ཡོན་ཞིའུ་ཀྲེན། གསར་བརྗེའི་བྱ་བཞག་བློ་ལ་ངེས། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་དོན་དུ་གཉེར།

ཡོན་ཞིའུ་ཀྲེན། མོ། བོད་རིགས། ཀྲུང་གུང་ཏང་ཡོན། 1955ལོའི་ཟླ་4པར་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་དཀར་མཛེས་རྫོང་དུ་སྐྱེས། ད་ལྟ་ལྕགས་ཟམ་ཁ་རྫོང་ལུང་དབྱིན་ཕྱེད་གླིང་སྡེ་ཁུལ་ཨུ་ལྷན་གྱི་ཀྲུའུ་རེན་ཡིན། མི་རིགས་མང་པོ་འདུས་སྡོད་སྡེ་ཁུལ་དུ་ལོ་མང་པོའི་རིང་ལ་ལས་གཉེར་གནང་བའི་ཏང་ཡོན་རྒན་པ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་མི་རིགས་ཁག་གི་མང་ཚོགས་ལ་བརྩེ་བ་ཟབ་མོ་བཅངས་ནས་ཏང་འཛུགས་ཀྱི་སྣེ་ཁྲིད་འོག་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་སྐུལ་བྱ་བཞག་ལ་འབད་པ་ཧུར་ལེན་བྱས། མོས་འབད་བརྩོན་འོག །དེ་སྔ་རྩོད་གཞི་མང་པའི་ལུང་དབྱིན་ཕྱེད་གླིང་སྡེ་ཁུལ་དེ་ཁྱིམ་མཚེས་ཁ་མཐུན་ལ་མི་རིགས་ཁག་འཆམ་ཞིང་མཐུན་པའི་ཁྱིམ་གཞིས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། སྔ་རྗེས་སུ“སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་དཔེ་སྟོན་སྡེ་ཁུལ་ཡག་ཤོས་བརྒྱ”དང“དཀར་མཛེས་ཁུལ་གྱི་བདེ་སྐྱིད་ཁྱིམ་གཞིས་སྡེ་ཁུལ”སོགས་ཀྱི་གཟི་བརྗིད་མཚན་སྙན་ཐོབ་པ་དང་། ལྕགས་ཟམ་ཁ་རྫོང་གི་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་ལས་དོན་གྱི་དཔེ་མཚོན་གསོན་པོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།

རིག་གནས་ཀྱི་འབྲེལ་ཟམ་དེ་རུ་གསར་བརྗེའི་རྒྱུན་འཛིན་པ་བྱས།

ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་ཚོགས་པའི་འདུ་ཤེས་བརྟན་པོ་འཛུགས་རྒྱུ་ནི་དུས་རབས་གསར་པའི་མི་རིགས་ལས་དོན་གྱི་འཕེལ་ཕྱོགས་གཙོ་བོ་ཡིན། མི་རིགས་ཁག་གི་མང་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་སྦྱོར་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་ན་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་སྐུལ་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུ་ཐུབ་ཅེས་ཡོན་ཞིའུ་ཀྲེན་གྱིས་རྒྱུན་པར་གླེང་། ལོ་མང་པོའི་རིང་མོས་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ“ཏང་འཛུགས་སྣེ་ཁྲིད+རིག་གནས་བསམ་བློ”སྤུས་རྟགས་འཛུགས་སྐྱོང་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་ནས། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རིག་གནས་བྱེད་སྒོར་བརྟེན་ནས་མི་རིགས་ཁག་གི་སྡོད་དམངས་ལ་རིག་གནས་མཉམ་འདྲེས་ཁྲོད་ངོས་འཛིན་ཇེ་ཟབ་དང་། སྤྲོ་སྣང་ལྡན་ལ་འཆམ་མཐུན་ཡིན་པའི་བསམ་པའི་ཁྱིམ་གཞིས་བསྐྲུན་ཡོད།

དུས་ཆེན་གྱི་སྐབས་ལ་གསར་བརྗེའི་གཞི་རྒྱུ་རྒྱུན་འཛིན་བྱ་རྒྱུ་ནི་ཡོན་ཞིའུ་ཀྲེན་གྱིས་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་བའི་ལག་ལེན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། མོས་སྡེ་ཁུལ་གྱི“སྤྲོ་སྣང་རོལ་ཚོགས”དང“སེ་འབྲུ་ཞབས་བྲོའི་རུ་ཁག”སོགས་རང་སྐྱོང་དཔུང་ཁག་གི་མགོ་བསྡུས་ནས། དཔྱིད་གསར་དང་རྒྱལ་སྟོན་སོགས་དུས་ཆེན་གལ་ཆེན་ལ“གསར་བརྗེའི་རིག་རྩལ་སྤྲོ་ཚོགས”ཇུས་འགོད་བྱས། ཡུལ་དངོས་སུ་འདུ་འཛི་ཡིས་ཁེངས། སྐོར་བྲོ《གངས་རིར་དར་དམར་བསྒྲེངས》ཞེས་པའི་དབྱངས་འགྲོས་དང་གསར་བརྗེའི་མཉམ་གཞས་ཀྱིས་ལྟད་མོ་བ་རྣམས་ལ་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་དང་གསར་བརྗེའི་རིག་གནས་ཀྱི་དགེ་མཚན་མངོན། 《ལྕགས་ཟམ་འཕྲོག》ཅེས་པའི་ཟློས་གར་འཁྲབ་སྟོན་བྱས་པ་བརྒྱུད། ལྟད་མོ་བ་རྣམས་ལ་དམག་འཁྲུག་གི་མེ་ལྕེ་འཕྱུར་བའི་གསར་བརྗེའི་ལོ་ཟླ་མཐོང་ལམ་དུ་དྲངས་པས། དམར་དམག་གི་དཔའ་ངར་དང་སྙིང་སྟོབས་དངོས་སུ་མྱོང་ཐུབ། གཞན་ཡང་རྒྱལ་གཅེས་རིང་ལུགས་ཀྱི་གློག་བརྙན་དུས་བཅད་ལྟར་སྡེ་ཁུལ་གྱི་ཐང་ཆེན་དུ་སྟོན་གྱི་ཡོད། 《རྒྱལ་ཁབ་འཛུགས་པའི་བྱ་གཞག་ཆེན་པོ》དང《ཁྲང་ཅིན་མཚེའུ》སོགས་གློག་བརྙན་རེ་རེ་ལས་གསར་བརྗེའི་ལོ་རྒྱུས་མི་རྣམས་ཀྱི་བློ་ལ་གསལ་པོར་ངེས་སུ་བཅུག

དམངས་སྲོལ་བྱེད་སྒོ་རུ་བསམ་པའི་རང་མདངས་མངོན་པ་ནི་ཡོན་ཞིའུ་ཀྲེན་གྱི་ཐབས་བཀོད་ཡག་ཤོས་ཤིག་སྟེ། ལོ་རེའི་ཟླ་མཆོད་དུས་ཆེན་ལ་འཆམ་མཐུན་ཙུང་ཙི་ལས་ནས་གསར་བརྗེའི་ལོ་ཟླ་དྲན་འཆར་དུ་འགོད་ཅེས་པའི་བྱེད་སྒོ་དུས་ལྟར་འཚོགས། ཁོ་མོས་རྒྱུན་པར་དམར་དམག་རྒྱང་སྐྱོད་ཀྱི་ལམ་རིས་ཤིག་བཟུང་ནས། 1935ལོར་དམར་དམག་གིས་ལྕགས་ཟམ་ཁ་རུ་བཞག་པའི་དཔའ་བོའི་གཏམ་རྒྱུད་བཤད་པས། ཚང་མས་ཙུང་ཙི་ལས་ཞོར་རྒྱང་སྐྱོད་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་ཉམས་ལེན་བྱས། རྒྱལ་སྟོན་དུས་ཆེན་གྱི་སྐབས་ལ“མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་མོག་མོག”ལས་ནས་ཡུལ་དངོས་སྤྲོ་དགས་ཁེངས། མོས་བོད་དང་དབྱིས་སོགས་མི་རིགས་ཁག་གི་སྡོད་དམངས་དང་མཉམ་དུ་ཕྱེ་རྫི་ཞོར“ཁྱིམ་ཚང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བརྩེ་ཞེན”སྐོར་གླེང་མོལ་བྱས་ནས། སྲོལ་རྒྱུན་དུས་ཆེན་དེ་གསར་བརྗེའི་སྙིང་སྟོབས་སྒྲོག་སྦྱོང་བྱེད་པའི་སློབ་ཚན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། བསྡོམས་རྩིས་བྱས་པ་ལྟར་ན། བྱེད་སྒོ་དེ་རིགས་ལོ་རེར་ཐེངས་10ལྷག་སྤེལ་བ་དང་མི་ཐེངས་2000ལྷག་གི་ཡིད་དབང་བཀུག །མོའི་སྐུལ་ཁྲིད་འོག་སྡོད་དམངས་རྣམས་ཐོག་མའི“ལྟད་མོ་བ”ནས་རིམ་བཞིན་བྱེད་སྒོའི“འཁྲབ་སྟོན་པ་གཙོ་བོར”གྱུར། ཚང་མས་རང་གིས་རྩོམ་སྒྲིག་གནང་བའི་ལེ་ཚན《མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཁྱིམ་ཚང་གཅིག》ཅེས་པ་གཞི་རིམ་རིག་རྩལ་གར་སྟེགས་སུ་འཁྲབ་སྟོན་བྱས་ནས་མི་རིགས་ཁག་གི་བསམ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་སྦྲེལ་བའི་འཆམ་མཐུན་རོལ་དབྱངས་དཀྲོལ།

བཅོས་སྐྱོང་གཙོ་བོ་བྱས་ནས་ཁྱིམ་མཚེས་འཆམ་མཐུན་གྱི“འདུམ་འགྲིག་པ”བྱས།

ཏང་གི་ནང་ལ་ཞུགས་པའི་ལོ་ངོ་40འི་རིང་ལ་ཡོན་ཞིའུ་ཀྲེན་ལ་འགན་འཁྲི་འཁུར་སེམས་ལེགས་པོ་བསྐྱེད། སྡེ་ཁུལ་བཅོས་སྐྱོང་གི་ལས་དོན་ཁྲོད་རྒྱུན་སྲོལ་གཏོར་ནས“ཏང་འཛུགས་སྐྱོང་གསར་བརྗེ+སེ་འབྲུ་དམར་པོ”གཉིས་འབྲེལ་གྱི་བཅོས་སྐྱོང་ཐབས་ལམ་གསར་པ་བཏོན་ནས། གཞི་རིམ་བཅོས་སྐྱོང་གི་གནད་དོན་ཁ་གཏད་གཅོག་ནུས་ལྡན་ལ་མང་ཚོགས་ལ་ཐུགས་ཁུར་གནང་བའི་ཚད་ཐིག་ཀྱང་ལྡན་པས། མི་རིགས་ཁག་གི་སྡོད་དམངས་བར་གྱི་འབྲེལ་འདྲིས་ཇེ་ཟབ་ཏུ་ཕྱིན།

ཏང་ཡོན་གྱི་གདོང་ལེན་དཔེ་བཟང་གི་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་བྱས་ནས་སྡེ་ཁུལ་བཅོས་སྐྱོང་གི་དཀའ་གནད་ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུ་ནི“ཏང་འཛུགས་གསར་བརྗེའི”གསོན་ཉམས་ལྡན་པའི་མཚོན་ཚུལ་ཞིག་རེད། ཡོན་ཞིའུ་ཀྲེན་གྱིས་གཞི་རིམ་བཅོས་སྐྱོང་ཁྲོད་ཏང་ཡོན་གྱི་ནུས་པ་ནི་གལ་འགངས་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་གསལ་པོར་རྟོགས། དེར་བརྟེན་མོས་སྣེ་ཁྲིད་དེ་སྡེ་ཁུལ་གྱི་གནས་སྐབས་ཏང་ཀྲི་པུའུ་དང་“ཏང་ཡོན་འཕྲལ་རྒོལ་རུ་ཁག”བཙུགས་ནས། ཏང་ཡོན་གྱིས་རང་འགུལ་ངང་ཐོབ་ཐང་གསལ་པོ་སྟོན་ནས་སྡོད་དམངས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་སེལ་བར་སྐུལ་མ་བཏང་།

སྡེ་ཁུལ་དུ་མེ་སྐྱོན་ཤོར་ཉེན་གྱི་རྐྱེན་ངན་ཡོད་པའི་གནད་དོན་ལ་དམིགས་ནས། སྡོད་ཁང་འཛུགས་སྐྲུན་སོགས་སྡེ་ཁག་ལ་ཐེངས་མང་པོར་ཕྱིན་ནས་ཡང་དང་བསྐྱར་དུ་འབྲེལ་འདྲིས་བྱས་པས། མཐར་སྡེ་ཁུལ་སྒྱུར་བཀོད་ཁྱབ་ཁོངས་བཅུག་ནས་བདེ་འཇགས་ལས་འཛོལ་མེད་པར་བཟོས། གློག་འཁོར་ལ་གློག་གསོག་རྒྱུ་ནི་སྡོད་དམངས་ཀུན་ལ་དཀའ་ངལ་བཟོས་པའི་བདེ་འཇགས་ཀྱི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། མོས་ཡུལ་དངོས་ནས་རྟོག་ཞིབ་དང་བསམ་འཆར་བསྡུ་ལེན་བྱས། ཁེ་ལས་དང་འབྲེལ་འདྲིས་དམ་ཟབ་བྱས་ཏེ། མཐར་སྡེ་ཁུལ་ལ་སྨི་གྲུ་བཞི་མ་400ཡོད་པའི་གཅིག་བསྡུས་གློག་གསོག་ཁུལ་དང་རིག་ནུས་གློག་གསོག་ཕུར་པ་50བསྐྲུན། སྡོད་དམངས་ཀྱི་གློག་གསོག་དཀའ་བའི་གནད་དོན་རྦད་དེ་ཐག་གཅོད་བྱས།

“སེ་འབྲུ་ལས་སྒྲུབ་ཁང”ལ་བརྟེན་ནས་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་ནི“སེ་འབྲུ་དམར་པོའི”ལག་ལེན་ཞིག་ཡིན། ཡོན་ཞིའུ་ཀྲེན་གྱིས་ལས་དོན་ཁང་གི་ལས་སྟེགས་དེར“ཏང་ཡོན་1+མི་རིགས་ཁག་གི་དང་བླངས་པ་N”ཞེས་པའི་ཞབས་ཞུའི་མ་ལག་བཙུགས་ནས། སྲིད་ཇུས་དྲིལ་བསྒྲགས་དང་འགལ་བ་འདུམ་འགྲིག་གི་ལས་དོན་སྤེལ། མིག་སྔའི་བར་སྲིད་ཇུས་སྣ་ཚོགས་སྒྲོག་འགྲེལ་བྱེད་སྒོ་ཐེངས་10ལྷག་སྤེལ་བ་དང་། ཁྱིམ་མཚེས་དབར་གྱི་འགལ་བ་52འདུམ་འགྲིག་བྱས། དེའི་ནང་དུ“བོད་རྒྱ་སྐད་གཉིས་འདུམ་འགྲིག་ཚོགས་འདུ”བརྒྱུད་མི་རིགས་དབར་གྱི་རྩོད་གཞི་3ཐག་གཅོད་བྱས། དེ་ཡང་འདུམ་འགྲིལ་གི་ཐབས་ལམ་ལེགས་ལ་ཕན་འབྲས་མངོན་པར་དོད་པས། ལྕགས་ཟམ་ཁ་རྫོང་གི་གཞི་རིམ་བཅོས་སྐྱོང་གི་དཔེ་མཚོན་དུ་བཀོད། མོས་རྟག་ཏུ“སྡེ་ཁུལ་གྱི་དོན་དག་ནི་ཚང་མའི་དོན་དག་ཡིན་པས་ངེས་པར་དུ་ནང་ཁུལ་ནས་ཐག་གཅོད་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཤད། མོའི་འབད་བརྩོན་འོག “དོན་ཆུང་སྡེ་ཁུལ་ནས་ཕྱི་ལ་མི་སྒྲོག་པ་དང་དོན་ཆེན་གཞིས་ཁུལ་ནས་ཕྱི་ལ་མི་སྒྲོག་པ”དེ་དོན་དངོས་སུ་གྱུར་ཡོད། ད་ལྟ། སྡེ་ཁུལ་ཏང་ཡོན་གྱི་ནུས་པ་གང་ལེགས་བཏོན་ནས། དམངས་འཚོ་དོན་དག་73ཐག་གཅོད་བྱས་པ་དང་། མང་ཚོགས་བློ་ཡིད་ཚིམ་ཚད་ཀྱང་དེ་སྔའི་62%ནས་95%བར་ཆེས་ཆེར་འཕར་ཡོད། གཞི་རིམ་བཅོས་སྐྱོང་གི་འཐབ་ཕྱོགས་སུ་ཏང་གི་དར་ཆ་དམར་པོ་མཐོན་པོར་བསྒྲེངས།

ཐུན་མོང་འཛུགས་སྐྲུན་རྩ་བར་བཟུང་སྟེ། བདེ་སྐྱིད་ཁྱིམ་གཞིས“འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་མཁན”བྱས།

ཡོན་ཞིའུ་ཀྲེན་གྱིས་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ“མི་གཅིག་གི་སྟོབས་ཤུགས་ལ་ཚད་ཡོད་པས། ཕྱོགས་སོ་སོའི་སྟོབས་ཤུགས་གཅིག་སྡུད་བྱས་ན་གཞི་ནས་སྡེ་ཁུལ་འཛུགས་སྐྲུན་སྔར་ལས་ལེགས་པོ་བྱེད་ཐུབ”པའི་འདུ་ཤེས་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཧྲ་པ་སྡེ་ཁུལ་གྱི“ཏང་ཨུ་ཆེན་པོའི”གཅིག་གྱུར་བཀོད་འདོམས་འོག །མོས་རླབས་ཆེན་གྱི་རྒྱང་སྐྱོད་སྙིང་སྟོབས་འབྲེལ་ཐག་བྱས་ཏེ། “མངའ་ཁུལ་གྱི་སྡེ་ཁག+ སྤྱི་ཚོགས་རྩ་འཛུགས+མི་རིགས་ཁག་གི་མང་ཚོགས”བཅས་ཕྱོགས་གསུམ་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས། མཉམ་འཛུགས་མཉམ་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པ་བཟང་པོ་ཆགས་པར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས། བདེ་སྐྱིད་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་ཁྱིམ་གཞིས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས།

ལས་གཞི་རེ་རེས་སྡོད་དམངས་རྣམས་ཀྱི་སེམས་པ་གསོས། “འཚམས་འདྲི་ཆེན་པོ་དང་།

ཞིབ་བཤེར་ཆེན་པོ། ཐག་གཅོད་ཆེན་པོའི”བྱ་སྤྱོད་ཁྲོད། ཡོན་ཞིའུ་ཀྲེན་གྱིས་སྡེ་ཁུལ་གྱི་ཏང་ཡོན་དང་བླངས་པའི་སྣེ་ཁྲིད་དེ་ཁོར་ཡུག་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་བཅོས་སྒྲིག་བྱས་ཏེ། གནས་32གཙང་སེལ་བྱས་ནས་སྡེ་ཁུལ་གྱི་རྣམ་པ་གསར་རྐྱང་དུ་བཏང་བ་དང་། སྡེ་ཁུལ་གྱི་ས་ཁོངས་ཁག་གཅིག་གི་གློག་སྒྲོན་མི་འདང་བ་དང་སྤྲོ་གསེང་སྒྲིག་ཆས་དཀོན་པའི་གནད་དོན་ལ་དམིགས་ནས། མོས་འབྲེལ་ཡོད་སྡེ་ཁག་དང་མཐུན་སྦྱོར་བྱས་ཏེ། ལམ་སྒྲོན་27དང་སྤྲོ་གསེང་ཅོག་ཙེའི་རྐུབ་སྟེགས་ཆ་ཚང་58བདེ་བླག་ངང་ཁ་སྣོན་བྱས། སྡོད་དམངས་རྣམས་མཚན་མོ་ཕྱི་རུ་སྐྱོད་པའི་བདེ་འཇགས་ལ་འགན་ལེན་དང་ཁོམ་ལོང་གི་སྐབས་སུ་འགྲོ་ས་ཡག་པོ་བསྐྲུན་ཡོད། དོན་དག་ཆུང་ཆུང་དེ་དག་གིས་སྡོད་དམངས་ཀྱི་འཚོ་བའི་ཁོར་ཡུག་ལེགས་སྒྱུར་བྱས་ནས་ཚང་མར་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་འཚོ་བ་རོལ་དུ་བཅུག

གྲོས་མོལ་བྱེད་ཐེངས་རེ་རེ་ལས་ཁྱིམ་གཞིས་ཐུན་མོང་དུ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པའི་ངོས་འཛིན་གཅིག་གྱུར་བྱུང་བ་རེད། ཡོན་ཞིའུ་ཀྲེན་གྱིས“མི་རིགས་གྲོས་ཚོགས”འཛུགས་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས། དུས་ཚིགས་རེར་མི་རིགས་ཁག་གི་སྡོད་དམངས་ཀྱི་འཐུས་མི་གདན་འདྲེན་ཞུས་ནས་མཉམ་དུ“གྲོས་ཚོགས”ཀྱི་ལམ་ནས་སྡེ་ཁུལ་གྱི་ལས་དོན་ལ་གྲོས་མོལ་བྱས། མོས་གྲོས་འགོ་བཏོན་པ་བརྒྱུད་སྡེ་ཁུལ་གྱི་ལོ་ལོན་བྱེད་སྒོའི་ལྟེ་གནས་དེ“སེ་འབྲུ་མཉམ་སྤྱོད་བར་འཁྱམ”དུ་གྱུར། དེའི་ནང་གི་མི་རིགས་རིག་གནས་དཔེ་ཁང་དང་ལག་ཤེས་བཟོ་གྲྭ་དེ་མི་རིགས་ཁག་གི་སྡོད་དམངས་ཀྱི་ལག་རྩལ་སློབ་སྦྱོང་དང་བརྩེ་དུང་ཟབ་ཏུ་གཏོང་བའི“བསམ་པའི་ས་ཚིགས”སུ་གྱུར་ཡོད། མིག་སྔར། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་དཔེ་སྟོན་ལས་དོན་སྐལ་འདེད་གཏོང་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། དཔེ་སྟོན་འཛུགས་སྐྲུན་དངོས་སུ་འགོ་ཚུགས་པ་དང་། ཁང་པ་2པའི་སྡེ་ཚན་3པར“མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་དཔེ་སྟོན་ཐོག་བརྩེགས”དང་། ཁང་པ་5པའི་སྡེ་ཚན་3པར“མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཏང་ཡོན་དཔེ་སྟོན་ཐོག་བརྩེགས”དུ་གཏན་འཁེལ་བྱས་ཡོད་པས། འབྲེལ་ཡོད་འཛུགས་སྐྲུན་ལས་དོན་གོ་རིམ་ལྡན་པའི་ངང་སྤེལ་བཞིན་ཡོད།

ད་ལྟའི་ལུང་དབྱིན་ཕྱེད་གླིང་སྡེ་ཁུལ་ལ་བསྟུད་མར་ལོ་གསུམ་རིང་“རིམ་པ་བརྒལ་ནས་ཞུ་གཏུག་བྱེད་པའི”དོན་རྐྱེན་བྱུང་མ་མྱོང་། སྔ་རྗེས་སུ“དཀར་མཛེས་ཁུལ་གྱི་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་ཁྱིམ་གཞིས་སྡེ་ཁུལ”། “སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་དཔེ་སྟོན་སྡེ་ཁུལ་ཡག་ཤོས་བརྒྱ”སོགས་ཀྱི་གཟི་བརྗིད་ཐོབ་པ་དང་། དེའི“ཏང་འཛུགས་སྐྱོང་གིས་མི་རིགས་མཉམ་འདྲེས་ལ་སྣེ་ཁྲིད་བྱེད་པ”དང་“ཁང་པ་གསུམ་བཅོས་སྐྱོང་”གི་ཉམས་མྱོང་དཀར་མཛེས་ཁུལ་གྱི་རྫོང་ཁག（གྲོང་ཁྱེར）18ལ་ཁྱབ་གདལ་བཏང་ཡོད།

ཉིན་མཚན་2000ལྷག་ལ་འབད་པ་ཧུར་ལེན་བྱས་པ་བརྒྱུད། ཡོན་ཞིའུ་ཀྲེན་གྱིས་སྦྱོར་བ་དངོས་ལ་བརྟེན་ནས“ཏང་འཛུགས་སྐྱོང་སྟོབས་ཆེ་ན་བཅོས་སྐྱོང་སྟོབས་ཆེ་བ་དང་། མཐུན་སྒྲིལ་ཡོད་ན་རྨང་གཞི་བརྟན”ཞེས་པ་གསལ་བཤད་བྱས། ད་སྐབས་ལུང་དབྱིན་ཕྱེད་གླིང་སྡེ་ཁུལ་དུ་འགྲོ་དུས་མི་རིགས་ཁག་གི་སྡོད་དམངས་རྣམས་ཀྱིས་གསར་བརྗེའི་གླུ་དབྱངས་བླངས། ཁྱིམ་གཞིས་ཀྱི་དོན་དག་ལ་གྲོས་མོལ་བྱེད་པ། སྲོལ་རྒྱུན་དུས་ཆེན་མཉམ་རོལ་གནང་བའི་འཆམ་མཐུན་གྱི་རྣམ་པ་གང་སར་མཐོང་ཐུབ། ཚང་མས“མཉམ་སྡོད་མཉམ་སྦྱོང་དང་། མཉམ་སྐྲུན་མཉམ་སྤྱོད། མཉམ་སྒྲུབ་མཉམ་སྤྲོ”ཁྲོད་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་མེ་ཏོག་གངས་ལྗོངས་མཐོ་སྒང་དུ་མཛེས་པར་བཞད་དུ་བཅུག