སྡེ་དགེའི་བྲོ་ཆེན་ནི་སྡེ་དགེའི་ཕྱོགས་སུ་དར་ཁྱབ་ཆེ་ཞིང་། དེ་ལ་སྡེ་དགེའི་མདུན་བྲོ་དང་སྨན་ཤོད་བྲོ་ཆེན་ཡང་ཟེར། ༢༠༠༨ལོར་སྡེ་དགེའི་བྲོ་ཆེན་དེ་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གིས་ཐེངས་གཉིས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་གི་མིང་ཐོ་ནང་འཁོད་པ་རེད།
ས་གནས་འདི་ལོ་ཆིག་སྟོང་ཡན་མན་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་མངའ་ཁོངས་ཀྱི་ཡུལ་སྡེ་ཡིན་པ་སྙད་མེད་ཡིན་ལ། དེ་ནས་སྤྱི་ལོ་༡༤༤༦ལོར་སྡེ་དགེའི་གདུང་རབས་སོ་ལྔ་པ་རྒྱལ་རབས་དང་པོས་བདག་གིར་བྱས་ཏེ་སྡེ་དགེ་ལྷུན་འགྲུབ་སྟེང་གི་ཆོས་སྡེ་ཕྱག་བཏབ། དེ་ནས་གདུང་རབས་ཞེ་གཅིག་པ་རྒྱལ་རབས་བདུན་པ་བླ་ཆེན་བྱམས་པ་ཕུན་ཚོགས་སྐབས་ཏེ་༡༦༤༠ལོའི་སྐོར་གླིང་དཔོན་ལ་ཡིད་སུན་ཏེ་འབངས་གྱེན་ལོག་གིས་ཡུལ་ཚན་སོ་སོར་ཁ་འཐོར་སྐབས། དེ་དང་སྟབས་བསྟུན་ནས་སྡེ་དགེ་ས་སྐྱོང་བླ་མས་གཡུལ་བཤམས་ཏེ། སྔོན་གླིང་གི་ཆབ་འབངས་རྫོང་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་མངའ་འོག་ཏུ་བསྡུས། དེ་ནས་རྟེན་ལ་བརྟེན་པའི་མིང་ཆགས་ཏེ་སྔོན་ཡུལ་འདིར་གླིང་ཞེས་འབོད་པར་སྡེ་དགེ་ཞེས་མིང་འགྱུར་སོང་བ་དང་། མཐར་སྡེ་དགེའི་གདུང་རབས་ཉེར་གསུམ་པ་འཇམ་དབྱངས་དཔལ་མོས་སྲིད་དབང་བཟུང་སྐབས་ཏེ་དམངས་གཙོ་བཅོས་བསྒྱུར་མ་བྱས་ཀྱི་བར་མི་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་གྱི་རིང་སྡེ་དགེ་བླ་དཔོན་ལམ་ལུགས་ཀྱིས་ཡུལ་འདིར་བདག་བཟུང་བྱས། དེ་དག་གི་ལོ་རྒྱུས་སྡེ་དགེ་རྫོང་སྲིད་གྲོས་ཀྱིས་དབུ་འཛིན་འོག་གུས་ཕྲན་སོགས་ནས་༡༩༩༥ལོར་བྲིས་པའི་སྡེ་དགེའི་ལོ་རྒྱུས་ཞེས་པར་གསལ་དོན་བཞིན་ཡུལ་འདིའི་ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས་རྒྱན་གོས་བྲོ་གར་མགུར་གླུ་སོགས་སྔོན་གླིང་གེ་སར་སྐབས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །
བྱེ་བྲག་སྨན་ཤོད་ཅེས་པའི་ལུང་ཚན་འདིར་སྔོན་སྡེ་དགེའི་ཆབ་འབངས་སུ་གྱུར་སྐབས་སྡེ་དགེའི་ནང་བློན་མདུན་སྐོར་ཞེ་གཉིས་ནང་། ཕུ་མ། བྱེ་ཐམ། གནས་ར། འཇུ་ཆེན། འཇུ་ཆུང་། ཞིང་རྨོ། བཤེས་གཉེན་བཅས་དཔོན་ཁག་བདུན་ཡོད་པས་སྨན་ཤོད་དཔོན་ལུང་ནང་ཟེར། སྐབས་དེར་དཔོན་ཁག་མང་སྟབས་བྲོ་གཞས་སོགས་ཤིན་ཏུ་དར་སྲོལ་ཡོད། དེ་ནས་རིག་གསར་སྐབས་རྒྱུན་ཆད་གྲབས་བྱུང་ཡང་ཏང་གི་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་གསུམ་པ་འཚོགས་ཚུན་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་བསྐྱར་གསོ་ཆོག་པའི་གོ་སྐབས་བྱུང་ནས་སྨན་ཤོད་ཡུལ་ཕྱོགས་འདི་ལུང་ཁུག་ལྟ་བུ་ཡིན་པས། སྔོན་གྱི་ཡུལ་སྲོལ་མ་ཉམས་པ་གནས་པས་སྡེ་དགེ་རྫོང་ཐོག་དང་དཀར་མཛེས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་ལྟེ་གནས་དར་མདོ་སོགས་སུ་སྡེ་དགེའི་བྲོ་ཆེན་འཁྲབ་པས་དུས་དེ་ནས་སྡེ་དགེའི་བྲོ་ཆེན་ནམ་སྨན་ཤོད་བྲོ་ཆེན་ཞེས་པའི་མིང་གསར་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །
བྲོ་ཆེན་དེ་ལ་ནང་གསེས་དབྱེ་ན། སྡེ་དགེའི་རྒྱལ་པོ་དབུར་བཞུགས་ཏེ་ནང་བློན་མདུན་སྐོར་རྣམས་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འཁྲབ་པ་དེ་ལ་སྡེ་དགེའི་མདུན་བྲོ་དང་། སྡེ་དགེའི་མདུན་སྐོར་རྣམས་དབུར་བཞུགས་ཏེ་རྫོང་སྒོ་སོ་སོར་འཁྲབ་པ་ལ་ཡུལ་བྲོ།
དབུ་འཛིན་གོང་བཞུགས་མེད་པ་ལུང་ཚན་སོ་སོའི་མི་སེར་འདུ་འཛོམས་ཀྱིས་འཁྲབ་པ་དེ་ལ་ཐལ་བྲོ་ཟེར།
དེ་རེ་རེ་ལའང་ཕོ་བྲོ་དང་མོ་བྲོ། ཕོ་མོ་གཉིས་ཆར་གྱི་བྲོ་དང་གསུམ། དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་འཛོམ་བྲོ། བྲོ་མཆོད། གཞུང་བྲོ། གྱེས་བྲོ། བཀྲ་ཤིས་སོགས་ཀྱི་གོ་རིམ་ཡོད་ལ། མདུན་བྲོ་དང་ཡུལ་བྲོ་ཐལ་བྲོ་སོགས་ཀྱི་གོས་རྒྱན་དང་སྟངས་སྟབས་སོགས་ཀྱང་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ། །
དེ་ལྟར་སྡེ་དགེའི་བྲོ་ཆེན་ཞེས་པ་འདི་ནི་གནའ་སྲོལ་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་ཡིན་པས་མི་ལོ་སྟོང་གི་སྔོན་གྱི་ཡུལ་མི་རྒན་པོ་ད་ལྟ་སླེབས་པ་ལྟ་བུའི་ཚོར་སྣང་སྐྱེ་བ་ཡོད་དོ། །ཕྱིས་སུ་མི་ལོ་བརྒྱ་ཙམ་སྔོན་དུ་འཇུ་མི་ཕམ་གྱིས་བརྩམས་པའི་གླིང་བྲོ་དང་ཆོས་བྲོ། འཇམ་དབྱངས་མཁྱེན་བརྩེའི་དབང་པོ་དང་ཆོས་ཀྱི་བློ་གྲོས་སོགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་ཆོས་བྲོ་སོགས་ཀྱང་དར་སྲོལ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །
བྲོ་འཁྲབ་པའི་དུས་ནི། སྔར་ལུགས་རྙིང་གི་དུས་སྐབས་བོད་མི་རྣམས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་འཛད་སྒོ་ཆེ་ཤོས་རྣམས་སུ་ལྷ་བསང་བཏང་རྟ་རྒྱུགས། བྲོ་འཁྲབ་ཅེས་པ་གོམས་གཤིས་སུ་ཆགས་པ་ཡིན་ཏེ། བླ་དཔོན་ཆེ་ཁག་ཁྲིར་ཕེབས་སྐབས་ཀྱི་ཁྲི་སྟོན། ཡུལ་ལུང་སོ་སོར་ལོ་དུས་རྒྱུན་ཆགས་སུ་དར་སྲོལ་བྱུང་བའི་དུས་སྟོན། བླ་དཔོན་ཆེ་ཁག་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་སྤྲོ་གཏོང་སྐབས་དང་། བྱ་བ་ཆེན་པོ་གང་ཅི་བགྱིས་པའི་ཐོག་མར་དབུ་འཛུགས་དང་མཇུག་སྒྲིལ་གྱི་དགའ་སྟོན་སྐབས། བག་མའི་བག་སྟོན། ཁྱེའུ་བཙས་པའི་བཙས་སྟོན། མི་ཆེན་གྱི་འཁྲུངས་སྐར་དུས་སྟོན། དམག་འཁྲུགས་སྐབས་གཡུལ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་རྒྱལ་སྟོན་སོགས་ལ་བྲོ་འཁྲབ་སྲོལ་ཡོད་དོ། །
德格卓且,又称宫廷锅庄,汉译为德格大舞,是流传于德格麦宿的一种舞蹈形式,俗称“麦宿锅庄”,2008年被列入第二批国家级非遗名录。锅庄舞姿、舞步、旋律、唱腔等方面均表现出规整严谨、舒朗明快的风格。截至目前,锅庄创编已有1000多年的历史,最初由民间创作并初具雏形,在岭·格萨尔统治时期创编并流传下来;后逐渐演变成为土司制度时期贡奉土司头人的“特殊贡品”而进入官府宅院中,从此演变成宫廷锅庄。
德格卓且分为敦卓、域卓、特卓三种。敦卓是土司在场时由土司的大臣及头人们所跳的舞;域卓是由各“宗”跳给大臣和头人们欣赏的舞蹈;特卓则是各地民众聚会时所跳的舞。其舞蹈场景和每个环节的先后顺序都有严格的规定和要求,有别于一般性民间舞蹈散漫随意的风格。
依照传统习惯,德格卓且的唱词、舞曲有一定的程序,不可随意变动。即一唱欢聚,二唱祈祷,三唱赞颂,四唱逗趣,五唱婚嫁,六颂佛法,通常要唱跳10余支歌曲才结束一个锅庄。
德格卓且优雅古朴、别具一格的表演风格,不仅是涉藏地区历史上土司文化繁荣兴盛的一个缩影,也是当地风土人情和生活景象的生动载体。