ཐུ་ནི་ཞི་ཡ་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་སྟེ་བསྡུས་མིང་ལ་ཐུ་ནི་ཞི་ཡ་ཞེས་པ་ནི་ཨ་ཧྥེ་རི་ཀ་སྐམ་ས་ཆེན་པོའི་བྱང་རྒྱུད་དུ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན། ཐུ་ནི་ཞི་ཡ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བྱང་རྒྱུད་དང་ཤར་རྒྱུད་ས་དབུས་རྒྱ་མཚོ་དང་ཉེ་བར་བཅར་ཞིང་། ཤར་ལྷོའི་མཚམས་ལི་པེ་ཡ་རྒྱལ་ཁབ་དང་འདབས་འབྲེལ་དུ་གནས་པ་དང་། ནུབ་རྒྱུད་ཨར་ཅི་རི་ཡ་དང་མཚེ་མར་བཅར།
ཐུ་ནི་ཞི་ཡ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁོངས་ལས་40%ནི་ས་ཧ་ར་བྱེ་ཐང་གིས་ཟིན་ཞིང་། རྒྱ་ཁྱོན་60%ནི་ཞིང་ས་གཤིན་པོས་ཟིན་ཡོད། བྱང་རྒྱུད་དུ་གཡུ་འབྲུག་ཐང་ལ་ལྷུང་འདྲའི་ཡ་ཋི་ར་སི་རི་རྒྱུད་འགྱིང་ངེར་བརྟན་པོར་གྲུབ་ཡོད་པ་དང་། བར་རྒྱུད་ནི་སྐས་རིམ་དབྱིབས་ཀྱི་རི་ཚོགས་ཡིན་ཞིང་། ཤར་རྒྱུད་ནི་དུས་ཚིགས་རང་བཞིན་གྱི་མཚོ་ངོགས་ཀྱི་བདེ་ཐང་དང་། ལྷོ་རྒྱུད་ན་ས་ཧ་ར་བྱེ་ཐང་ཆེན་མོ་ཡོད།
ཐུ་ནི་ཞི་ཡ་ནི་གྷ་ཐེ་ལྗི་ཤེས་རིག་གི་འབྱུང་ཁུངས་ཡིན། སྤྱི་ལོ་དུས་རབས་དགུ་པའི་མཇུག་ནས་བརྩིས་པའི་ལོ་ངོ་དྲུག་བརྒྱའི་རིང་ལ་གྷ་ཐེ་ལྗི་ནི་མིང་དུ་གྲགས་པའི་བྲན་གཡོག་ལམ་ལུགས་ཀྱི་བཙན་རྒྱལ་གྷ་ཐེ་ལྗིའི་རྒྱལ་ས་ཡིན་ཞིང་། སྲིད་འབྱོར་རིག་གསུམ་འཕེལ་རྒྱས་ཆེན་པོ་ཕྱིན་པས། སྐབས་དེའི་ས་དབུས་རྒྱ་མཚོའི་ས་ཁུལ་གྱི་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར། ཚོང་ལས། ཞིང་ལས་བཅས་ཀྱི་ལྟེ་གནས་སུ་གྱུར། མཚར་སྡུག་འོད་སྟོང་འབར་བའི་གྷ་ཐེ་ལྗི་ཤེས་རིག་གི་མེ་ལྕེའང་གནས་འདི་ནས་མཆེད་པ་ལགས།
གྷ་ཐེ་ལྗི་ཞེས་པ་ནི་ཧྥེ་ཉི་ཅེའི་སྐད་ཡིན་ཞིང་གྲོང་ཁྱེར་གསར་པ་ཞེས་པའི་དོན་དུ་འགྲེལ། མིའི་རིགས་ཀྱི་ཤེས་རིག་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་མིང་དུ་གྲགས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དེ་མཐར་རོ་མས་ཕམ་པར་བརྒྱབ་ནས་འཇིག་ཅིང་། ད་ལྟ་མཐོང་དུ་ཡོད་པའི་གྷ་ཐེ་ལྗི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རྗེས་ཤུལ་ཕལ་མོ་ཆེ་ནི་རོ་མས་བཙན་འཛུལ་བྱེད་སྐབས་བསྐྱར་དུ་བཞེངས་པར་གྲགས། ང་ཚོས་ཟློས་གར་ཁང་དང་སྤྱི་པའི་ཁྲུས་ཁང་སོགས་ཀྱི་རྗེས་ཤུལ་ལས་གྷ་ཐེ་ལྗི་མིའི་ཚགས་དམ་པའི་ཇུས་བཀོད་ཀྱི་གསང་བ་དང་ཤེས་རིག་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཆུ་ཚད་རྟོགས་ཐུབ། གྷ་ཐེ་ལྗི་ཉེ་འགྲམ་གྱི་གསར་དུ་བཞེངས་པའི་དེང་རབས་ཅན་གྱི་དངོས་མང་བཤམས་སྟོན་ཁང་དུ་གྷ་ཐེ་ལྗིའི་ཤེས་རིག་དང་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་རིག་དངོས་མང་པོ་ཉར་ཡོད་པ་རེད། སྤྱི་ལོ་1978ལོར། འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སློབ་གསོ་ཚན་རིག་རིག་གནས་རྩ་འཛུགས་ཀྱིས་གྷ་ཐེ་ལྗིའི་རྗེས་ཤུལ་འཛམ་གླིང་རིག་གནས་དང་རང་བྱུང་ཤུལ་བཞག་གི་མིང་ཐོ་རབ་དང་པོའི་གྲས་སུ་བཞག་གོ །
ཧྥེ་ཉི་ཅེ་མིས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་མཚོ་འགྲུལ་ལག་རྩལ་དང་ཚོང་ལས་ཀྱི་འཇོན་ཐང་ལ་བརྟེན་ནས་གཞི་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཤུགས་རྐྱེན་ཟབ་པའི་ཚོང་ལས་ཀྱི་རྟེན་གཞི་ཆེན་པོ་ཞིག་བསྐྲུན་ཞིང་། ས་དབུས་རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་ངོགས་ཀྱི་མི་རིགས་སོ་སོའི་ཤེས་རིག་བར་ལ་འབྲེལ་ཟམ་བཙུགས། གྷ་ཐེ་ལྗི་ཡིས་དཀྱེལ་ཡངས་ཀྱི་བསམ་བློའི་ཁོར་ཡུག་དང་ཚོང་ལས་འཕེལ་རྒྱས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡུལ་ཕྱོགས་སོ་སོའི་གནས་སྤོ་ཡུལ་མི་དང་ཚོང་པ་མང་པོ་བཀུག་མུར། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་ཕན་ནུས་ཆེན་པོ་ཐོན་ཞིང་གསོན་ཤུགས་ཀྱིས་བརྟས་པའི་ཚོང་ལས་ལྟེ་གནས་ཤིག་ཏུ་གྱུར། གཞན་གྷ་ཐེ་ལྗིའི་ཞིང་ལས་ཀྱང་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་ཡོད་དེ། ས་གཤིན་ལེགས་པའི་རྨོ་ཞིང་དང་དྲོ་གྲང་སྙོམས་པའི་མཁའ་དབུགས་ཀྱིས་འབྲུ་རིགས་ཐོན་ཁུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བྱུང་། དེ་ལྟ་བུའི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་རྨང་གཞི་བརྟན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ས་གནས་རང་གི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱིས་ཕྱུག་པའི་གྷ་ཐེ་ལྗིའི་ཤེས་རིག་དར་རྒྱས་ཆེན་པོ་ཕྱིན་ཞིང་། ཉེ་འགྲམ་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་མང་པོར་ཡང་ཤུགས་རྐྱེན་ཟབ་མོ་ཐེབས།
ངོ་མཚར་ཤེས་རིག་གི་ལོ་རྒྱུས་སྦྲུམ་པའི་གནའ་བོའི་གྷ་ཐེ་ལྗི་གྲོང་ཁྱེར་འདི་ལ་ཡིད་སེམས་འགུག་པའི་གཏམ་རྒྱུད་ཅིག་ཡོད་དེ། གནའ་བོའི་སྟོབས་འབྱོར་མངའ་ཐང་རྒྱས་པའི་གྷ་ཐེ་ལྗི་བཙན་རྒྱལ་བསྐྲུན་མཁན་ནི་མིང་ལ་ཨེ་ལི་ཧྲ་ཞེས་པའི་མཛེས་སྡུག་ཡིད་དུ་འོང་བའི་སྲས་མོ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཕུ་བོས་མོར་ངན་སེམས་བཅངས་ནས་འཇིག་རྟེན་དཀར་ངོགས་འདི་དང་ཁ་བྲལ་དུ་གཏོང་བའི་གདུག་རྩུབ་ཀྱི་སྦྱོར་བ་སྤེལ་མུར། མོས་གཡོག་པོ་འགའ་ཁྲིད་ཅིང་གྲུ་ལ་བསྡད་དེ་དེང་གི་གྷ་ཐེ་ལྗི་ཞེས་པའི་ས་ཆ་དེར་ཐོན། གནས་དེ་གཡང་གཟར་བྲག་རིས་མུ་ཁྱུད་དུ་བསྐོར་ཞིང་མཚོ་འགྲུལ་གྱི་འགག་སྒོ་ཡིན་པས། མོས་གནས་དེར་གྲོང་ཁྱེར་བསྐྲུན་རྒྱུའི་སེམས་ཐག་བཅད། གནས་དེའི་གཉུག་གནས་མི་རིགས་བྷེར་བྷེར་ཨེར་ཡི་གོམས་སྲོལ་ལྟར་ན། ཕྱི་ཡོང་མིས་རང་གི་ས་ཐོག་ནས་སའི་རྒྱ་ཁྱོན་ནོར་ཀོ་ཙམ་ལས་བདག་འཛིན་བྱས་མི་ཆོག་པ་རེད། སྲས་མོས་རང་གི་བློ་གྲོས་ལ་བརྟེན་ནས་ནོར་ཀོས་འབྲེང་བུ་བཟོས་ཤིང་། རང་ལ་དགོས་པའི་གཞི་རྒྱ་ཅུང་ཆེ་བའི་སའི་རྒྱ་ཁྱོན་བསྐོར་བས་གནས་དེར་གཞི་ཚུགས་ཐུབ་པ་བྱུང་ངོ་། །
སུའུ་སེ་གྲོང་ཁྱེར་ནི་ཐུ་ནི་ཞི་ཡའི་ཡུལ་སྐོར་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། འབྲེལ་ཡོད་དཔྱད་གཞི་ལྟར་ན། གྲོང་ཁྱེར་དེ་ནི་སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་དང་པོ་ནས་བཟུང་མིང་གྲགས་ཕྱོགས་བཞིར་ཁྱབ་ཡོད་པ་དང་། གནའ་བོའི་ཧྥེ་ཉི་ཅེ་མིས་བསྐྲུན་པར་བཞེད། གྲོང་ཁྱེར་དེ་ལ་ཀུན་གྱི་དགའ་བསུ་ཐོབ་བའི་ཡུལ་སྐོར་ཁུལ་དུ་གྱུར་ཡོད་པ་དང་། ཀུན་གྱིས་ས་དབུས་རྒྱལ་མཚོའི་མེ་ཏོག་ལྡུམ་ར་ཞེས་བསྟོད་པའི་མེ་ཏོག་གཏོར། སུའུ་སེ་དངོས་མང་བཤམས་སྟོན་ཁང་དུ་གསེར་དངུལ་གྱིས་མཐའ་རྒྱན་སྤྲས་པའི་རི་མོ་མང་པོ་ཡོད་པ་དང་། རི་མོ་དེ་དག་ནི་གྷ་ཐེ་ལྗི་ཤེས་རིག་གཏེར་མཛོད་ཁྲོད་ཀྱི་ནོར་བུར་ངོས་འཛིན་ཞིང་། དེ་ལས་རི་མོ་ལ་ལར་ལོ་ངོ་3500ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པར་བཞེད།
མའོ་ནཱ་དི་ཋི་ཨེར་ནི་ཐུ་ནི་ཞི་ཡའི་མཚོ་འགྲམ་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། གནས་དེར་དྲོ་གྲང་སྙོམས་ཤིང་ཡུལ་ལྗོངས་མཛེས་པས། ཕྱོགས་སོ་སོའི་མགྲོན་པོ་རྣམས་གནས་འདིར་འཛོམས་ནས་ཡུལ་གྱི་བཀོད་པ་ཉམས་སུ་རོལ་བར་དགའ། སྤྱི་ལོ་དུས་རབས་བརྒྱད་པར་ཨ་རབ་ཀྱི་མིས་གྲོང་ཁྱེར་དེར་དབྱི་སི་ལམ་གྱི་མཁར་རྫོང་དང་པོ་བསྐྲུན་ཞིང་། དེ་ནི་ཨ་ཧྥེ་རི་ཀ་བྱང་མའི་ཆེས་གནའ་ཉམས་དོད་ཅིང་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཨ་རབ་ཀྱི་དམག་དོན་བཟོ་བཀོད་ལ་ངོས་འཛིན།
ལྗེ་ཨེར་བྷ་གླིང་ཕྲན་ནི་ཐུ་ནི་ཞི་ཡའི་གཞི་ཁྱོན་ཆེས་ཆེ་བའི་གླིང་ཕྲན་ཡིན་ཞིང་མིང་དུ་གྲགས་པའི་ཡུལ་སྐོར་ལྗོངས་ཁུལ་ཡང་ཡིན། གླིང་ཕྲན་དེའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་སྟོང་510ཡོད་པ་དང་། གླིང་ཕྲན་སྟེང་དུས་རབས་16པར་སི་ཕེན་དང་ཏུར་ཁེ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མིས་བསྐྲུན་པའི་མཁར་རྫོང་ཡོད། གླིང་ཕྲན་སྟེང་གཡུ་ལོ་ཐགས་སུ་བཀྲ་བའི་ནགས་ཚལ་དང་དྲི་བསུང་ཕྱོགས་བཞིར་འཐུལ་བའི་མེ་ཏོག །
འཚོ་བཅུད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སིལ་ཏོག་གི་རིགས་མང་བས། ཀུན་གྱིས་བྱེ་ཐང་སྟེང་གི་སྤང་ལྗོངས་དང་ལྡུམ་རའི་གླིང་ཕྲན་ཞེས་པའི་མཚན་སྙན་གསོལ་ཡོད། ལོ་རེའི་ཟླ་བརྒྱད་པར་གླིང་ཕྲན་སྟེང་ས་གནས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་རིག་གནས་དང་ཡུལ་སྐོར་དུས་སྟོན་མང་པོ་སྤེལ་བཞིན་ཡོད།
བྷི་སེ་ཏཱ་གྲོང་ཁྱེར་ནི་ཐུ་ནི་ཞི་ཡ་བྱང་རྒྱུད་ཀྱི་མཚོ་འགྲམ་དུ་ཆགས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནི་ཨ་ཧྥེ་རི་ཀ་སྐམ་ས་ཆེན་མོའི་ཆེས་བྱང་མཐའི་མཚོ་འགག་ཅིག་ཡིན་ལ། ས་དབུས་རྒྱ་མཚོའི་ཆེས་དོག་པའི་འགག་ཕྲེང་དང་ཉེ་བས། གནའ་ནས་བཟུང་ཉེ་འགྲམ་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོས་འཕྲོག་རྩོད་བྱེད་པའི་གནས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། གླིང་ཆེན་དེར་ཨན་ཏཱ་ལའོ་ཞི་ཡ་རིག་གནས་རྗེས་ཤུལ་དང་། དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་སྐབས་ཀྱི་གྲུ་ཁ་རྙིང་པ། སི་ཕེན་གྱི་བཟོ་བཀོད་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་མཁར་རྫོང་སོགས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རང་མདངས་མ་ཡལ་བའི་རིག་གནས་རྗེས་ཤུལ་མང་ངོ་། །
དྷོ་གྷ་ནི་ཐུ་ནི་ཞི་ཡའི་ཉར་ཚགས་བྱས་པ་ཆེས་ལེགས་པའི་རོ་མའི་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་ཡིན། རོ་མ་དུས་སྐབས་ཡན་གྱི་རིག་གནས་གནའ་ཤུལ་གྲགས་ཅན་ནའོ་སྨི་དྷི་ཡ་རྒྱལ་པོའི་བང་སོའང་གྲོང་ཁྱེར་འདིར་ཡོད། གཏོར་གཟུགས་དབྱིབས་ཅན་གྱི་བང་སོ་དེའི་འགྲམ་དུ་ཧྥེ་ཉི་ཅེ་དང་ནའོ་སྨི་དྷི་ཡ་ཡིག་རིགས་གཉིས་ཀྱིས་བྲིས་པའི་བརྐོས་ཡིག་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནི་ཨེ་ཅིབ་ཀྱི་གཏོར་གཟུགས་མཆོད་རྟེན་དབྱིབས་ཀྱི་བང་སོ་དང་གྷི་རིག་གི་ལྷ་ཁང་གཞི་གཅིག་ཏུ་འདུས་པའི་ཚབ་མཚོན་རང་བཞིན་གྱི་བཟོ་བཀོད་ལགས་སོ། ། (བསྒྱུར་པ་པོ། རྨ་ལྷོ་ཁུལ་མི་རིགས་སློབ་འབྲིང་། )