སྲོལ་རྒྱུན་དཔྱད་བཅོས་ལ་ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་ཞིང་། ཐོག་མར་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་གདོད་མིའི་འཚོ་བ་ལས་འཐབ་པའི་ཉམས་མྱོང་གི་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་ཡིན་ལ། རྨ་བྱུང་བ་ལ་མར་ཁུ་བྱུག་ནས་ཁྲག་གཅོད་པ་དང་། བརྡབ་འགྲམས་བྱུང་བ་ལ་རྩྭ་སྨན་སོགས་བསྐུ་བ། ངལ་བས་དུབ་ན་བརྡུང་འཕུར་བྱེད་པ་སོགས་ནས་རིམ་པས་དཔྱད་ཀྱི་མྱུ་གུ་འབུས་ནས། དངོས་སུ་ཡིག་ཐོག་ཏུ་འཁོད་པའི་དཔྱད་བཅོས་ནི་བོན་གྱི་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་སྐབས་ནས་དར་བ་གསལ། སྡེ་དགེ་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་དཔྱད་བཅོས་ཚན་ཁག་ནི་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་གི་སྲོལ་རྒྱུན་དཔྱད་བཅོས་རྨང་གཞིའི་ཐོག་གཞན་ལུགས་གསོ་རིག་གི་དཔྱད་བཅོས་མཁོ་ཆེ་བ་ཁ་ཤས་བསྡུས་ནས་2013ལོར་གསར་དུ་བཙུགས་པའི་ཚན་ཁག་ཞིག་ཡིན། འདིར་བཞུགས་རྒན་རབས་སྨན་པ་དག་གིས་མཛུབ་སྟོན་འོག་སྲོལ་རྒྱུན་དཔྱད་བཅོས་ལག་ལེན་བརྒྱུད་འཛིན་བྱས་ནས་སྨན་བཅོས་དང་སློབ་གསོ། ཁམས་གསོ། བདེ་སྲུང་བཅས་གཅིག་ཏུ་དྲིལ་བའི་ནད་ཐོགས་ཕན་འབྲས་མངོན་གསལ་དོད་པའི་སྡེ་ཁག་ཞིག་སྟེ། མིག་སྔར་སྡེ་ཁག་གི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྨི་གྲུ་བཞི་མ་400ལྷག་ཙམ་ཡོད་པ་དང་།
སྨན་བཅོས་ཀྱི་མི་སྣ་འབུམ་རམ་གཞོན་པའི་སྨན་པ་གཉིས། རབ་འབྱམས་སྨན་པ་གཉིས། བཀའ་བཅུ་སྨན་པ་གཅིག །ནད་སྐྱོང་དཀའ་བཅུ་སྨན་པ་གཅིག་བཅས་ཡོད་པས་ལག་ལེན་དངོས་ཀྱི་གནད་ལ་འཁེལ་བའི་བཀོལ་སྤྱོད་ཐུབ་པའི་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སྲོལ་རྒྱུན་ལྟེ་གནས་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། མ་ཚད་ལོ་རེ་བཞིན་ནད་ཐོག་ལག་ལེན་ལ་མཁས་པའི་བོད་སྐྱོར་སྨན་པ་རེ་ཡོད་པས་དེང་རབས་ཀྱི་དཔྱད་བཅོས་ཐད་ལག་ལེན་དང་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དང་བྱེད་བཞིན་པ་ཡིན། དཔྱད་བཅོས་ཚན་ཁག་གི་དཔྱད་བཅོས་ཞབས་ཞུའི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏར་ག་དང་རྭ་འཇིབ་ཁང་། མེ་བཙའ་དང་ཧོར་མེ་ཁང་། དངུལ་ཁབ་དང་འཕུར་མཉེ་ཁང་དང་བྱུག་པ་ཁང་། ཁམས་གསོའི་སློབ་གསོ་ཁང་། དེང་རབས་དཔྱད་ཆས་ཁང་བཅས་ལས་གྲུབ་པའི་དཔྱད་བཅོས་རྣམ་གྲངས་20ཙམ་ལག་ལེན་བྱེད་བཞིན་ཡོད། དཔྱད་བཅོས་ནི་ནད་ཐོག་ལག་ལེན་ནང་ཆེས་དམིགས་གསལ་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་གསོ་ཐབས་ཞིག་ཡིན་ལ་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་རྩ་བའི་གསོ་ཐབས་སྟེ་ཟས་སྤྱོད་སྨན་དཔྱད་བཞིའི་ཡ་གྱལ་དཔྱད་བཅོས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བཅོས་ཐབས་ལག་ལེན་ཞིག་ཡིན། དཔལ་ལྡན་རྒྱུད་བཞིའི་ཕྱི་མ་རྒྱུད་འཇམ་རྩུབ་དཔྱད་ཀྱི་ལེའུ་ལས་གཏར་ག་དང་མེ་བཙའ། དུགས། ལུམས། བྱུག་པ་བཅས་རིགས་ཆེ་བ་ལྔ་ལས་གྲུབ་ཅིང་དེ་ཡང་དཔྱད་བཅོས་ནི་ལུས་ཀྱི་ཕྱི་ནས་བསྟེན་ཏེ་ནང་གི་ནད་གཞི་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་ཡིན་པས་གཙོ་བོ་ཚ་བའི་ནད་ལ་གཏར་ག་དང་གྲང་བའི་ནད་ལ་མེ་བཙའ་དང་དྲོད་དུགས། རྩ་དཀར་ནད་དང་དབང་རྩའི་ནད་ལ་བྱུགས་པ་དང་སྤྲ་ལྡན་གསེར་ཁབ་སོགས་སྲོལ་རྒྱུན་དཔྱད་བཅོས་ཐབས་ཤེས་དང་དེང་རབས་འཕྲུལ་ཆས་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ནས་ནད་རིགས་སོ་སོར་མཚམས་པའི་སྨན་བཅོས་དང་སྔོན་འགོག་བཅས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ཡོད་ལ་བེད་སྤྱོད་བདེ་བ་དང་། འགྲོ་གྲོན་ཆུང་བ། ཞོར་སྐྱོན་ཉུང་བ། སྨན་བཅོས་ཀྱི་རིན་ཐང་ཆེ་བ་སོགས་ཀྱི་དམིགས་གསལ་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ཡོད། ངེད་དཔལ་ལྡན་གསོ་རིག་ཁང་གི་རྒན་རབས་སྨན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཛུབ་སྟོན་འོག་སྲོལ་རྒྱུན་དཔྱད་བཅོས་ལག་ལེན་མ་ཉམས་གོང་འཕེལ་དང་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་ཐོག་རྒྱུད་འཛིན་དང་གོང་འཕེལ། ཁྱབ་བརྡལ་བཅས་བྱས་ནས་སྨན་དོན་མི་སྣ་ཡོངས་ཀྱིས་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་དཔྱད་བཅོས་ལག་ལེན་དངོས་གནད་ལ་འཁེལ་བའི་བཀོལ་སྤྱོད་ཐུབ་པའི་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སྲོལ་རྒྱུན་ལྟེ་གནས་ཞིག་ཡིན།
藏医传统特色疗法中心是以外治为主,而藏医外治学是藏医药学理论体系实践方法当中非常重要的一部分,历史源远流长。藏医外治疗法作为藏医疾病治疗的独特技术,与其他治疗方法有着截然的区别。首先,藏医外治疗法是借助器械和药物,从体外实施治疗的方法,具有简单、方便、疗效快等优势。其次,藏医外治疗法的放血、火灸、角吸、涂擦熨敷、头浴疗法等治疗技术,比现代医学更具有安全性。目前国内外的各种民族医药学都得到了长足发展,这不仅是因为各国医药学发展的趋势进入了“回归大自然”的热潮,天然药物与特色疗法在医药领域内占据越来越重要的地位。在现有藏医传统疗法使用的基础之上,成立藏医传统特色疗法科,不仅把有代表性的藏医药传统知识与技术建立衔接,还能对濒临失传的各种技术实现防御性保护与引进传承、推广,为藏医药传统知识保护利用与惠益分享提供技术基础,使藏医外治等特色技术得到进一步的传承、推广和应用。
由于藏医传统特色疗法在临床上对一些疑难杂症不仅起到有效的治疗作用,还是防病治病的有效方法,是一种符合科学的治疗方法。国内知名专家都对藏医放血和火灸等疗法节省费用、操作简便、治疗价值高的特点给予极高的肯定和评价。
德格藏医院多名老藏医专家指导临床一线,所有医生和护士掌握藏医外治的实际操作技术和藏医外治的特色护理技术,专科病种的诊疗特色明显,治疗病种涉及各个科室的特点。就诊病人90%以上都通过藏医外治等特色手段治疗。
གཏར་གའི་བཅོས་ཐབས།
放血疗法
གཏར་ག་ནི་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་ནད་ཐོག་སྨན་བཅོས་ནང་ཆེས་དམིགས་གསལ་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་ལུས་ཀྱི་གནས་གང་རུང་ཞིག་ལ་གནས་དེར་མཚམས་པའི་ཆ་བྱད་སྤྱད་ནས་ནད་ཁྲག་དབྱུང་བའི་སྨན་བཅོས་བྱ་ཐབས་ཞིག་ཡིན། དེས་གཙོ་བོ་ཚ་བའི་རྐྱེན་ལས་གྱུར་པའི་ནད་གཞི་དཔེར་ན་རིམས་ནད་དང་འགྲམས་འཁྲུགས་ནད། སྐྲངས་པ། རྨ་རྒན། དྲེག་ནད། སུར་ཡ། མེ་དབལ། ཆུ་སེར་གྱི་ནད། མཛེ་ནད། ཁྲག་འཕེལ་དང་ཁྲག་རླུང་ནད། རྐང་འབམ་སོགས་དང་བད་རླུང་ནད་ཚ་བའི་བསྡོང་ཟླ་ཅན་སོགས་ལ་ཕན་འབྲས་མངོན་གསལ་ཡོད། དེར་ནད་གཞི་མི་འདྲ་བར་གཞིགས་ནས་གཏར་སའི་གནས་དང་ཆ་བྱད་མི་འདྲ་ལ་གཏར་བའི་དུས་ཚོད།
ཁྲག་གི་དབྱུང་ཚད་སོགས་གསོ་བྱའི་ལུས་ཁམས་དང་ནད་ཁམས། ནད་ཁྲག་གི་ཁ་དོག་བཅས་ལ་གཞིགས་ནས་གཏར་མཁན་སྨན་པ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཚོད་འཛིན་དོ་དན་བྱ་དགོས་པ་ཡིན།
放血疗法是藏医治疗学中一种很具特色的治疗技术。放血疗法适用于热性病症及体质壮实的患者,对瘟病、波动热、扩散伤热、疖肿、疮疡症、通风病、黄水病、丹毒、麻风病、多血症等各种疾病具有很好的疗效,根据病情和病种的不同,放血部位、时机及器具、放血量都由操作者掌握而进行治疗。
མེ་བཙའི་བཅོས་ཐབས།
艾灸疗法
མེ་བཙའ་ནི་ལུས་བྱང་ཁོག་སྟོད་སྨད་དང་ཡན་ལག་སོགས་ཀྱི་གསང་དམིགས་སམ་ནད་དམིགས་སྟེང་རྒྱུ་སྤྲ་བའམ་རྭ་ཅོ། མཁྲེགས་ཤིང་ཡང་ན་རིན་ཆེན་གསེར་དངུལ་ཟངས་ལྕགས་ལས་གྲུབ་པའི་(ཏེལ་པ།)གསེར་ལས་གྲུབ་པའི་ཁབ་སོགས་སྤྱད་ནས་གང་ལ་གང་འཚམས་ཀྱིས་གསང་དམིགས་སྟེང་བཙོ་བ་དང་བསྲེགས་པ། བསྲོ་བ་སོགས་ཀྱིས་སྨན་བཅོས་བྱ་ཐབས་ཞིག་ཡིན་ལ་གསང་དམིགས་དེར་ནད་ཀྱིས་བསྟན་པ་དང་སྨན་པས་བཙལ་བ་གཉིས་ཡོད། དེས་གཙོ་བོ་བད་རླུང་གྲང་བའི་རྐྱེན་ལས་གྱུར་པའི་ནད་གཞི་དཔེར་ན་མ་ཞུ་བའི་ནད་དང་། མེ་དྲོད་ཉམས་པ། སྐྱ་རྦབ་ནད། དམུ་ཆུ། སྐྲན། ཆུ་སེར་ནད། དྲེག་གྲུམ་ནད། རུས་འཛེར་དང་རུས་ཆག ཡན་ལག་གི་ཚིགས་བུད་པ། སྨྱོ་བྱེད། བརྗེད་བྱེད། མིག་འགྲིབ་ནད། སྙིང་ནད་རིགས། རྩ་དཀར་ནད། བརྒྱལ་གཟེར་ནད་དང་ཀླད་པའི་གྲུབ་ཆ་འཁུམས་པ་སོགས་ལ་ཕན་འབྲས་མངོན་གསལ་ཡོད།
艾灸疗法是藏医最常用的外治法之一,它是将艾绒、牛角和金、银、铜、铁等五金制造的专用器具根据病症和部位区别进行煮法、烧法、烤法、拟法来防治疾病的一种方法。艾灸穴位有病人自诉穴位(也就是阿是穴)和医生特定的穴位。对胃火衰微、浮肿、腹水、黄水病、百脉病、痛风病及关节炎、精神病、健忘、昏厥、习惯性关节脱落、心神不安、怔仲、抑郁、白昼嗜睡、癫痫、脑萎缩、脑梗等症有明显的防治效果。
ཧོར་མེའི་བཅོས་ཐབས།
霍尔麦疗法
ཧོར་མེ་ནི་གོ་སྙོད་དང་ཛཱ་ཏི་ཞིབ་བརྡུངས་བྱས་པ་རས་ཀྱིས་བཏུམས་ནས་མར་ཁུར་བཙོས་ཐོག་རླུང་གསང་རྣམས་ལ་དྲོད་དུགས་བྱེད་པའི་སྨན་བཅོས་ཐབས་ཤེས་ཤིག་ཡིན། དེས་སྙིང་གཡུག་ཆེ་བ་དང་། ཤེས་པ་འཆོལ་བ། མཚན་གཉིད་ཆུང་བ། མགོ་ཡུ་འཁོར་བ། རྣ་བ་འུར་བ། སེམས་འཚུབ་པ། སྟོད་གཟེར་བ། བརྒྱལ་བའམ་འབོག་པ། རྐང་ལག་རེངས་འཁུམས་བྱེད་པ། ཤེས་པ་ཟ་ཟི་བྱེད་པ། ལུས་དྲོད་ཞན་པ། གྲེ་བ་འགག་སྙམ་བྱེད་པ་སོགས་གཙོ་བོ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ནད་གཞིར་མངོན་གསལ་ཕན་བསྐྱེད་ཡོད་ལ་ནད་གཞི་གང་རུང་ལ་མེ་བཙའ་འཕྲོད་མིན་གྱི་སད་མདའ་ཡང་རུང་བ་ཡིན།
霍尔麦疗法是将几种不同的藏药材弄碎后包于纱布中,并将其在酥油中煮热后温敷于不同穴位而进行治疗的一种外治方法。该疗法对心神不宁、精神恍惚、失眠、头晕、耳鸣、心慌、昏倒、身体虚弱等症状有显著疗效,同时对需要火灸疗法的患者可以进行试疗。
བྱུག་པའི་བཅོས་ཐབས།
擦涂疗法
བྱུག་པ་ཞེས་པ་ནི་སྣུམ་དང་ཞུན་མར་སོགས་སྨན་དང་ར་བའི་ལྡེ་གུ་ལུས་ལ་བསྐུས་ནས་འཕུར་བ་དང་། མཉེ་བ། ཕྱི་བ་བཅས་ཀྱི་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་ནད་གཞི་གསོ་བཅོས་བྱ་བའི་ཐབས་ཤིག་ཡིན། བྱུག་པས་ལུས་བཅུད་ཟད་ནས་ཤ་ལྤགས་རྩུབ་པ་དང་། ཁྲག་དང་ཁུ་བ་ཟད་པ་སོགས་ཀྱིས་ལུས་སྟོབས་ཆུང་བ་བཅས་དང་། ན་ཚོད་རྒས་ནས་ལུས་སྟོབས་ཉམས་ཤིང་། མིག་རབ་རིབ་ཀྱིས་འགྲིབ་ནས་མཐོང་བྱེད་ཀྱི་དབང་པོར་སྐྱོན་བྱུང་བ། མྱ་ངན་དང་སེམས་ལས་ཆེ་ནས་རླུང་འཕེལ་ཏེ་གཉིད་མེད་པ་གྱུར་བ་དང་། ལུས་ངལ་ཞིང་དུབ་པ་བྱུང་སྟེ་སླར་སོས་མ་འདོད་པ། ཁྱད་པར་རླུང་གི་ནད་རིགས་བརླ་རེངས་ཕུད་པ་དེ་མིན་ནད་ཀུན་ལ་ཕན་ཞིང་། གཞན་ཡང་པགས་ནད་འབྲུམ་ཆུང་དང་། ཐོར་པ། ཟ་འཕྲུག །ཤ་བཀྲ། བས་ལྡག །གླང་ཤུ་སོགས་སྐྲངས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ལྡེ་གུ་བྱུག་པར་བྱ་རུང་བའོ། །
藏医擦涂疗法是用药油及软膏涂擦、按摩患处,使腠理开启、气血流通,疏经通络,达到内病外治以及养生的一种方法。油脂有滋润皮肤,开启腠理,杀菌止痛等作用;按摩有疏通经络,调解气血功能。因此,该法借助药力达到滋润、促进气血通畅、散瘀消肿、除病邪等治疗作用,并有滋补、增强人体抗病能力的作用,对皮肤粗糙、精血不足、体力虚衰、年迈衰弱、思虑过度、愁苦不欢、眼目失明、劳累过度以及失眠等症具有疗效。特别是一切隆病,均宜用油涂法治疗;痘疹及肌肤作肿、皮肤病,则宜以软膏涂治。
རྭ་འཇིབ་བཅོས་ཐབས།
角吸疗法
རྭ་འཇིབ་ནི་གླང་རྭ་དཀར་པོ་ལས་གྲུབ་པ་ཆ་བྱད་དམ་དེང་དུས་ཆེས་བཟོས་པའི་འགྱིག་དུང་སྤྱད་ནས་ཡན་ལག་ཚིགས་མིག་དང་གཟེར་དམིགས་ཡོད་སར་བཞག་ནས་མཁའ་རླུང་རྣམས་ཕྱིར་འདྲེན་ཞིང་ངན་ཁྲག་ཆུ་སེར་དབྱུང་ནས་སྨན་བཅོས་བྱེད་པའི་ཐབས་ཤེས་ཤིག་ཡིན། དེས་དྲེག་དང་གྲུམ་བུ། རྐང་འབམ་སོགས་ཀྱིས་ཚིགས་མིག་ལ། ཆུ་སེར་འཁོར་བ་དང་ན་ཟུག་གཏོང་བ། སྐྲངས་པ་བཅས་ལ་མངོན་གསལ་ཕན་ནུས་ལྡན་ཞིང་སྟབས་བདེ་བ་དང་འགྲོ་གྲོན་ཆུང་བ། ཞོར་སྐྱོན་མེད་པ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ཡོད།
角吸疗法是白牛角或专制的器材(真空板),在各关节疼痛或疼痛位置上吸取空气的治疗方法。对痛风及风湿性关节炎、类风湿等关节疼痛伴肿胀有明显的效果,治疗简便、费用低、无副作用。
མེ་བུམ་གྱི་བཅོས་ཐབས།
火罐疗法
མེ་བུམ་ནི་རྒྱུ་ཟངས་ལས་གྲུབ་པ་དང་ཤེལ་བུམ་དང་སྨྱུག་དུང་ཐ་ན་ཇ་དམ་ཁེབས་གཅོད་ཀྱང་རུང་ཅིང་ཁོང་སྦུབས་སྟོང་ཞིང་ཁ་ངོས་ཁོད་སྙོམས་པའི་ཆ་བྱད་ནང་མེ་ལྕེའི་ནུས་པར་བརྟེན་ནས་མཁའ་རླུང་ཕྱིར་ཐོན་དེ་པགས་ངོས་ཀྱི་གྲུབ་ཆའི་ནང་དུ་འཇིབ་འཐེན་བྱས་ནས་ཁྲག་ངན་ཆུ་སེར་རྣམས་ཕྱིར་འདྲེན་པའི་ཐབས་ཤེས་ཤིག་ཡིན། དེས་ཁྲག་རླུང་རྒྱུ་བ་སྙོམས་ཐུབ་པ་དང་ཟུག་གཟེར་གཅོག་པ། ཁྲག་ངན་ཆུ་སེར་འདྲེན་སྐེམ་བྱེད་པ། དབང་རྩའི་རང་བཞིན་གྱིས་བྱང་ཁོག་གཟེར་བ། དབུགས་འབྱིན་རྔུབ་དཀའ་བ། སྟོད་འགྱངས་པ་སོགས་ལ་ཕན་བསྐྱེད་མངོན་གསལ་ལྡན་པ་དང་སྟབས་བདེ་བ། འགྲོ་གྲོན་ཆུང་བ། ཞོར་སྐྱོན་མེད་པ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ཡོད།
火罐疗法是藏医外治疗法之一,该疗法是借助热力排除罐中空气,利用负压使其吸着于皮肤的一种治病方法。对高血压引起上背疼痛、胸闷以及腰椎疼痛等症状能够起到消肿止痛、行气活血的作用,具有治疗简便而无副作用等的效果。