ་གནས་ཏེ། མཚོ་སྔོན་ནས་སྨར་ཁམས་བརྒྱུད་པའི་རྒྱལ་ལམ་214པའི་ལམ་ཁ། ཆབ་མདོ་ནས་བར་ཐག་སྤྱི་ལེ་300ཙམ་དང་། སྨར་ཁམས་རྫོང་གྲོང་དང་བར་ཐག་སྤྱི་ལེ་115ཡོད་ལ། ཆ་སྙོམས་ས་བབ་མཐོ་ཚད་སྨི་2350ཙམ་མཆིས། ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་ཏེ་བོད་བཙན་པོའི་སྐབས་ནས་ས་དང་། ཆུ། མེ། རླུང་བཅས་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་ནུས་པ་བེད་སྤྱོད་ནས་འཛམ་གླིང་ན་ཆེས་དཀོན་པའི་ཁྲོན་པའི་ལན་ཚྭ་བཟོ་ལས་ཀྱི་ལག་རྩལ་འདི་དར་ཞིང་ད་ལྟའི་བར་དུ་རྒྱུན་འཛིན་དང་། སྲུང་སྐྱོང་། བེད་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་པ་རེད།
སྤྱིར་ཚྭ་ཞིང་ཡོད་སའི་གནས་ཡུལ་དེའང་ས་བབ་མཐོ་བ་དང་། གྲོག་རོང་གཟར་མོ། འཕྲང་རོང་“V”དབྱིབས་ཅན་གྱི་རོང་ཁུལ་ཡིན་པ་དང་། རང་བྱུང་གི་ཁོར་ཡུག་སོགས་ཕྱོགས་གང་ཐད་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་ཞན་ཡང་། མི་རབས་ནས་མི་རབས་བར་མཐོང་བ་བརྒྱུད་པའི་ལག་རྩལ་དང་ཚྭ་བཟོའི་ཡོ་བྱད་བཅས་ད་ལྟའི་བར་དུ་གསོན་གཟུགས་སུ་མཐོང་ཞིང་ལག་རྩལ་རྒྱུན་འཛིན་དང་བེད་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པས། མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་སོང་བའི་ཚྭ་ལས་འགྱུར་རྡོ་གསོན་པོ་ཞེས་པ་དོན་ཐོབ་ཀྱི་མིང་ཐོགས་ཡོད་པ་དང་། སྤྱི་ལོ་2009ལོར་ལོ་སྟོང་སོང་བའི་ཚྭ་ཞིང་གི་དོང་ཚྭ་སྐམ་གསོག་བྱེད་པའི་ལག་རྩལ་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་དངོས་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་མིང་ཐོའི་གྲས་སུ་ཚུད་ཡོད་པ་དང་། སྤྱི་ལོ་2013ལོའི་ཟླ་བ་5པར་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གིས་ཐེངས་བདུན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་རིག་དངོས་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་བའི་སྡེ་ཚན་གྱི་གྲས་སུ་བཞག་ཡོད་པ་རེད།
སྒོས་སུ་ཚྭ་ཞིང་དེ་དག་ནི་ལྕགས་རྟ་གྲོང་གི་རྫ་ཆུའི་གཡས་ངོགས་ཀྱི་རི་འདབས་སུ་ཡོད་ལ་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་སྨི་ངོས་གྲུ་ཁྲི་3.5ཙམ་གྱི་ཐོག་ཚྭ་དོང་ངམ་ཚྭའི་ཁྲོན་པ་ཆེ་ཆུང་40ཙམ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཕལ་ཆེར་རྡོ་བརྩིགས་ཅན་ཏེ་སྤྱི་གཉེར་གྱི་ཚྭ་དོང་དང་སྒེར་གཉེར་གྱི་ཚྭ་དོང་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཡོད། དེ་བཞིན་དུ་ཚྭ་ཞིང་ཡང་རགས་རྩིས་བྱས་ན་སྤྱི་གཉེར་གྱི་ཚྭ་ཞིང་2270ཙམ་ཡོད་པ་དང་། སྒེར་གཉེར་གྱི་ཚྭ་ཞིང་526ཡོད་པ་ཚྭ་ཞིང་གྲངས་ལས་འདས་པ་དམག་གི་རུ་སྒྲིག་པ་ལྟར་ཆགས་ཡོད། ཚྭ་དོང་ཆེ་བའི་ནང་གི་ཚྭ་ཆུ་ནི་ཕབས་རྟ་ལྟ་བུར་གྱུར་པས་ཚྭ་དོང་ཆུང་བའི་ནང་དུ་སྤོས་བླུགས་བྱེད་སྲོལ་ཡོད། སྦྱངས་ཐོན་བྱུང་བའི་ཚྭ་ཆུ་དེ་དག་ཚྭ་ཞིང་སོ་སོའི་ནང་དུ་སྤོས་བླུགས་བྱས་རྗེས་ཉི་མའི་འོད་དང་རླུང་གི་གཡབ་ཀྱིས་སྐམ་གསོག་བྱས་ནས་དོང་ཚྭར་ཆགས་པ་རེད།
སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཚྭ་ལས་བཟོ་རྩལ་ནི་དངོས་མིན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤུལ་བཞག་ཡིན་ཞིང་། མིག་སྔར་ཡུལ་དེར་ལག་རྒྱུན་འཛིན་མཁན་གྱི་ཚྭ་ལས་དུད་ཚང་བཞི་བརྒྱ་ཙམ་ཡོད་པ་སྟེ། དགུན་ཁ་ཤར་མ་ཐག་ཚྭ་པ་རྒན་པོ་རྒྱུས་ལྡན་ཅན་དེ་ཚོས་རྫ་ཆུའི་འགྲམ་ངོགས་ནས་ཚྭ་ལྡན་གྱི་ཆུ་མིག་བཙལ་ནས་ཚྭ་དོང་སྨི་2ནས་8ཙམ་བར་ཚྭ་འདྲེས་ཀྱི་ཆུ་མིག་གཏིང་ཟབ་མིན་དང་བསྟུན་ནས་ཚྭ་ཆུ་གསོག་སའི་དོང་བྲུ་དགོས། དོང་ནང་དུ་ཚྭ་ཆུའི་ཕབས་རྟའམ་ཕབས་རྩི་སྙལ་གསོག་ཟླ་བ་གསུམ་ཙམ་བྱ་དགོས། དེ་ནས་ཚྭ་ཆུའི་ཕབས་རྟར་ཆགས་པ་དེ་དག་ཤིང་ཟོ་ནང་དུ་བླུགས་ནས་ཡང་ཡང་བཙགས་ཏེ་ཚྭ་ཞིང་དུ་ཚྭ་སྦྱངས་བྱ་དགོས། ཚྭ་སྦྱངས་བྱས་རྗེས་ཐོན་པའི་ཚྭ་ཧྲུག་དེ་དག་གཡའ་སོགས་མི་གཙང་བ་ལེན་ནས་སྐམ་གསོག་བྱས་མཐར་བཀྲབ་ནས་གཙང་མ་བྱས་རྗེས་ཚྭ་ཧྲུག་དེ་དག་སྨྱུག་སླེལ་ནང་སྐམ་གསོག་བྱས་རྗེས་གཞི་ནས་བྲོ་བ་ལྡན་པའི་ལན་ཚྭ་ཡོངས་གྲགས་སུ་ཚྭ་ཁའི་དོང་ཚྭ་ཞེས་པ་དེ་ཐོན་གྱི་ཡོད་ཅིང་། དགུན་དུས་ནས་དཔྱིད་ཀྱི་བར་དུ་བསགས་པའི་ཚྭ་ཆུ་ཕབས་རྟ་ཅུང་སྐ་བར་ཐོན་ཏེ་དཔྱིད་དུས་ཟླ་བ་3པ་ནས་4པའི་བར་ཚྭ་སྦྱངས་ན་ལེགས་ཤོས་ཡིན། དགུན་ཁ་ཉི་མ་ཉིས་གསུམ་ཙམ་དང་། དབྱར་ཁ་ཉིན་ཞག་གཅིག་ཙམ་བསྙལ་ན་ཚྭ་ལངས། ས་གཤིས་དང་ས་རྒྱུ་སོགས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་མི་འདྲ་བའི་དབང་གིས་ཚྭ་མདོག་ལ་རྫ་ཆུའི་དབྱེ་མཚམས་ཀྱི་དབང་གིས་ཧེ་བག་ཆེན་པོ་ཡོད། རྫ་ཆུའི་ཤར་ངོགས་འཇང་མི་རིགས་གྲོང་ཚོ་དང་ཡར་ཀ་སྟེང་གྲོང་ཚོའི་ཚྭ་ཞིང་ནས་ཐོན་པར་ཚྭ་མདོག་དཀར་པོ་ཡིན་པས་ཚྭ་དཀར་དང་། ཤར་ངོས་ཀྱི་ལྕགས་རྟ་གྲོང་ཚོ་དང་། ཆུ་ཚན་ཁ་གྲོང་ཚོ་ནས་ཐོན་པའི་ཚྭ་མདོག་དམར་པོ་ཤས་ཆེ་བས་ཚྭ་དམར་ཟེར། དོང་ཚྭ་དེ་ལྟོ་ཟས་ནང་དུ་འདེབས་ན་ལྟོ་ཟས་ལ་རོ་བཅུད་ལྡན་པ་དང་། དར་ཁུ་ནང་དུ་བཏབ་ནས་ཕྱུགས་རིགས་ལ་བླུད་ན་ཤ་ཤེད་རྒྱས་པ་སོགས་གཙོ་བོའི་བྱེད་ནུས་སོ། །གནའ་དུས་ནི་ནོར་གཡག་གི་སྤུའམ་ཀོ་བས་བཟོས་པའི་ཞིང་དོག་ལ་སྲིད་རིང་བའི་ཚྭ་སྒྲོའམ་ཚྭ་སྒྱེ་སོགས་ཀྱི་ནང་དུ་བླུགས་ཏེ་རྟ་དང་དྲེའུ་ལ་ཁལ་བཀལ་ཏེ་ཚྭ་ཚོང་ལ་ཆས་ཏེ་འབྲོག་པ་གཙོས་པའི་ཡུལ་ལུང་གཞན་ལ་ཚྭ་ཚང་དུ་འགྲོ་སྲོལ་ཡོད། དཔེ་ན་ཚྭ་ལ་བརྒྱད་ཅུ་སྡེའི་དུས། ཞེས་པ་ཚྭ་བྲེ་གང་ལ་འབྲུ་བྲེ་བརྒྱད་ཅུ་ཡས་མས་བརྗེ་འཚོང་བྱེད་པའི་དུས་སྐབས་ཏེ། སྐབས་དེ་བོད་ལ་ཚྭ་ཡི་རིན་ཐང་ཧ་ཅང་མཐོན་པོ་ཡིན་པར་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད་པ་རེད། བོད་དུ་ཐོན་པའི་ཚྭ་རིགས་མི་འདྲ་བ་འགའ་ཡོད་ཀྱང་ཚྭ་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ལག་རྩལ་མ་ཉམས་པ་ད་ལྟའང་བེད་སྤྱོད་བཞིན་པ་འདི་ནི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཚྭ་བཟོའི་ལག་རྩལ་ཁོ་ནར་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཡིན།
ཀྲུང་གོ་ནི་འཛམ་གླིང་གི་ཁྲོན་པའི་ཚྭ་ལས་ཐོན་སྐྱེད་ཆེས་སྔ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན། ཆབ་མདོ་ས་ཁུལ་ནི་ཀྲུང་གོའི་ཚྭ་ལས་ཐོན་སྐྱེད་སྤེལ་སྔ་ཤོས་ཀྱི་ས་ཁུལ་གྱི་གྲས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། སི་ཁྲོན་དང་། ཡུན་ནན། བོད་རིགས་བཅས་ས་ཁུལ་དང་སྦྲེལ་མཐུད་བྱས་པའི་ཇ་རྟའི་གནའ་ལམ་དུ་གནས་པའོ། །
འདིར་སྨར་ཁམས་ཚྭ་ཁ་གནའ་བོའི་ཚྭ་ཞིང་ངོ་སྤྲོད་བྱ་བར་ཁོ་བོ་སྤྱི་ལོ་2013ལོའི་ཟླ་བ་9པའི་ཚེས་17ཉིན་ཡུལ་དངོས་སུ་སོང་ནས་ཚྭ་ཞིང་འགྲམ་གྱི་རྒན་རྒོན་གཉིས་ལ་སྨར་ཁམས་ཚྭ་ལས་ཀྱི་སྐོར་བཅར་འདྲི་བྱས་པའི་ཟིན་བྲིས་ཐར་ཐོར་དང་། སྐབས་དེར་བླངས་པའི་པར་འགའ་བཅས་ལ་བལྟས་རྗེས། མིག་སྔར་གོང་འོག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྐྱེ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོང་དང་། དངོས་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་རྒྱུན་འཛིན་དང་། སྲུང་སྐྱོང་། བེད་སྤྱོད་བྱ་བའི་མཐོ་རླབས་མཚོ་འཕྱུར་བ་བཞིན་དུ་སྤེལ་བའི་སྐབས་འདི་དེ་བས་དགོས་གལ་ཆེ་བར་སྙམ་སྟེ་གང་དྲན་དུ་བྲིས་པ་ཡིན་ཀྱང་། དེ་ནས་ད་བར་ལོ་བཅུ་གཅིག་སོང་ཚར་འདུག་པས་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་ཡུལ་ལུང་གི་ཆ་རྐྱེན་བཅས་སྐབས་དེ་དང་མི་འདྲ་བའི་དབང་གིས་འགྱུར་ལྡོག་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་ཀྱི་རེད་སྙམ། །