གྲུབ་མཐའ་བཞི་ཡིས་ཚད་མའི་ངོ་བོའི་ཐད་ལྟ་ཚུལ་མི་འདྲ་བ།

གཅིག བྱེ་མདོ་གཉིས་ཀྱིས་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་འཇོག་ཚུལ་གྱི་སྐོར།

དང་པོ་ཉན་ཐོས་སྡེ་པ་བྱེ་མདོ་གཉིས་ལྟ་བུ་ནི་ཚད་མ་ཞེས་པ་ནི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་དེ་གཉིས་ལུགས་ཀྱི་གནས་ལུགས་དོན་དམ་བདེན་པ། ཤེས་པ་དུས་ཀྱི་ཆ་མེད་དང་རྡུལ་ཕྲན་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་མེད་འཇལ་བའི་བློ་ཞིག་ལ་འདོད་པ་ཡིན་གྱི། ང་ཚོའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒོ་ལྔའི་དབང་ཤེས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་སོགས་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ལ་ཚད་མ་ཞེས་གཏན་ནས་ངོས་མི་འཛིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་འཇུག་ཡུལ་འཁྲུལ་བ་འབའ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཆ་མེད་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་རིག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ང་ཚོའི་མཐོང་བའི་བུམ་པ་དང་ཀ་བ་ལྟ་བུའི་སྟེང་གི་ཆ་ཤས་སོ་སོ་བསལ་བ་ན་བུམ་པ་ཞེས་པའི་རག་པ་ཞིག་རྩ་བ་ཉིད་ནས་རྙེད་མི་སྲིད་པས་བུམ་འཛིན་མིག་ཤེས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འཛིན་སྟངས་རྣམ་པ་འཐོར་བ་འགྱུར་ལ། དེའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་དང་མདོ་སྡེ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཆ་མེད་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་ལ་ཚད་མ་ཞེས་འཇོག་པ་ཡིན།

གཉིས། སེམས་ཙམ་པའི་ལུགས་ཀྱི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་འཇོག་ཚུལ་གྱི་སྐོར།

སེམས་ཙམ་པས་ནི། དྲུག་གིས་ཅིག་ཅར་སྦྱར་བ་ན། །ཕྲ་རབ་རྡུལ་ཆ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར། །དྲུག་པོ་དེ་དག་གོ་ཅིག་ན། །གོང་བུའང་རྡུལ་ཕྲན་ཙམ་དུ་འགྱུར། །ཞེས་རྡུལ་ཕྲན་བརྟག་འགོག་གི་རིག་པས་ཉན་ཐོས་སྡེ་པ་ལ་གནོད་བྱེད་དུ་གཏོང་ནས་ཆ་མེད་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ཡང་ལོགས་ཞུགས་འབའ་ཞིག་ལས་ཚད་མ་རྩ་བར་ནས་ཁས་མི་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །

འོ་ན་སེམས་ཙམ་པའི་ལུགས་འདིའི་ཚད་མ་ནི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་རྣམ་ཤེས་རང་རིག་རང་གསལ་ཉམས་མྱོང་གི་ཤེས་པ་ཞིག་ལ་འདོད་ལ། དེ་ཁོ་ན་མ་འཁྲུལ་བའམ་ཚད་མ་ཡིན་གྱི་གཞན་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་དང་བྱེ་སྨྲས་འདོད་པའི་ཆ་མེད་བདེན་པར་འཛིན་པའི་བློ་སོགས་ནི་ཚད་མིན་ལས་ཚད་མ་མི་འཇོག་པ་ཡིན། དེ་ཡང་ས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས། ཁམས་གསུམ་པོ་ནི་སེམས་ཙམ་མོ། །ཞེས་དང་། འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་མདོ་ལས། གང་ཟག་རྒྱུན་དང་ཕུང་པོ་དང་། །དེ་བཞིན་རྐྱེན་དང་རྡུལ་དག་དང་། །གཙོ་བོ་དབང་ཕྱུག་བྱེད་པོ་རྣམས། །

སེམས་ཙམ་དུ་ནི་ངས་བཤད་དོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་སེམས་ཙམ་གྱི་ལྟ་གྲུབ་བསྟན་པའི་མདོ་ཡི་རྒྱབ་རྟེན་དུ་བྱས་ནས་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་བའི་རྣམ་ཤེས་ཁོ་ནར་བདེན་པ་གྲུབ་པ་དང་དེ་ཉིད་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ཁོ་ནར་ཚད་མ་འདོད་ཀྱི་ཡོད། འདིའི་ཐད་ལ་སེམས་ཙམ་རྣམ་བདེན་པ་དང་སེམས་ཙམ་རྣམ་རྫུན་པ་ལ་འདོད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཅུང་ཙམ་ཡོད་ཀྱང་རྩ་བའི་ཆ་ནས་མི་མཐུན་པ་ཆེན་པོ་མེད་པས་མ་བྲིས་སོ། །

གསུམ། དབུ་མ་པའི་ལུགས་ཀྱི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་འཇོག་ཚུལ་གྱི་སྐོར།

དབུ་མ་པའི་ལུགས་ཀྱི་ཚད་མ་གང་ལ་ངོས་འཛིན་ཚུལ་ནི། གཟུགས་ནས་རྣམ་མཁྱེན་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདེན་པའི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པའམ་ཡོད་མེད་རྟག་ཆད་སོགས་སྒྲོ་འདོགས་སོམ་ཉི་དང་བྲལ་བའི་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞིག་ལ་ཚད་མ་ཞེས་ངོས་འཛིན་ལ། ཚད་མ་ཀུན་བཏུས་ལས། ཚད་མར་གྱུར་པ་འགྲོ་ལ་ཕན་བཞེད་པ། །སྟོན་པ་བདེ་གཤེགས་སྐྱོབ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་པའི་ཚད་མ་ཡང་འདི་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་ངོས་འཛིན་དགོས་པ་ཡིན། སྤྱིར་སེམས་ཙམ་པ་དང་དབུ་མ་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་ཁྱད་པ་ཡང་གཟུང་དང་འཛིན་པ་ལས་གྲོལ་བའི་རྣམ་ཤེས་བདེན་གྲུབ་ཏུ་འདོད་མི་འདོད་ཀྱི་སྟེང་ནས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་དགོས་པ་ཡིན། དེ་ཡང་དུས་འཁོར་རྩ་རྒྱུད་ལས། གཟུང་དང་འཛིན་པ་ལས་གྲོལ་བའི། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དོན་དམ་ཡོད། །ཅེས་དང་། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་གཞུང་ལས། རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་རྣམས་སྒྲོགས། །རྣམ་ཤེས་དེ་ཡང་དོན་དམ་ཏུ། །ཡོད་པར་མཁས་རྣམས་མི་འདོད་དེ། །གཅིག་དང་དུ་མའི་རང་བཞིན་དང་། །བྲལ་བས་ནམ་མཁའི་པདྨ་བཞིན། །ཞེས་གསུངས་ལ། སེམས་ཙམ་པའི་གོང་དུ་འདོད་པའི་ཚད་མ་ལ་དབུ་མ་པས་ལུང་རིགས་གཉིས་ཀྱིས་སྒོ་ནས་གནོད་བྱེད་འཕེན་བཞིན་ཡོད། འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་མདོ་ལས། །རྐྱེན་དུ་གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་ལ། །ཡོད་དང་མེད་པར་གང་རྟོག་པ། །མུ་སྟེགས་ལྟ་བ་ཅན་དག་ནི། །བསྟན་ལས་རིང་དུ་གྱུར་པ་ཤེས། །ཞེས་དང་། ཡང་མདོ་ལས། གང་ཞིག་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་མ་སྐྱེས། །དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་ཡོད་མ་ཡིན། །རྐྱེན་ལ་རག་ལས་གང་དེ་སྟོང་པ་བཤད། །གང་གིས་སྟོང་ཉིད་ཤེས་དེ་བག་ཡོད་ཡིན། །ཞེས་དང་། གཉིས་པ་རིག་པ་ནི། དཔལ་ལྡན་དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་བའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་དབུ་མ་འཇུག་པ་ལས། གང་ཕྱིར་དངོས་པོ་བརྟེན་ནས་རབ་འབྱུང་བའི། །

རྟོག་པ་འདི་དག་བརྟག་པར་མི་ནུས་པ། །དེ་ཕྱིར་རྟེན་འབྱུང་རིག་པ་འདི་ཡི་ནི། །ལྟ་ངན་དྲ་བ་མཐའ་དག་གཅོད་པར་བྱེད། །ཅེས་གསུངས་པར་ལྟར་རྟེན་འབྱུང་གྱི་རིག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་ཤེས་བདེན་མེད་དུ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ན་དེ་འཛིན་གྱི་ཤེས་པའང་ཚད་མ་ཡིན་པའི་སྤྲུལ་རྫུན་ངང་གིས་ཞིག་པ་འགྱུར་རོ། །

འདིའི་ཐད་ལ་བོད་སྔ་ཕྱིས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདོད་པ་རྩ་བ་ནས་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ། བོད་ཕྱི་མའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མིག་ཤེས་ཀྱིས་གཟུགས་མཐོང་བ་ན་མིག་ཤེས་གཟུགས་ལ་ཚད་མར་ཡིན་པ་འདོད་ལ་དེ་བཞིན་དུ་རྣ་ཤེས་སོགས་ཀྱང་རང་རང་གི་ཡུལ་ལ་ཚད་མ་དང་མ་འཁྲུལ་བ་ཉིད་དུ་འདོད་དོ། །

དེ་ལ་བོད་སྔ་མའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགག་པ་རྒྱ་ཆེར་མཛད་ནས་མཁས་པ་འདི་གཉིས་དབུ་མའི་ལྟ་གྲུབ་ཐད་མི་འདྲ་སའི་ཁྱད་པར་ཡང་རྩ་བ་འདི་ལ་ཐུག་ཡོད། དེ་ཡང་མདོ་ལས། མིག་དང་རྣ་བ་སྣ་ཡང་ཚད་མ་མིན། །ལྕེ་དང་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱང་ཚད་མ་མིན། །གལ་ཏེ་འདི་དག་ཀུན་ཀྱང་ཚད་ཡིན་ན། །འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་སུ་ལ་ཅི་ཞིག་བྱ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་མདོ་ཡིས་བསྟན་དོན་ལྟར་བོད་སྔ་མས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགག་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཚད་མའི་ངོ་བོ་དང་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཚད་མར་འགྲོ་བའི་ཚུལ་ནི་ནང་པའི་གཞུང་ལུགས་ཐམས་ཅད་དུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་སྣང་ཏེ་དཔེར་ན་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་གྱི་མངོན་སུམ་ལེའུ་དང་རང་དོན་རྗེས་དཔག་གི་ལེའུ་གཞན་དོན་ལེའུ་ཚད་གྲུབ་ལེའུ་བཅས་ལེའུ་བཞི་ཡི་དོན་མདོར་བསྡུས་ན་ལེའུ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཚད་མའི་ངོ་བོ་དང་དེ་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་ཚད་མ་དང་རྗེས་དཔག་ཚད་མ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་དབྱེ་བ་བཅས་གསལ་རྒྱས་རྫོགས་གསུམ་གྱི་གཏན་ལ་ཕབ་ཀྱི་ཡོད། ཚད་མ་ལ་དབྱེ་ན་མངོན་རྗེས་གཉིས་ལས་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་མ་འཁྲུལ་བའི་རིག་པ་དེ་མངོན་སུམ་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད། དེ་ཡང་ཞིབ་ཏུ་བཤད་ན་མངོན་སུམ་ཚད་མ་ནི་རྟོག་པ་དང་འདྲ་བ་དོན་སྤྱི་ལ་རང་མཚན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པར་ཡུལ་དེ་རང་མཚན་པའམ་རྒྱན་ཆར་དུ་སྣང་ཐུབ་མཁན་གྱི་བློ་ཞིག་ལ་འདོད་ཀྱི་ཡོད། ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། གཞལ་བྱ་གཉིས་ཕྱིར་ཚད་མ་གཉིས། །ཞེས་པའི་ལུང་ལ་རྟེན་ནས་ནམ་རྒྱུན་མངོན་སུམ་ཚད་མའི་སྣང་ཡུལ་ལ་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཁྱབ་པ་དང་རྗེས་དཔག་ཚད་མའི་སྣང་ཡུལ་ལ་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཁྱབ་པ་སྒྲུབ་བཞིན་ཡོད། གོ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཡང་མངོན་སུམ་གྱིས་དངོས་པོ་རང་མཚན་པ་ཞིག་ལས་རྟོག་བཏགས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡུལ་ལ་བྱེད་ཚུལ་ཞིག་བཤད་མི་ཐུབ་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ་བློ་རྟོག་པས་ཀྱང་རྟོག་བཏགས་དོན་སྤྱི་ཁོ་ན་ལས་དངོས་པོ་རང་མཚན་པ་ཞིག་ལ་འཇུག་ཚུལ་ནི་ཚད་མ་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་གང་ནས་ཀྱང་མ་གསུངས་པ་ཡིན་ལ་མྱོང་བ་རང་རྒྱུད་ལ་སྦྱར་ན་ཚད་མ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཡུལ་འཛིན་ཚུལ་ནི་གསལ་པོ་ཞིག་ཀྱང་ཤེས་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །

བཞི་པ། ཡོངས་གྲགས་ཀྱིས་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་འཇོག་ཚུལ་གྱི་སྐོར།

ཚད་མའི་ངོ་བོའམ་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་ནི་གསར་དུ་མི་བསླུ་བའི་རིག་པའམ་དང་པོར་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པའི་དོན་ལ་མི་བསླུ་བའི་རིག་པའམ་ཡང་ན་མ་ཤེས་དོན་གསལ་གྱི་རིག་པ་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད། ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། ཚད་མ་བསླུ་མེད་ཅན་ཤེས་པ། །མ་ཤེས་དོན་གྱིས་གསལ་བྱེད་ཀྱང་། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་གཞུང་འདི་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱབ་རྟེན་བྱེད་བཞིན་ཡོད། གོ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ན་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ཇི་ལྟར་བ་ཤེས་པའི་བློ་ཞིག་ལ་ཚད་མ་ཞིག་འཇོག་ཀྱིན་ཡོད། ཚད་མ་ཞེས་པའི་ཚིག་གི་གོ་དོན་ཀྱང་ཡང་དག་པའམ་རིག་པ་གང་གིས་ཀྱང་གནོད་མི་ཐུབ་པའི་གསལ་རིག་གི་ཆ་ཞིག་ལ་འདོད་པ་ཡིན། ཤེས་པ་དེ་ཚད་མ་ཡིན་པའི་འཇོག་ཚད་ནི་རང་རང་གི་འཇུག་ཡུལ་ལ་མི་བསླུ་བའི་ཆ་ནས་ཚད་མ་འཇོག་དགོས་པ་ནི་གྲུབ་མཐའ་ཆེན་པོ་བཞི་ཡི་བློ་རྩེ་གཏད་མཚམས་གཅིག་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། དཔེར་ན་བུམ་འཛིན་མིག་ཤེས་ལྟ་བུ་བུམ་པ་ལ་ཚད་མ་སོང་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཚད་མར་འཇོག་པ་ཡིན་གྱི། ཡུལ་གཞན་ལ་ཚད་མ་སོང་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་ཚད་མ་འཇོག་པ་མིན་ནོ། །

འདི་ནས་ངེས་པར་དུ་ཡིད་ལ་ངེས་དགོས་པ་ཞིག་ལ་ཚད་མའི་འཇོག་མཚམས་ནི་འཇུག་ཡུལ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་གྱི་ཤེས་པ་དེ་ཚད་མ་འགྲོ་སའི་ཡུལ་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་དེ་འདྲའི་ཤེས་པ་དེ་ཚད་མ་ཡིན་དགོས་ན་གངས་རི་སྔོན་པོར་འཛིན་པའི་རྟོག་མེད་ལོག་ཤེས་དང་སྒྲ་རྟག་པ་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་ལོག་ཤེས་རྣམས་ཀྱང་ཚད་མ་ཐལ་བ་འགྱུར་ཏེ་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ཚད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། རང་གི་ངོ་བོ་སྒྲ་དོན་མིན། །དེ་ཕྱིར་དེ་ལ་ཀུན་མངོན་སུམ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རྟོག་པའང་རང་རིག་ཉིད་དུ་འདོད། གྲུབ་མཐའ་ཆེན་མོ་བཞི་ཡིས་ཤེས་པ་དེ་གང་ལ་ཚད་མ་འགྲོ་བའི་ཡུལ་གྱི་འདོད་ཚུལ་ནི་གནམ་ས་ལྟ་བུའི་ཧེ་བག་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་བོད་སྔ་ཕྱིའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འདིའི་ཐད་ཀྱི་དགོངས་པ་ལེན་ཚུལ་རྩ་བ་ནས་མི་མཐུན་པ་ཡིན། །