ཚེ་རིང་ལྷ་མཚོ། སོར་རྩེ་ནས་མི་རིགས་ཀྱི་དྲན་འཆར་ངོམ།

ཚེ་རིང་ལྷ་མཚོ། མོ། ཀྲུང་གུང་ཏང་ཡོན། 1982ལོའི་ཟླ་10པར་སྐྱེས་པ་དང་། སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་བརྒྱད་ཟིལ་རྫོང་ནས་ཡིན། བརྒྱད་ཟིལ་རྫོང་ལུང་ཡུན་མི་རིགས་བཟོ་རྩལ་ཐོན་རྫས་ཚད་ཡོད་ཀུང་སིའི་ཁྲིམས་མིའི་འཐུས་མི་དང་སྤྱི་གཉེར་པ་ཡིན། 2018ལོར་མོས་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་ཚོགས་པའི་འདུ་ཤེས་བརྟན་པོ་འཛུགས་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་སྒོས་ཁེ་ལས་ཀྱི་“འབྲེལ་གསུམ”ཆབ་སྲིད་འགན་འཁྲི་ལེགས་འཁུར་དང་དཔལ་འབྱོར་ཕན་འབྲས། སྤྱི་ཚོགས་ཕན་ནུས་བཅས་གང་ལེགས་བཏོན་ནས། ཁེ་ལས་དེ་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་གཞི་རྟེན་གཙོ་བོ་དང་མི་རིགས་སོ་སོ་འབྲེལ་འདྲིས་ཀྱི་ལས་སྟེགས་སུ་བསྒྱུར་ཏེ། བརྒྱད་ཟིལ་རྫོང་གི་མི་རིགས་ཁག་མཐུན་སྒྲིལ་དང་དར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་ལ་ནུས་ཤུགས་བཏོན། མོར་སྔ་རྗེས་སུ་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་ལྔ་གཅིག་བུད་མེད་དཔེ་བཟང་དང་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྐབས་དགུ་པའི་ངལ་རྩོལ་དཔེ་བཟང་གི་གཟི་བརྗིད་ཐོབ།

ལག་རྩལ་རྒྱུན་འཛིན་དར་སྤེལ་བཏང་ནས་མི་རིགས་ཀྱི་དྲན་འཆར་མངོན།

བརྒྱད་ཟིལ་རྫོང་གི་ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རིམ་ཁྲོད། མི་རིགས་ཁག་འགྲོ་འོང་བརྒྱུད་མཚར་སྡུག་ཡིད་དུ་འོང་ལ་ཁྱད་ཆོས་མངོན་པར་དོད་པའི་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་ཆགས་ཡོད། དེ་ནི་མི་རིགས་ཁག་ལ་ཐུན་མོང་དུ་དབང་བའི་བསམ་པའི་རྒྱུ་ནོར་དང་ཤུལ་བཞག་རྩ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། བརྒྱད་ཟིལ་ས་ཆའི་བོད་གདན་བསླས་འཐག་ལག་ཤེས་ནི་མི་རབས་ནས་མི་རབས་བར་རྒྱུན་འཛིན་དར་སྤེལ་བཏང་བའི་སྲོལ་རྒྱུན་ལག་ཤེས་ཡིན་ལ། མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ལ་རིག་གནས་ཀྱི་གཏིང་མཐུག་པ། ལྟ་ན་སྡུག་ལ་སྤྱོད་གོ་ཆོད་པའི་ཁྱད་ཆོས་མངོན་པར་དོད། དུས་ཀྱི་འཕེལ་འགྲོས་དང་བསྟུན་ནས་སྲོལ་རྒྱུན་ལག་ཤེས་དེ་སྦྱོང་མཁན་ཇེ་ཉུང་ནས་ཇེ་ཉུང་དུ་སོང་། བརྒྱད་ཟིལ་བོད་གདན་བསླས་འཐག་ལག་ཤེས་ཉམས་ལ་ཉེ་བས་སྡེ་མི་ཚེ་རིང་ལྷ་མཚོར་སེམས་ཁྲལ་ཆེ། མོས་ཆུང་བྱིས་པའི་དུས་ནས་བརྒྱད་ཟིལ་བོད་གདན་བསླས་འཐག་ལ་སྦྱོང་བ་བྱས་ནས་ལག་ཤེས་རྒྱུན་འཛིན་མི་རབས་ལྔ་པ་ཡིན།

ལག་རྩལ་རྒྱུན་འཛིན་པ་དཀོན་པའི་གནད་དོན་ལ་དམིགས་ནས། ཚེ་རིང་ལྷ་མཚོས་བུད་མེད་ལ་ཁ་ཕྱོགས་ནས་བརྒྱད་ཟིལ་རྫོང་གི་བོད་གདན་བསླས་འཐག་རྩལ་ནུས་གསོ་སྦྱོང་བཀོད་སྒྲིག་བྱས། མངོན་མིན་རིག་གནས་རྒྱུན་འཛིན་ལ་འཇོན་མིའི་རྨང་གཞི་བཏིང་བར་མ་ཟད། བརྒྱད་ཟིལ་རྫོང་གི་བོད་གདན་བསླས་འཐག་ལ་རྩོལ་ནུས་ཀྱི་ཐོན་ཁུངས་བསྡུ་སྒྲིལ་བྱས། 2020ལོའི་ཟླ་10པ་ནས་2025ལོའི་ཟླ་6པའི་བར་བརྒྱད་ཟིལ་རྫོང་ལུང་ཡུན་མི་རིགས་བཟོ་རྩལ་ཐོན་རྫས་ཚད་ཡོད་ཀུང་སི་དང་དེའི་ཁོངས་གཏོགས་ཀྱི་དཀར་མཛེས་སོར་རྩེའི་བཟོ་རྩལ་ལས་རིགས་རྩལ་ནུས་གསོ་སྦྱོང་སློབ་གྲྭ། ཡུལ་གྲོང་རིམ་པའི་ལས་གྲྭ་16ནས་བསྡོམས་པས་བུད་མེད་སྐོར་ཁག་48དང་མི་ཐེངས་4800ལ་གསོ་སྦྱོང་བྱས་ནས། བརྒྱད་ཟིལ་རྫོང་གི་ལག་ཤེས་བོད་གདན་བསླས་འཐག་དང་གཙག་དྲུབ་ཀྱི“སྟོང་མི་འཛོམས་པའི་འཚེམ་བཟོ་པ། འཇོན་མི་བརྒྱ་ཡི་ཆེད་མཁས་པ”བཙུགས་ནས། དཀར་མཛེས་ཁུལ་གྱི་བུད་མེད་རྣམས་ལ་ལག་རྩལ་སློབ་བཞིན་ལས་ཞུགས་ལས་གཏོད་ཀྱི་ནུས་པ་ཆེ་རུ་བཏང་། སྤྱི་ཚོགས་དང་ཁྱིམ་ཚང་གིས་བརྩི་གུར་གནང་བས་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་སྐུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཇེ་བརྟན་དུ་བཏང་། ཚེ་རིང་ལྷ་མཚོ་ལ་2024ལོའི་ཟླ་1པོར་དཀར་མཛེས་ཁུལ་གྱི་རེས་སྐོར་དྲུག་པའི་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་སྐུལ་སྔོན་ཐོན་མི་སྒེར་གྱི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ།

ཚེ་རིང་ལྷ་མཚོ་ཡིས་རྒྱུན་འཛིན་དང་འཕེལ་རྒྱས། གསར་གཏོད་གནང་བའི་བརྒྱད་ཟིལ་ལག་ཤེས་བོད་གདན་བསླས་འཐག་དོན་དུ་གཉེར་ནས། 2018ལོའི་ཟླ་11པར་བརྒྱད་ཟིལ་ལག་ཤེས་བོད་གདན་བསླས་འཐག་བཟོ་རྩལ་དེ་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་སྐོར་དྲུག་པར་བཀོད། 2020ལོའི་ཟླ་12པར“སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྲོང་གསེབ་ཐོན་སྐྱེད་འཚོ་བའི་ཤུལ་བཞག་མིང་གཞུང་（སྐོར་དང་པོའི）”ནང་བདམས་བཀོད་བྱས། 2023ལོའི་ཟླ་4པར་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་སྐོར་དྲུག་པའི་ནང་བདམས་ནས་བརྒྱད་ཟིལ་ལག་ཤེས་བོད་གདན་བསླས་འཐག་བཟོ་རྩལ་ལ་གསོན་ཤུགས་འཕེལ།

སོར་རྩེའི་དཔལ་འབྱོར་བརྒྱུད་མང་ཚོགས་འབབ་འཕར་ཕྱུག་འགྱུར་ལ་སྐུལ་ཁྲིད་བྱས།

ཚེ་རིང་ལྷ་མཚོ་ཡིས་མི་རིགས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་བཟོ་རྩལ་ཐོན་རྫས་ཐོན་ལས་འཕེལ་རྒྱས་དེ་གྲོང་གསེབ་དར་རྒྱས་དང་རིག་གནས་ཡུལ་སྐོར་དང་མཉམ་འདྲེས་འཕེལ་རྒྱས་བཏང་ནས། “མི་རིགས་རིག་གནས+ཡུལ་སྐོར+ཐོན་ལས”ཀྱི་རྣམ་པ་བརྒྱུད“སོར་རྩེའི་ལག་རྩལ”རྒྱུན་འཛིན་དང་། “སོར་རྩེའི་དཔལ་འབྱོར”སྐུལ་སྤེལ་བྱས་ཏེ། མི་རིགས་ཁག་གི་མང་ཚོགས་ལ་ལས་གཏོད་ལས་ཞུགས་དང་འབྲེལ་འདྲིས་ཀྱི་སྟེགས་བུ་བསྐྲུན་ནས། མི་རིགས་ཁག་གི་མང་ཚོགས་ལ་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་ངོས་འཛིན་ཇེ་གསལ་དུ་བཏང་།

བརྒྱད་ཟིལ་རྫོང་གི་ཡུལ་གྲོང་ཁག་གི་བོད་གདན་བསླས་འཐག་ཐོན་རྫས་རྙོག་དྲ་ཆེ་བའི་གནས་ཚུལ་ལ་གཞིགས་ནས། ཚེ་རིང་ལྷ་མཚོས་རྒྱུ་ཆ་ཚད་ལྡན་དང་ཚད་གཞི་གཅིག་གྱུར་བྱས་ཏེ་ཐོན་རྫས་ཀྱི་སྤུས་ཚད་ཇེ་ལེགས་སུ་བཏང་། ཞིང་གྲོང་གི་བུད་མེད་རྣམས་སྡོད་གནས་ཁ་ཐོར་བའི་དོན་དངོས་དང་འབྲེལ་ནས། “མངགས་ཐོའི”ལས་རྣམ་བརྒྱུད“ཀུང་སི+འཚེམ་བཟོ་པ+ཁེ་སྤོགས་བགོས་པའི”རྣམ་པ་ལྟར། བརྒྱད་ཟིལ་བུད་མེད་རྣམས“རང་ཁྱིམ་ནས་སྟབས་བསྟུན་ལས་ཞུགས་བྱེད་སྟངས”འཚོལ་ཞིབ་བྱས། 2024ལོའི་ལོ་མཇུག་བར་ཚེ་རིང་ལྷ་མཚོ་ཡིས་རྫོང་ཡོངས་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚང་720ལྷག་གི་བུད་མེད་ལ་སྒོ་འགྲམ་ནས་ལས་ཞུགས་བྱེད་པར་སྐུལ་ཁྲིད་བྱས་ནས། རང་ཁྱིམ་ནས་སྟབས་བསྟུན་ལས་ཞུགས་བྱེད་པའི་བུད་མེད་ཀྱི་མི་རེའི་ཆ་སྙོམས་ཡོང་འབབ་སྒོར་ཁྲི་3.5ལྷག་ཟིན་ཡོད།

ཐོན་ལས་དང་རིག་གནས་གཞི་གཅིག་ཏུ་འདུས་པའི་བརྒྱད་ཟིལ་ལག་ཤེས་བོད་གདན་བསླས་འཐག་བཟོ་རྩལ་གྱིས་མི་མང་པོར་ཕྱུག་འགྱུར་གྱི་ཕུགས་འདུན་མངོན་འགྱུར་བྱུང་། ཚེ་རིང་ལྷ་མཚོ་ཡིས“བརྒྱད་ཟིལ་བོད་གདན་བསླས་འཐག་པའི”ངལ་ལས་སྤུས་རྟགས་བཏོད། བགྲང་བྱ་23གྱི་རིང་ལ་ཚེ་རིང་ལྷ་མཚོ་ཡིས་བུད་མེད་མི་ཐེངས་ཁྲི་3.16ལ་ལག་ཤེས་འཚེམ་དྲུབ་ཀྱི་རྩལ་ནུས་སྦྱོང་བརྡར་བྱས། བསླས་འཐག་རྩལ་ནུས་ནང་བྱན་ཆུད་པའི་བུད་མེད་850ལྷག་ཕུལ་བྱུང་འཚེམ་བཟོ་པའི་གྲངས་མཛོད་དུ་བཀོད། སློབ་མ་20ལྷག་བརྒྱད་ཟིལ་ལག་ཤེས་བོད་གདན་བསླས་འཐག་བཟོ་རྩལ་གྱི་མངོན་མིན་རིག་གནས་རྗེས་གྲབས་རྒྱུན་འཛིན་པར་གྱུར། མི་3ལ་ཁུལ་རིམ་པའི་མངོན་མིན་རིག་གནས་རྒྱུན་འཛིན་པར་གྱུར། ཐད་ཀར་རམ་ཤུགས་ནས་དཀར་མཛེས་ཁུལ་གྱི་ལས་ཞུགས་མི་གྲངས་ཁྲི་1.6སྐུལ་ཁྲིད་བྱས། མི་རེའི་ཆ་སྙོམས་ཟླ་རེའི་ཡོང་འབབ་སྒོར་2000ནས་3000བར་ཡིན་པ་དང་། བསྡོམས་པས་དབུལ་སྒྲོལ་མི་འབོར་སྒོར་ཁྲི་1.16ཟིན། “བརྒྱད་ཟིལ་བོད་གདན་འཚེམ་བཟོ་བའི”ངལ་ལས་སྤུས་རྟགས་དེ་གནས་མཆོག་དཀར་མཛེས་ངལ་ལས་སྤུས་རྟགས་ཀྱི་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་མིང་བྱང་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།

སྤུས་རྟགས་བསྐྲུན་ནས་སེ་འབྲུའི་མེ་ཏོག་སྐྱོང་།

ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་དགེ་མཚན་ལེགས་པོ་འདོན་དགོས། ཚེ་རིང་ལྷ་མཚོ་ཡིས་སྲིད་ཇུས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་འདེགས་སྐྱོར་འོག །མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་སྤུས་རྟགས་གཏོད་པར་མཐོང་ཆེན་བྱས་ཏེ། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་མེ་ཏོག་བཞད་ནས་སྲོལ་རྒྱུན་བཟོ་རྩལ་གསར་གཏོད་ཁྲོད་གསོན་ཤུགས་འཕེལ་བའི་ལས་ལ་གཞོལ།

ཚེ་རིང་ལྷ་མཚོ་ཡིས་རྫོང་ཨུ་དང་རྫོང་སྲིད་གཞུང་གི་ཁེ་བཟང་སྤྱད་དེ། སྤུས་རྟགས“གསར་སྤེལ”བྱས་ནས་རིག་གནས་རྒྱུན་འཛིན་དར་སྤེལ་གྱི“སྣེ་ཁྲིད་པ”གསོ་སྐྱོང་བྱས། མོས་བརྒྱད་ཟིལ་རྫོང་གི་དམངས་གཉེར་ཁེ་ལས་ཀྱི་ཆེད་དོན་འཕེལ་རྒྱས་མ་དངུལ་སྒོར་ཁྲི་130དང་དངུལ་རྩའི་eདངུལ་བུན་སྒོར་ཁྲི་200བརྩོན་ལེན་བྱས་ཏེ། “སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་དབུལ་སྐྱོར་ལས་ཞུགས་བཟོ་ཁང”སོགས་གཟེངས་རྟགས་6བླངས། སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྐོར་དྲུག་པའི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་སོགས་མངོན་མིན་རིག་གནས་3དང་། “སོར་རྩེའི་མེ་ཏོག”སོགས་ཁྱད་ལྡན་སྤུས་རྟགས་2བཏོད། 2025ལོའི་ཟླ་4པར། བརྒྱད་ཟིལ་རྫོང་གི་ལག་ཤེས་བོད་གདན་བསླས་འཐག་གི་མངོན་མིན་རིག་གནས་བཟོ་ཁང་དེ་རིག་གནས་དང་ཡུལ་སྐོར་སྡེ་ཁག །མི་ཤུགས་ཐོན་ཁུངས་སྤྱི་ཚོགས་འགན་སྲུང་སྡེ་ཁག །ཞིང་ལས་ཞིང་གྲོང་སྡེ་ཁག་གིས་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱིས་སྐོར་གཉིས་པའི“མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་དཔེ་སྟོན་བཟོ་ཁང་”ལ་བདམས།

ཚེ་རིང་ལྷ་མཚོས་སྣེ་མང་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་སྤུས་རྟགས་གསར་པ་བཏོད་ནས་མི་རིགས་དྲན་འཆར་གྱི“མིང་བྱང་གསར་པ”ཀུན་ལ་ཁྱབ་ཏུ་བཅུག །མོས“སོར་རྩེའི་ལུང་ཡུན”ལས་རིགས་ཐོབ་ཐང་གདེང་འཇོག་དང་ལས་རིགས་རྩལ་ནུས་རིམ་པ་ངོས་འཛིན། ཆེད་དོན་ལས་རིགས་ནུས་པའི་དཔྱད་ཞིབ་སོགས་རིམ་པ་མང་བའི་རྩལ་ནུས་གདེང་འཇོག་མ་ལག་བཙུགས་ནས་དཀར་མཛེས་ཁུལ་སོར་རྩེའི་སྒྱུ་རྩལ་བཟོ་སྐྲུན་ལས་རིགས་རྩལ་ནུས་གསོ་སྦྱོང་སློབ་གྲྭ་སོགས་གཞི་རྟེན་11དང་ངལ་ལས་ལས་བཟོ་ཚན་པ་51ལ་དབང་འཛིན་བྱས། མོར་ད་དུང་སྐབས་དྲུག་པའི་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྲོང་གསེབ་དར་རྒྱས་གྲོང་གསེབ་ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་གསར་གཏོད་ལས་གཏོད་འགྲན་བསྡུར་ཆེན་པོའི་དངུལ་གྱི་བྱ་དགའ་དང་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་མི་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི“རྒྱལ་ཁབ་ཚེ་སྲོག་བུམ་པའི”བུད་མེད་ལག་ཤེས་གསར་གཏོད་འགྲན་སྡུར་ཆེན་པོའི་དངུལ་གྱི་བྱ་དགའ་ཐོབ་པ་དང་། ཁྱད་ལྡན་ངལ་ལས་སྤུས་རྟགས་ཀྱི་སྐད་གྲགས་ཆོད་ཚད་མཐོ་རུ་ཕྱིན་ཡོད།

ཚེ་རིང་ལྷ་མོས་ཞིབ་འཇུག་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ཏེ་སྤུས་རྟགས“སྟོབས་ཆེར”བཏང་། བརྒྱད་ཟིལ་རྫོང་ལུང་ཡུན་མི་རིགས་བཟོ་རྩལ་ཐོན་རྫས་ཚད་ཡོད་ཀུང་སིས་ཁྲེང་ཏུའུ་འཁལ་འཐག་མཐོ་རིམ་ཆེད་ཚན་སློབ་གྲྭ་དང་། པེ་ཅིན་དབྱི་ཝུན་ཚོགས་པ། ཨ་ལི་པ་པ་ཚོགས་པ་བཅས་དང་ཐོན་སློབ་ཞིབ་འཇུག་མཉམ་ལས་འབྲེལ་བ་བཙུགས་ནས་ལྷམ་གདན་དང་འཚེམ་དྲུབ། སྐེ་དཀྲིས། བོད་གདན་སོགས“ལུང་ཡུན”གྱི་སྤུས་རྟགས་ཐོན་རྫས་20ལྷག་ཞིབ་འཇུག་གསར་སྤེལ་བྱས་པ་དང་། ཆེད་ཁེ་16(ཐོན་རྫས་ཀྱི་ཆེད་ཁེ་15དང་གསར་གཏོད་ཀྱི་ཆེད་ཁེ་1)རེ་ཞུ་བྱས། བརྒྱད་ཟིལ་རྫོང་དམངས་གཉེར་ཁེ་ལས་ཀྱི་དཀར་མཛེས་ཁུལ་གྱི་ཆེད་མཁས་ལས་དོན་ས་ཚིགས་ཐོག་མ་དང་། སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་གྲོང་གསེབ་དར་རྒྱས་གཏོང་བའི་རྩལ་ནུས་མཐོ་བའི་ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་གསོ་སྐྱོང་རྟེན་གཞི། བྱང་ཚད་མཐོ་བའི་ཞིང་པ་གསོ་སྐྱོང་དངོས་སྦྱོང་རྟེན་གཞི་བཅས་བཙུགས་ནས། དཀར་མཛེས་ཁུལ་གྱི་མི་རིགས་ཁག་གི་ཞིང་འབྲོག་གྲོང་གསེབ་འཇོན་མི“སྐྱེད་ཆས”དང་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་སྟེགས་བུ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།