གངས་ལྗོངས་ཉི་གཞོན་འཕྲིན་སྦྱོར་ཀུན་འདུས་ལྟེ་གནས་ནི་ཀྲུང་གོའི་གུང་ཁྲན་ཏང་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་《སི་ཁྲོན་ཏང་གི་འཛུགས་སྐྲུན》དུས་དེབ་ཁང་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ཤིང་། བོད་འབྲེལ་དྲིལ་བསྒྲགས་གཙོ་བོར་འཛིན་པའི་འཕྲིན་སྦྱོར་ཀུན་འདུས་ཀྱི་ལས་ཁུངས་ཤིག་ཡིན། བགྲང་བྱ་བཅུ་གསུམ་གྱི་རིང་། ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་ཚོགས་པའི་འདུ་ཤེས་བརྟན་པོ་འཛུགས་རྒྱུ་གཙོ་ཐིག་ཏུ་བཟུང་ནས། བོད་རྒྱ་སྐད་གཉིས་ཀྱི་འཕྲིན་སྦྱོར་ཀུན་འདུས་ཀྱི་ཁྱབ་སྤེལ་མ་ལག་བསྐྲུན་རྒྱུར་ཤུགས་རྒྱག་པ་དང་། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་སྙན་མོ་བསྒྲགས་ཏེ། མི་རིགས་ཁག་ཕན་ཚུན་བར་འགྲོ་འོང་དང་སྤེལ་རེས། མཉམ་འདྲེས་བཅས་འོང་བར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བཞིན་ཡོད།
གཅིག་ནས་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་གྱི་འོས་འགན་བསྒྲུབས་པ།
གངས་ལྗོངས་ཉི་གཞོན་ལ་བོད་རྒྱ་སྐད་གཉིས་ཀྱི་ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་ཡོད་ཅིང་། ཚོགས་པའི་ཁོངས་མི《རང་རྒྱལ་གྱི་བོད་སྐད་ཡིག་གསར་འགྱུར་འཕྲིན་སྦྱོར་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ནུས་ཀྱི་གནད་དོན་ཞིབ་འཇུག》སོགས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་བྱ་གཞི་གལ་ཆེན་མང་པོར་ཞུགས་པ་དང་། 《ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་རྒྱལ་སྲིད་སྐྱོང་ལུགས་སྐོར་གླེང་བ》དེབ་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་བོད་ཡིག་པར་མའི་ཞུ་དག་གཏན་འབེབས་ལས་དོན་ནང་ཞུགས་མྱོང་ལ། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱིས་སྒྲིག་འཛུགས་བྱས་པའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་བོད་སྐད་ཡིག་བརྡ་ཆད་གསར་པ་ཞུ་དག་གཏན་འབེབས་ཚོགས་འདུར་ཐེངས་མང་ཞུགས། གངས་ལྗོངས་ཉི་གཞོན་རང་ངོས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་ལེགས་ཆ་འདོན་སྤེལ་གང་ལེགས་བྱས་ཏེ། དྲང་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲིལ་བསྒྲགས་གཙོ་བོར་འཛིན་ནས། མང་ཚོགས་དང་ཁ་ཐག་ཉེ་ཞིང་། མི་སེམས་སུ་ཐིམ་པའི་བརྩམས་ཆོས་སྤུས་དག་རབ་དང་རིམ་པ་སྤེལ་བར་བརྒྱུད། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་གྱི་སྙན་དབྱངས་བསྒྲགས་དང་སྒྲོག་བཞིན་ཡོད།
གངས་ལྗོངས་ཉི་གཞོན་གྱིས་རང་རེའི་ཞིང་ཆེན་གྱི་བོད་འབྲེལ་ཁུལ་དང་རྫོང་གི་དྲིལ་བསྒྲགས་དང་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་སྡེ་ཁག །ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན། གློག་རྡུལ་ཚན་རྩལ་སློབ་ཆེན། སི་ཁྲོན་སློབ་ཆེན། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་སོགས་ལས་ཁུངས་ཀྱི་བོད་འབྲེལ་ཚན་ཞིབ་སྒྲིག་གཞི་དག་དང་རྒྱུན་རྣམ་ཅན་གྱིས་དྲིལ་བསྒྲགས་དང་ཞིབ་འཇུག །ལག་རྩལ་གསར་སྤེལ་ཐད་མཉམ་ལས་བྱེད་པ་དང་།འཕྲིན་སྦྱོར་ཁྱབ་སྤེལ་གྱི་ནུས་པར་བརྟེན་ནས་སྟོབས་ཤུགས་ཆེན་པོ་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་ཏེ། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་གྱི་བྱ་གཞག་ལ་ཐུན་མོང་ཐོག་ལེགས་སྐྱེས་འབུལ་བཞིན་ཡོད།
གཉིས་ནས་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་གྱི་ཐུན་མོང་ངོས་འཛིན་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་བ།
གངས་ལྗོངས་ཉི་གཞོན་གྱིས་དུས་དེབ་དང་དྲ་བ། སྤྱི་སྟེགས་བཅས་ཀྱི་བོད་འབྲེལ་ཁྱབ་སྤེལ་མ་ལག་གཏོད་པར་ཤུགས་རྒྱག་བཞིན་ཡོད། 《སི་ཁྲོན་ཏང་གི་འཛུགས་སྐྲུན(བོད་ཡིག་པར་མ)》（གངས་ལྗོངས་ཉི་གཞོན）དང་《ཁ་བཏགས་དཀར་པོ》དུས་དེབ་གཉིས་ཀྱི་ལོ་རེའི་འགྲེམས་སྤེལ་ཚད་ཁྲི་7ལས་བརྒལ་ཞིང་། སི་ཁྲོན་གྱི་བོད་འབྲེལ་ཁུལ་དང་རྫོང་གི་གཞི་རིམ་དུ་ཁྱབ་ཡོད་དེ། ཞིང་འབྲོག་མང་ཚོགས་དང་། དགོན་སྡེའི་གྲྭ་བཙུན། གཞི་རིམ་ཏང་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་ལས་བྱེད་པ་བཅས་ཀྱི་དགའ་བསུ་ཆེན་པོ་ཐོབ་ཡོད། གངས་ལྗོངས་ཉི་གཞོན་བོད་རྒྱ་སྐད་གཉིས་དྲ་བའི་ཉིན་རེའི་ཆ་སྙོམས་ཀྱི་ཀློག་ཚད་ཁྲི་2ཡན་ཡོད་ཅིང་། རྒྱལ་ཁབ་དང་ས་ཁུལ་100ལྷག་གི་ཀློག་པ་པོ་ཡོད་པས། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ཀྲུང་གོའི་བོད་འབྲེལ་ས་ཁུལ་ལ་རྒྱུས་ལོན་བྱེད་པའི་སྐར་ཁུང་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། གངས་ལྗོངས་ཉི་གཞོན་སྐད་འཕྲིན་སྤྱི་སྟེགས་ལ་དོ་ཁུར་བྱེད་མཁན་འབུམ་གཅིག་ལས་བརྒལ་བ་དང་། སྐད་འཕྲིན་བརྙན་སྟེགས་ཕྱེ་ནས་ལོ་གཉིས་ལྷག་གི་རིང་། སྤྱིའི་ཀློག་གྲངས་དུང་ཕྱུར་གཅིག་ལས་བརྒལ་ཡོད།
ལྷག་པར་དུ་ཀྲུང་དབྱང་དང་ཞིང་ཆེན་ཏང་ཨུའི་བོད་འབྲེལ་ལས་དོན་གྱི་བཀོད་སྒྲིག་དང་དམ་པོར་སྦྲེལ་ནས། ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་ཚོགས་པའི་འདུ་ཤེས་བརྟན་པོ་འཛུགས་པ་དང་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་གྱི་དཔེ་སྟོན་གསར་གཏོད། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྤྱི་སྤྱོད་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོ་སོགས་ཀྱི་བརྗོད་དོན་གཙོ་བོར་དམིགས་ཏེ། 《གྲོང་ཁྱེར་ནང་གི་བོད་པ》དང་《མཐོ་སྒང་སྐྱོང་བའི་བརྩེ་སེམས》《སྐད་གཉིས་དོ་ར》སོགས་ཀྱི་འཕྲིན་སྦྱོར་མཉམ་འདྲེས་ཀྱི་ལེ་ཚན་དང་ནང་དོན་སྤུས་དག་རྒྱུན་མཐུད་ངང་བཏོན་ཏེ། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་གྱི་ལག་ལེན་འབྲས་བུ་དང་བོད་འབྲེལ་ས་ཁུལ་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་གྲུབ་འབྲས་གསོན་ཉམས་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་བྱས་ཡོད་པར་མ་ཟད། གངས་ལྗོངས་ཉི་གཞོན་ལོ་ཙཱ་དང་བོད་ཡིག་དུས་དེབ་ཀུན་འདུས་སོགས་ཀྱི་སྟེགས་བུ་ཞིབ་འཇུག་གསར་སྤེལ་བྱས་ནས་བོད་ཡིག་ཆ་འཕྲིན་ཅན་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་བ་དང་། མི་རིགས་རིག་གནས་ཁྱབ་སྤེལ་གཏོང་བར་རམ་འདེགས་བྱས་ཡོད།
སྔ་རྗེས་སུ་ཞིང་ཆེན་ཏང་ཨུའི་དྲིལ་བསྒྲགས་པུའུ་དང་ཞིང་ཆེན་ཏང་ཨུའི་བོད་འབྲེལ་གཞུང་ལས་ཁང་ལ་གཞོགས་འདེགས་བྱས་ཏེ། 《སྒྲོག་འགྲེལ་ངེས་ཀློག(བོད་ཡིག)》དང་《གངས་ཆབ》རྩོམ་སྒྲིག་དང་པར་སྐྲུན་བྱས་ནས། བོད་འབྲེལ་ས་ཁུལ་གྱི་གླེང་ཕྱོགས་ཁྲིད་སྟོན་དང་རྒྱ་ཆེའི་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པའི་རྒྱགས་ཕྱེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འདོན་སྤྲོད་བྱས་ཡོད།
གསུམ་ནས་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་སྙན་མོ་བསྒྲགས་པ།
ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་རིང་། བོད་འབྲེལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྱབ་སྤེལ་ལས་དོན་ཡག་པོ་སྒྲུབ་ཆེད། གངས་ལྗོངས་ཉི་གཞོན་གྱིས་སི་ཁྲོན་ཚགས་པར་ཚོགས་པའི“འཆར་སྣང་གི་ཀྲུང་གོ”ལེ་ཚན་ལ་བརྟེན་ནས། ལོ་རེར་རྒྱལ་སྤྱིའི་འཕྲིན་སྦྱོར་སྟེགས་བུར་བོད་འབྲེལ་གྱི་བརྙན་ཐུང་སྤུས་དག་10ལྷག་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱས་ཏེ། སྣ་མང་དང་ཕྱོགས་ཡོངས་ཀྱི་མཐོ་སྒང་གི་སྣང་བརྙན་མངོན་པར་བྱས་ནས། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྱབ་སྤེལ་གྱི་སྤུས་རྟགས་ནུས་ཤུགས་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ཆེ་རུ་བཏང་ཡོད། དེ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་གྲངས་ཀ་ཉུང་ཞིང་སྤུས་ཀ་ལེགས་པ། གཏམ་རྒྱུད་ཐུང་ཞིང་ནང་དོན་ཟབ་པའི་རྣམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས། རྒྱུན་མཐུད་ངང་གངས་ལྗོངས་ཉི་གཞོན་གྱི་སྤུས་རྟགས་བཏོད་པ་དང་། བརྙན་ཐུང་བརྩམས་ཆོས་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་འབྲེལ་ས་ཁུལ་གྱི་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་ཡུལ་ལྗོངས་དང་། མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག །
འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་སོགས་ཤུགས་ཆེན་པོས་མངོན་པར་བྱས་ཏེ། འཇམ་ཆར་གྱིས་ས་གཞི་བརླན་པ་ལྟར་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་ཚོགས་པའི་འདུ་ཤེས་རྒྱུན་མཐུད་ངང་བརྟན་པོ་བཙུགས་པ་དང་། མི་རིགས་ཁག་ཕན་ཚུན་བར་འགྲོ་འོང་དང་སྤེལ་རེས། མཉམ་འདྲེས་བཅས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པ་མཚོན་པར་བྱས་ཡོད།
དེ་བཞིན་གངས་ལྗོངས་ཉི་གཞོན་གྱིས་ལག་རྩལ་དང་རིག་ནུས་གཙིགས་སུ་བཟུང་ནས། བོད་ལྗོངས་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར་ཁང་དང་། མཚོ་སྔོན་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར་ཁང་སོགས་བོད་འབྲེལ་གྱི་འཕྲིན་སྦྱོར་གཙོ་བོ་དང་མཉམ་དུ་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་ཚན་ཞིབ་གྲུབ་འབྲས་གལ་ཆེན་ལ་འབད་དང་འབད་བཞིན་མཆིས།