དར་རྩེ་མདོ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཇ་རྟའི་གནའ་ལམ་གྱི་གྲོང་རྡལ་གཙོ་བོ་ཞིག་དང་ཤེས་དཔལ་མཉམ་འདྲེས་ཀྱི་ཟམ་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། མི་རིགས་ཁག་གི་རིག་གནས་མཉམ་འདྲེས་ཀྱི་དཔང་པོ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་པས་སྒོ་དབྱེ་ཁོང་ཡངས་ཀྱི་གཞི་རྒྱུ་དེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཁྲག་རྒྱུན་ཁྲོད་གཏིང་ཟབ་ཟུག་ཡོད། ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་རིང་།
དར་མདོ་གྲོང་ཁྱེར་རིག་གནས་རྒྱང་བསྒྲགས་བརྙན་འཕྲིན་དང་ཡུལ་སྐོར་ཅུས་ཀྱིས་ཐོན་ལས་ཁྱུ་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་དང་། ལས་རྣམ་སྣ་མང་མཉམ་འགུལ། ཞབས་ཞུའི་སྤུས་ཚད་དང་ཚད་ལྡན་བཅས་གཙོ་གནད་ལས་འགན་གསུམ་ལ་དམིགས་ནས། མི་རིགས་ཁག་གི“སྤེལ་རེས་གསུམ”ལས་དོན་གཏིང་ཟབ་ཏུ་གཏོང་བར་ཤུགས་བརྒྱབ་པ་དང་། གཟུགས་ལྡན་དང་། ཚོར་སྣང་ལྡན་པ། ཕན་ནུས་ལྡན་པ་བཅས་ཀྱི་བྱེད་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་བྱ་གཞག་ལ་སྐུལ་འདེད་ཏན་ཏིག་བཏང་སྟེ། ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་ཚོགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་བསམ་བློའི་རྨང་གཞི་རྒྱུན་མཐུད་བརྟན་དུ་བཏང་།
གཅིག །ཐོན་ལས་ཁྱུ་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བར་བརྟེན་ནས་རིག་གནས་ཡུལ་སྐོར་སྟོབས་ལྡན་གྱི་ཚོང་རྟགས་གྲགས་ཅན་བཟོས་ཏེ། མི་རིགས་ཁག་གི“སྤེལ་རེས་གསུམ”འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བའི་རྣམ་པ་གསར་པ་ཆགས་པར་བྱས།
དར་རྒྱས་ཆེ་བའི་ས་ཁོངས་ཀྱི་ཐོན་ཁུངས་རང་སྤུས་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ངེས་གནས་ལ་གཞི་ཚུགས་ཏེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྣོད་བཅུད་རིག་གནས་ཡུལ་སྐོར་བྱ་ཡུལ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་རྒྱུ་དམིགས་ཚད་ཕྱོགས་སྟོན་དུ་བྱས་ནས། "7+1"གི་རིག་གནས་ཡུལ་སྐོར་ཐོན་ལས་ཁྱུ་ཚོགས་མ་ལག་བསྐྲུན་ཏེ་རིག་གནས་ཡུལ་སྐོར་ཐོན་ལས་དེ་ལྟ་སྐོར་བྱེད་སྟངས་རྐྱང་པ་ནས་ཐོན་ལས་སྦྲེལ་ཐག་ཧྲིལ་པོར་མཉམ་འདྲེས་རིམ་སྤོར་ཕྱོགས་སྒྱུར་བྱ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་བས་རིག་གནས་ཡུལ་སྐོར་མཉམ་འདྲེས་དེ"རྨང་གཞི་མེད་པ"ནས"གཞི་ཁྱོན་རགས་ཙམ་མངོན་པའི" དར་རྒྱས་ཆེ་བའི་རིག་གནས་ཡུལ་སྐོར་གྱི་སྤུས་རྟགས་སྦྲེལ་ཐག་ཆགས་པ་དང་། མི་རིགས་ཁག་འགྲོ་འོང་སྤེལ་རེས་དང་མཉམ་འདྲེས་གཏིང་ཟབ་དང་རྒྱ་ཆེ་ཚད་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ཆེ་རུ་གཏོང་བའི་སྟེགས་བུ་རྒྱ་བསྐྱེད་བཏང་། ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་ཚོགས་པའི་འདུ་ཤེས་བརྟན་པོ་འཛུགས་རྒྱུ་གཙོ་རྐང་དུ་བྱེད་པ་དང་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་ལེགས་ཆར་བརྟེན་ནས་རྒྱུ་ལའི་ཤར་རྒྱུད་ས་ཁུལ་གྱི་སེར་ལམ་གྲོང་དང་རི་དཀྱིལ་གྲོང་། གྲོང་འགོ་གྲོང་བཅས་ཞིང་ལས་དང་རིག་གནས་མཉམ་འདྲེས་འཕེལ་རྒྱས་དཔེ་སྟོན་གྲོང་ཚོ་སྐྲུན་པ་དང་། རྒྱུ་ལའི་ནུབ་རྒྱུད་ས་ཁུལ་དུ་ལྷ་སྒང་རྩྭ་ཐང་དང་མི་ཉག་གནས་མཆོག་སོགས་ལྟེ་བའི་ཡུལ་སྐོར་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་ལེགས་ཆར་གང་ལེགས་བརྟེན་ནས་འབྲོག་ལས་རིག་གནས་ཡུལ་སྐོར་ཚོགས་པ་སྒྲིག་འཛུགས་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་སྟངས་གསར་གཏོད་དང་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ་ལྟ་སྐོར་པར་ལེན་དང་། ཆུ་ཚན། དམངས་ཀྱི་སྡོད་ཁང་། རིག་གནས་འགྲེམས་སྟོན། རིག་གནས་གསར་གཏོད་སོགས་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་མཉམ་འདྲེས་བྱས་ནས"གྲོང་གསེབ་ཀྱི་མཛེས་ལྗོངས་ཁུལ་ཅན"དང་"རིག་གནས་ཡུལ་སྐོར་མཉམ་འདྲེས་མཛེས་ལྗོངས་ཁུལ"གྱི་ཐོན་ལས་ཁྱུ་ཚོགས་ཧུར་ཐག་བསྐྲུན་དགོས། 2024ལོར་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་ཡུལ་སྐོར་པ་མི་ཐེངས་ཁྲི་1305.53ཟིན་པ་དེ་དུས་མཚུངས་ལས་9.31%འཕར་བ་དང་། ཡུལ་སྐོར་གྱི་སྤྱིའི་ཡོང་འབབ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་145.77ཟིན་པ་དེ་དུས་མཚུངས་ལས་10.47%འཕར་ནས་རྒྱལ་སྤྱི་དང་རྒྱལ་ནང་གི་ཡུལ་སྐོར་པར་དར་མདོའི་ཁྱད་ཆོས་ཆེན་པོ་ལྡན་པའི་འགྲོ་འོང་སྤེལ་རེས་ཀྱི་སྟེགས་བུ་ཞིག་བསྐྲུན་ཡོད། རྣམ་གྲངས་གལ་ཆེན་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་རྒྱུ་དེ་འགག་རྩའི་དམ་འཛིན་བྱ་གཞིར་བྱ་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་ཀྱིས་མི་རིགས་ཁག་འགྲོ་འོང་སྤེལ་རེས་དང་མཉམ་འདྲེས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་དངོས་གཟུགས་ཅན་གྱི་སྟེགས་བུ་ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་བཏོད་པ། འབྲུ་རིགས་སྣ་ལྔའི་རིག་གནས་ཡུལ་སྐོར་མགྲོན་ཁང་གི་རྣམ་གྲངས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་འགོ་ཚུགས་ཟིན་པས་མི་རིགས་ཀྱི་སྤུས་རྟགས་མངོན་པ་དང་མི་རིགས་ཀྱི་བརྩེ་སེམས་ཟབ་ཏུ་གཏོང་བའི་གཞི་རྟེན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་རྒྱུ་རེད། དེ་མིན་དར་མདོ་མི་རིགས་རྟེན་རྫས་བཤམས་མཛོད་ཁང་དང་།
མགར་གཞིས་ཀ །སྲུང་བཙན་གསོལ་མགྲོན་ཁང་སོགས་གཙོ་གནད་རྣམ་གྲངས་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་ཚད་གཞི་ལྟར་གོ་རིམ་ལྡན་པའི་ངང་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། ལངས་གཟུགས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་མི་རིགས་ཁག་གིས་མཉམ་སྐྲུན་མཉམ་སྤྱོད་བྱེད་པའི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་དང་དེང་རབས་འཚོ་བའི་དཔེ་རིས་མངོན་པར་འགྲེམས་སྟོན་སྒེའུ་ཁུང་བསྐྲུན་བཞིན་ཡོད། གངས་དཀར་ཆེན་པོའི་རི་ཁུལ་གྱི་ཕྱི་རོལ་གསར་སྤེལ་རྣམ་གྲངས་གསར་གཏོད་དང་ནང་འདྲེན་བྱས་ཏེ་ལྗང་མདོག་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་མཐའ་འཁྱོངས་དང་རྒྱུ་ནོར་གཉེར་སྐྱོང་བྱེད་སྟངས་ལ་སྣང་ཆུང་བྱེད་པ་དང་ཚད་ལྡན་ཅན་གྱི་དོ་དམ་རྐང་ཐང་ལམ་ཐིག་ལྟེ་བར་བྱས་ཏེ། "གོང་དཀར་ཆེན་པོའི"རྒྱལ་སྤྱིའི་རྐང་ཐང་སྤུས་རྟགས་ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་བཏོད་པས་ས་ཁོངས་ཀྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྐད་གྲགས་ཆོད་ཚད་ནུས་ལྡན་ངང་མཐོ་རུ་ཕྱིན་པར་མ་ཟད་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་ཡུལ་སྐོར་པས་མེས་རྒྱལ་གྱི་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་རི་ཀླུང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་སྣ་མང་གཞི་གཅིག་གི་རྣམ་པ་མྱོང་ཚོར་བྱེད་ཐུབ།
གཉིས། སྣ་མང་ལས་རྣམ་མཉམ་འགུལ་གྱིས་ས་ཁོངས་ཡོངས་ཀྱི་ཡུལ་སྐོར་ལ་བརྟེན་ནས་མི་རིགས་ཁག་གི"སྤེལ་རེས་གསུམ"འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པ་གསར་པ་མངོན་པར་བྱས།
མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་ཁྱད་ལྡན་རིག་གནས་ཡུལ་སྐོར་གྱི་མིང་བྱང་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་བཟོ་བ་དང་དར་མདོའི་ཡུལ་སྐོར་གྱི་ཡིད་དབང་འཕྲོག་ཤུགས་རྒྱུན་མཐུད་ངང་ཆེ་རུ་བཏང་ནས་མཛའ་གཞས་གྲོང་ཁྱེར་དུ་མི་རིགས་ཁག་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་གྱི་ལེའུ་གསར་པ་མུ་མཐུད་རྩོམ་བཞིན་ཡོད། དེ་བས་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་སྒོ་ནས་དར་མདོའི་མཛའ་གཞས་རྒྱལ་སྤྱིའི་རོལ་དབྱངས་དུས་ཆེན་དང་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་རྣམ་གྲངས"བཞི་པའི་ཚེས་བརྒྱད"ཀྱི་རྟ་རྒྱུག་རི་སྐོར་དུས་ཆེན་སོགས་ཀྱི་དུས་སྟོན་གཉེར་བ། རིག་གནས་རྒྱུན་འཛིན་གྱི་ཐབས་ལམ་གསར་པ་འཚོལ་ཞིབ་ཧུར་ཐག་བྱས་ནས་མཛའ་གཞས་རིག་གནས་དང་། མི་ཉག་རིག་གནས། ཇ་རྟའི་གནའ་ལམ་བཅས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་མི་རིགས་ཁག་མཉམ་འདྲེས་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད་གཏིང་ཟབ་སྔོག་འདོན་བྱས་ཏེ་དུས་ཚིགས་ཧྲིལ་པོར་སིམ་སིམ་རྣམ་པའི་ཤུལ་བཞག་མ་ཡིན་པའི་འཁྲབ་སྟོན་བྱས་ཡོད། མཉམ་ལས་བྱེད་སྟངས་གསར་གཏོད་བྱས་པ་བརྒྱུད་དཀར་མཛེས་ཁུལ་ལས་རིགས་ལག་རྩལ་སློབ་གྲྭ་དང་ལག་གདང་སྦྲེལ་ནས་དུས་སྟོན་དང་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བའི་བྱེད་སྒོ་ཆེ་གྲས་ཁྲོད་མཉམ་དུ་བརྩེ་དུང་ཟློས་གར《ལོ་ངོ་སྟོང་གི་ཆིངས་ཡིག》འཁྲབ་སྟོན་བྱས་ཏེ་མི་རིགས་ཁག་མཉམ་འདྲེས་མཉམ་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གསོན་ཉམས་ལྡན་པའི་ངང་བསྐྱར་དུ་མངོན་པར་བྱས་པ་རེད། རིག་རྩལ་བརྩམས་ཆོས་རྩེ་གྲ་གསར་རྩོམ་བྱ་རྒྱུ་སྒྲིག་འཛུགས་ཞིབ་ཚགས་བྱས་ཏེ《སླར་ཡང་ཨ་མ་གཅིག་གི་བུ་མོ་ལེན》ཞེས་པའི་གླུ་གཞས་བཏང་ནས་ལྷད་མེད་བརྩེ་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་བརྗོད་དོན་གཙོ་བོ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། "རིག་གནས་འགྲེམས་སྟོན་དང་མཉམ་འགུལ་ཉམས་ལེན། འཛད་སྤྱོད་གཞན་སྒྱུར"གྱི་གཉིས་ཕན་རྣམ་པ་གཏོད་པ་དང་འགྲེམས་སྟོན་དང་ཉམས་ལེན་བྱེད་སྒོ་སྣ་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཀྱི་གསོན་ཤུགས་འཕེལ་བ་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་ཡུལ་སྐོར་པར་སིམ་སིམ་རྣམ་པའི་ཉམས་ལེན་ཁྲོད་དར་རྒྱས་ཀྱི་ཡིད་དབང་འཕྲོག་ཤུགས་ཉམས་སུ་མྱོང་དུ་བཅུག །"ཚིག་ཇ+གྲོང་ཁྱེར"གྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་རྒྱུན་མཐུད་བྱས་ཏེ་རིག་གནས་ཡུལ་སྐོར་དང་ཚོང་ལས་འགྲེམས་སྟོན་གྱི་རྩ་མང་མཉམ་འགུལ་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་པ། ཞིང་པ་ཁེ་དང་། རུའེ་ཞིང་། ཁུའུ་ཏི་སོགས་སྤུས་རྟགས་ཚོང་ཁང་བཅའ་སྡོད་བྱས་པ་དང་། ནས་ནག་ཚིག་ཇ་དང་རླུང་རྟ་ཚིག་ཇ་སོགས"གྲོང་ཚོའི་ཚིག་ཇ+"སྣ་མང་མཉམ་འདུས་ལས་རྣམ་དེ་དར་རྩེ་མདོ་ཁོ་ནར་ཡོད་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཉམས་འགྱུར་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། བོད་རིགས་དང་རྒྱ་རིགས། དབྱིས་རིགས། ཧུའེ་རིགས། ཆའང་རིགས་སོགས་མི་རིགས་མང་པོ་འཆམ་མཐུན་མཉམ་གནས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། དར་མདོའི་མཛའ་གཞས་རིག་གནས་དང་། མི་ཉག་རིག་གནས། ཇ་རྟའི་གནའ་ལམ་རིག་གནས་སོགས་གཞི་རྒྱུ་སྣ་མང་མཉམ་འདྲེས་བྱས་ཏེ། "སྒོ་འབྱེད་དང་། ཁོང་ཡངས། འཆམ་མཐུན། གཞུང་དྲང་"བཅས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་སྙིང་སྟོབས་ཆགས་པར་བྱེད་པ་དང་།
མི་རིགས་ཁག་གི་མང་ཚོགས་ཀྱི"ངོས་འཛིན་གཅིག་མཐུན་ལྔ"ཇེ་དྲག་ཏུ་གཏོང་བ། ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་ཚོགས་པའི་འདུ་ཤེས་བརྟན་པོ་འཛུགས་པ། རིག་གནས་ངོས་འཛིན་གཅིག་མཐུན་དང་བསམ་པའི་ཁྱིམ་གཞིས་མཉམ་སྐྲུན་ཟུང་དུ་མཐར་འདེགས་བྱུང་བ་རེད།
གསུམ། ཞབས་ཞུའི་སྤུས་ཚད་མཐོར་འདེགས་ལ་བརྟེན་ནས་འཛད་སྤྱོད་ཉམས་ལེན་ཚད་ལྡན་དང་ལེགས་སྒྱུར་བྱས་ཏེ། མི་རིགས་ཁག་གི"སྤེལ་རེས་གསུམ"འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་སྤུས་ཚད་གསར་པ་མངོན་པར་བྱས་ཡོད།
ཡུལ་སྐོར་ཞབས་ཞུའི་སྤུས་ཚད་རིམ་སྤར། བོད་འབྲེལ་ས་ཁུལ་དུ《དར་མདོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཡུལ་སྐོར་མཛེས་ལྗོངས་ཁུལ་གྱི་མཛུབ་ཁྲིད་བསམ་འཆར》《དར་མདོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དམངས་སྡོད་དོ་དམ་བྱ་ཐབས》《དར་མདོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཡུལ་སྐོར་སྒར་སའི་དོ་དམ་བྱ་ཐབས》《དར་མདོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཡུལ་སྐོར་རྟ་སྒར་དོ་དམ་མཛུབ་ཁྲིད་བསམ་འཆར》སོགས་ཡུལ་སྐོར་ཚད་ལྡན་ཡིག་ཆ་རབ་དང་རིམ་པ་སྔོན་ལ་བཏོན་ནས་རིག་གནས་ཡུལ་སྐོར་ཁྲོམ་ར་ཚད་ལྡན་ཅན་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་རྒྱུན་མཐུད་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ་དང་རིག་གནས་ཡུལ་སྐོར་སྐར་ཁུང་དུ་བྱེད་པའི་མི་རིགས་ཁག་གི་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་བྱ་གཞག་ལ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་སྐུལ་འདེད་བཏང་སྟེ་རྣམ་པ་གསར་པ་སྐྲུན། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་གྲོང་མིས་རང་བརྟེན་ལས་གཏོད་བྱ་རྒྱུར་སྐུལ་མ་བཏང་ནས་ཐོན་ལས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ལྷུ་ཚིགས་ཁག་ནང་ཞུགས་ཏེ་ཐོན་ལས་མཉམ་འདྲེས་འཕེལ་རྒྱས་ལས་བྱུང་བའི་ཁེ་སྤོགས་མཉམ་སྤྱོད་བྱས་པ་རེད། ལྷ་སྒང་གྲོང་ཚོར་ལོ་གཉིས་བསྟུད་མར་གྲོང་ཚོའི་མཉམ་སྡེབ་དཔལ་འབྱོར་སྒོར་ཁྲི་1000ལས་བརྒལ་བ་དང་དུད་ཚང་རེར་ཆ་སྙོམས་འབབ་འཕར་སྒོར་ཁྲི་4.7བྱུང་བ་དང་། ལྷ་སྒང་རྩྭ་ཐང་མཛེས་ལྗོངས་ཁུལ་གྱིས་2024ལོར་ཡུལ་སྐོར་པ་མི་ཐེངས་ཁྲི་60.974ལ་སྣེ་ལེན་ཞུས་པ་དང་སྒོ་འཛིན་གྱི་ཡོང་འབབ་སྒོར་ཁྲི་421.783ཟིན་ཡོད། རིག་གནས་དམངས་ཕན་གྱི"མཐའ་མའི་སྤྱི་ལེ་གཅིག"ཤར་གཏོང་ཐུབ་པ། དཔེ་མཛོད་ཁང་དང་། རིག་གནས་ཁང་། ཡུལ་ཤོག་དང་གྲོང་རྡལ་གྱི་ཕྱོགས་བསྡུས་རིག་གནས་ས་ཚིགས("ཁང་གཉིས་དང་ས་ཚིགས་གཅིག")བཅས་རིན་དོད་མི་དགོས་པར་རྒྱུན་མཐུད་དུ་སྒོ་ཕྱེ་ནས་སྤྱི་པའི་ཞབས་ཞུ་ཆ་སྙོམས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་ཆུ་ཚད་མཐོ་རུ་བཏང་བ་དང་། "དར་མདོའི་དཔེ་ཀློག་ཞབས་ཞུའི་ས་ཚིགས"བཙུགས་ནས་ཡུལ་ཤོག་དང་གྲོང་རྡལ་གྱི་རིག་གནས་ས་ཚིགས་ཁག་དང་པོའི་དཔྱད་དཔོག་རིམ་པ་གཏན་འཁེལ་ལེགས་གྲུབ་བྱས་པ། 2024ལོར་མང་ཚོགས་མི་ཐེངས་ཁྲི་2.2ལས་བརྒལ་བར་ཞབས་འདེགས་ཞུས་པ་དང་། ཁ་གཏད་རོགས་སྐྲུན་གྱི་བྱེད་སྒོ་རབ་དང་རིམ་པར་ཞུགས་རྒྱུ་སྒྲིག་འཛུགས་བྱས་ཏེ་མི་རིགས་རིག་གནས་མཉམ་འདྲེས་སྦྱོང་རེས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་དབང་འཕྲོག་ཤུགས་གསོན་ཉམས་ལྡན་པའི་ངང་མངོན་པ་དང་། ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས"ཁྱིམ་ཚང་གཅིག་ལྟར་བརྩེ་བའི"འདུ་ཤེས་རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་དར་སྤེལ་བཏང་ཡོད། །