ལོ་རྒྱུས་མཁར་ཤུལ་རིག་དངོས་གང་ལས་བལྟས་ཀྱང་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་འཁྲུངས་ཡུལ་ཨ་ཕྱུག་རྩྭ་ཐང་ཡིན་པ་སླར་ཡང་གླེང་བ།

ཨ་ཕྱུག་རྩྭ་ཐང་དུ་གསར་བཞེངས་གནང་བའི་གེ་སེར་དྲན་གསོ་ཁང་།

ནང་དོན་སྙིང་བསྡུས།

དེའང་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་དངོས་སུ་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་ལྷ་སྒྲུང་ནང་གི་དཔའ་བོའི་མི་སྣ་ཞིག་ཡིན་མིན་སྐོར་ལ་བཤད་སྲོལ་སྣ་ཚོགས་འདུག་རུང་། འདིར་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ཁག་དང་། དེང་དུས་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོ་དང་འབྲེལ་བའི་མཁར་ཤུལ་དང་། གླིང་གེ་སར་སྐོར་གྱི་གནའ་ཤུལ་རིག་དངོས། ཆེད་ལས་མཁས་པའི་ཞིབ་འཇུག་བྱས་འབྲས། བོད་མི་ཕལ་ཆེར་གྱི་ངག་རྒྱུན་བཅས་ནས་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོས་གཙོས་པའི་དཔའ་རྟུལ་འཁོར་བཅས་དངོས་བྱུང་གི་དཔའ་བོའི་མི་སྣར་བརྩིས་པ་དང་། ལྷག་པར་དུ་གླིང་རྗེ་གེ་སར་རྒྱལ་པོ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་དངོས་སུ་བྱུང་མྱངས་ལ་བོད་ཀྱི་རུས་ཚན་སྨུག་པོ་ལྡོང་གི་མི་རྒྱུད་ལས་ཆད་དེ་ཨ་ཕྱུག་ཅེས་པའི་རྫ་སྟོད་འབྲོག་སྡེ་ཞིག་ཏུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཏེ་གནའ་ནས་བཞེངས་པའི་གླིང་གེ་སར་དྲན་གསོ་ཁང་ཡང་ད་ལྟར་སྡེ་དགེ་རྫོང་ཨ་ཕྱུག་གྲོང་རྡལ་ཚབ་ཚ་དགོན་པའི་ཟུར་དུ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་པའི་སྐོར་ཅུང་ཟད་གླེང་བའོ། །

ཚབ་ཚ་དགོན་དུ་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་སྐུ་དུས་ཀྱི་རིག་དངོས་མང་པོ་ཉར་ཚགས་བྱས་ཡོད།

ཚབ་ཚ་སྒྲུབ་རྒན་གྱིས་འཆམ་དཔོན་མཛད་པའི་ཚབ་ཚ་དགོན་གྱི་ཚེས་བཅུའི་འཆམ།

གཅིག །སྔོན་བྱུང་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་ཁུངས་ཐུབ་དག་ལས་གླེང་བ།

ཡིད་རྟོན་འཕེར་བའི་སྔོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁུངས་ཐུབ་མང་པོ་ཞིག་ན་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་སྐོར་བཤད་ཡོད་ནའང་། གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་འཁྲུངས་ཡུལ་དང་། འཁྲུངས་འདས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས། ལོ་རྒྱུས་ཐོག་དངོས་སུ་བྱུང་མྱངས་བའི་མི་ཞིག་ཡིན་མིན་ཐད་ད་དུང་འདོད་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་མཆིས་ཀྱང་། རླངས་བྱང་ཆུབ་འདྲེ་བཀོལ(༩༦༨--༡༠༧༦)དང་། ཕག་གྲུ་ཏཱ་སི་བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན(༡༣༠༢--༡༣༧༡)གྱིས། དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་ནས་བཅུ་བཞི་བར་དུ་རླངས་རྒྱུད་བྱུང་རིམ་བརྗོད་པའི་རླངས་ཀྱི་པོ་ཏི་བསེ་རུ་རྒྱས་པ་ལས། རླངས་ཀྱི་གྲུབ་ཐོབ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་འདྲེ་བཀོལ་གྱི་རྣམ་ཐར་ལས་གླིང་རྗེ་གེ་སར་དང་མཆོད་ཡོན་དུ་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་མང་དུ་བྱུང་ཡོད་པ། གྲུབ་ཆེན་ཀརྨ་པཀྵི(༡༢༠༤-༡༢༨༣)ཡིས་གླིང་གེ་སར་སྐྱེས་བུ་དོན་འགྲུབ་ཞལ་གཟིགས་པའི་དུས་མཛད་པའི་སེང་ཆེན་སྐྱེས་བུ་དོན་འགྲུབ་ལ་བསངས་མཆོད་འབུལ་ཚུལ་ཞེས་པ། ཀུན་མཁྱེན་སི་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས(༡༦༩༩--༡༧༧༤)ཀྱི་ཞལ་རྒྱུན་ཟིན་ཐོ་ཁམས་སྤྲུལ་པས་བཏབ་པའི་འབེལ་གཏམ་ཚད་ལྡན། སུམ་པ་མཁན་པོ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་འབྱོར(༡༧༠༤--༡༧༨༨)གྱིས་མཛད་པའི་མཁན་པོ་ཨེརྟི་ནི་པཎྜི་ཏར་གྲགས་པའི་སྤྱོད་ཚུལ་བརྗོད་པ་སྒྲ་འཛིན་བཅུད་ལེན་ཞེས་བྱ་བར་གླིང་གེ་སར་ནི་རྨ་ཆུ་རྫ་ཆུ་འབྲི་ཆུ་གསུམ་ཡོད་པའི་བར་རྫ་ཆུའི་སྡེ་དགེའི་ས་ཆར་གཏོགས་པ་སྤྱིའི་གཞུང་ཚབ་ཚ་ལུང་པའི་ཆུ་གཉིས་སུམ་མདོའི་མདོ་སྐྱིད་ཉི་མ་ཀུན་འཁྱིལ་ནས་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང། ཁོང་གི་རིགས་རུས་ནི་འགུ་ཟི་གླིང་ཚང་རྒྱལ་པོའི་རིགས་རེད། ཅེས་གསུངས། རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བརྒྱད་པ་འཇམ་དཔལ་རྒྱ་མཚོ(༡༧༥༨--༡༨༠༤)ཡི་རྣམ་ཐར་ལས། མདོ་ཁམས་ཟལ་མོ་སྒང་གི་སའི་ཆར་གཏོགས་པའི་རྫ་ཆུའི་རྒྱུད་ན་གླིང་གེ་སར་ཞེས་གླིང་དཀར་ལྷ་ཡི་གདུང་ལས་ཆད་པའི་སྐྱེས་བུ་གྲགས་ཅན་ཞིག་བྱུང་ལ། དེས་མདོ་སྟོད་ས་ཆའི་ཚོ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དབང་དུ་བསྡུས་སོ། །ཞེས་དང། བྲག་དགོན་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་པ་རབ་རྒྱས(༡༨༠༡--༡༨༦༦)ཀྱིས་བརྩམས་པའི་མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་དུ། གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོ་ནི་རབ་བྱུང་དང་པོ་ཚུགས་ཁ་མའི་དྲུག་ཅུ་སྐོར་དུ་འཁྲུངས་ཤིང་དེའི་དབང་བསྒྱུར་བྱ་ཡུལ་ནི་རྨ་འགྲམ་སྟོད་ཀྱི་ས་ཐམས་ཅད་ཡིན་པར་བསྟན་ཡོད། གཞན་ཡང་སྟག་ལུང་སངས་རྒྱས(༡༢༠༣--༡༢༧༢)ཁམས་ཕྱོགས་ཕེབས་སྐབས་ཧོར་གླིང་འཁྲུགས་པའི་སྐོར་རྣམ་ཐར་ལས་འབྱུང་བ་དང་། ཀཿཐོག་པ་དབུ་འོད་ཡེ་ཤེས་འབུམ་གྱི་རྣམ་ཐར་ལས་འགྲོ་མགོན་ཆོས་འཕགས་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས་སྐབས་ཧོར་གླིང་གཡུལ་འགྱེད་དང་ཁེལ་བས་བྱང་ལམ་བརྒྱུད་ཕེབས་མ་ཐུབ་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པར་བཤད་པ་དང་འདི་གཉིས་ལྟ་བ་ཕྱོགས་མཚུངས་སོ། །

དེ་ལྟར་བོད་ཀྱི་མཁས་གྲུབ་དམ་པ་དུ་མས་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་འཁྲུངས་ཡུལ་ཁམས་ཀྱི་ཨ་ཕྱུག་ས་སྐྱིད་ལྕི་སོས་ཡག་གི་ཁ་མདོ་ཡིན་པ་དང་། བོད་མིའུ་ལྡོང་དྲུག་ལས་ནང་ཚན་སྨུག་པོ་ལྡོང་ལས་མཆེད་པའི་གླིང་གི་རིགས་རྒྱུད་ཡིན་ལ། ཁམས་གླིང་ཚང་རྒྱལ་པོའི་གདུང་རྒྱུད་ཡབ་གླིང་ཆུང་རྒྱུད་སེང་བློན་རྒྱལ་པོ་དང་། ཡུམ་འགོག་བཟའ་ལྷ་མོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་བོད་རབ་བྱུང་དང་པོ་ཚུགས་མ་ཐག་པའི་ས་ཕོ་སྟག་ལོར་འཁྲུངས་ཏེ་དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་བཞུགས་པ། དབང་བསྒྱུར་གྱི་མངའ་ཁོངས་གཙོ་བོ་ནི་རྨ་ཆུ་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་འདུས་པའི་མདོ་ཁམས་ཡིན་པར་ལོ་རྒྱུས་ཐམས་ཅད་ཁ་མཐུན་ཞིང། ཕལ་ཆེར་དོགས་དཔྱད་ཅི་ཡང་མི་དགོས་པར་གྱུར། མིང་ལ་ཡང་གླིང་རྗེ་གེ་སར་དང་། གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོ། སེང་ཆེན་ནོར་བུ་དགྲ་འདུལ། སྐྱེས་མཆོག་ནོར་བུ་དགྲ་འདུལ། ཡང་དཔའ་ཐུལ་དང་། དཔའ་རྟུལ། དཔའ་བརྟུལ་སོགས་འདྲ་མིན་ཡོད་པའང་ཤེས་དགོས།

གཉིས། མཁར་དང་རྗེས་ཤུལ་སོགས་མངོན་སུམ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་ལས་གླེང་བ།

གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་སྐོར་གྱི་རིག་རྫས་ཨ་མདོ་ཕྱོགས་ཀྱི་དགོན་ཆེན་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་གདན་རབས་བཅུ་པ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་གླིང་དཔོན་སློབ་དོན་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་ནི་གླིང་གི་དཔོན་རྒྱུད་ཡིན་གཤིས། གླིང་གེ་སར་གྱི་གྲི་རིང་སོགས་ཡོ་བྱད་འགའ་ཡོད་པ་སྔར་ཨ་ལག་གླིང་ཚང་གི་ནང་ཆེན་གྱི་ཚོམས་ཆེན་ལྷ་ཁང་དུ་བཞུགས་ཡོད་སྐད་གྲགས། ཁམས་ཀྱི་ཀཿཐོག་དགོན་དང་། རྫོང་སར་དགོན། གླིང་འགུ་ཟི་དགོན། དཔལ་སྤུངས་དགོན། དཔེ་ཝར་དགོན། རི་བོ་ཆེ་ལྷ་ཁང་ཁྲ་འཇིགས་མ། བྱང་རྟ་རྣ་དགོན་སོགས་དགོན་སྡེ་ཁག་ཏུ་གླིང་གི་གོ་མཚོན་སྒ་ཆས་སོགས་ཕོན་ཆེན་དང་བྱང་རྟ་རྣ་དགོན་གྱི་ཉེ་སྐོར་བྲག་ཕུག་གཅིག་ཏུ་གླིང་གི་ཕུ་ནུ་སུམ་ཅུའི་གདུང་རྟེན་རེ་རེ་བཞིན་ཁ་བྱང་དང་ལྡན་པ་ཡོད་ཀྱང་དུས་འགྱུར་དབང་གིས་བརླགས་སོང་ཤུལ་ཡང་ད་རུང་རེ་ཟུང་ཡོད་པ་ཁོ་བོས་ཀྱང་མཇལ་མྱངས། རྒྱ་ཚའི་ཡང་ཚ་གཤེགས་པའི་བསྔོ་ཞུས་ཡི་གེ་ཤོག་དྲིལ་དངོས་ཀཿཐོག་དགོན་དང་། ལྕགས་ར་དགོན་པ་གཉིས་ལ་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ས་ཕོ་ཁྱི་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༡༩༥༨ལོའི་སྔོན་དགོན་པ་ཉམས་ཆག་མ་བྱུང་གོང་ཡོད་པར་མཐོང་མྱངས་མཁན་ད་ལྟའང་ཡོད། དེ་བཞིན་དུ་གེ་སར་སྐོར་གྱི་རྗེས་ཤུལ་ལ་ཚབ་ཚ་དགོན་གྱི་ཉེ་སྐོར་ལྕི་མདའ་ཞེས་པར་གེ་སར་འཁྲུངས་ཡུལ་སྒྲུང་ཡིག་ནང་འཁོད་དོན་བཞིན་དང་ཞབས་རྗེས་སོགས་ཡོད་པས་ས་ཆ་ར་སྤྲོད་ཐུབ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའོ། །

ད་ལྟ་སྡེ་དགེ་རྫོང་གི་ཤར་ལྷོའི་ཕྱོགས་སུ་ལྕགས་ར་བསམ་གྲུབ་རྩེར་རྒྱ་ཚའི་དངུལ་ཆུ་ཁྲོ་རྫོང་ཞེས་པ་དེ་ཕྱིས་གླིང་དཔོན་ཆེན་པོ་བདག་དྲུང་གི་བར་མ་ཉམས་པ་ཡོད་པ་ལ། ཡུལ་མི་ཚོའི་ངག་ལམ་དུ། མི་མི་འགྱུར་རྒྱ་ཚ་ཞལ་དཀར། ། མཁར་མི་འགྱུར་དངུལ་ཆུ་ཁྲོ་རྫོང། །གནས་མི་འགྱུར་བསམ་འགྲུབ་ལྷ་རྩེ། །ཞེས་པའི་གླེང་སྲོལ་ཡོངས་སུ་གྲགས། སྡེ་དགེ་དཔེ་ཝར་དགོན་པའི་རྒྱབ་རིའི་གཡོན་ཕྱོགས་ཀྱི་རྩེ། དགོན་པ་ནས་རྒྱང་གྲགས་གཅིག་གི་ས་མཚམས་སུ་སྟག་རོང་ཉ་ཚ་ཨ་བརྟན་གྱི་སྐུ་མཁར་ཆེན་པོ་བྱེ་རི་སྟག་རྩེའམ་ཕོ་རོག་སྙིང་རྫོང་ཡོད་ཅིང་། དེ་ཡང་ཉ་ཚའི་སྒྲུང་གླུ་ལས། ང་དང་ང་ངོ་མ་ཤེས་ན། །སྲིབ་པ་ཁོག་མོའི་རོག་རྫོང་ན། །མཁར་གཅིག་ལ་མིང་གཉིས་ཐོགས་ལེ་དེ། །འགའ་རེས་ཕོ་རོག་སྙིང་རྫོང་ཟེར། ། འགའ་རེས་བྱེ་རི་སྟག་རྩེ་ཟེར། །ཡིན་དེ་བྱེ་རི་སྟག་རྩེ་ཡིན། ཞེས་པ་སྟེ། མཁར་རྫོང་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཡོད་པ་གཡོན་ཕྱོགས་མཐོ་སར་ཁང་བརྩེགས་བཞི་རེ་ཙམ་གྱི་གྱོང་ར་ད་ལྟའང་མཐོང་རྒྱུ་འདུག །དེ་ལ་ཉ་ཚའི་རལ་གྲི་དང། མདའ་གཞུ། ཁྲབ་རྨོག་སོགས་ཡོད། དེར་མགོན་པོ་གུར་ལྷ་བརྒྱད་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་ཅན་གྱི་སྲུང་མའི་མགོན་ཁང་བཞུགས་པས་བྱིན་རླབས་ཀྱི་སྤྲིན་ཕུང་འཁྲིགས་པའི་གནས་སུ་བརྩི། འཇམ་དབྱངས་མཁྱེན་བརྩེ་དབང་པོའི(༡༨༢༠--༡༨༩༢)སྐུ་རིང་བར་གནས་འཛིན་དང་མགོན་བླ་ཡང་བཞུགས་སྲོལ་ཡོད་ལ། ད་ལྟའང་དཔེ་ཝར་དགོན་པས་བདག་གཉེར་བྱེད་བཞིན་པའོ། །

སྡེ་དགེ་སྨན་ཤོད་རྫོང་སར་དགོན་གྱི་རྒྱབ་རི་བཀྲ་དིལ་སྒང་ཞེས་པར་སྟག་རོང་གཟིག་འཕེན་གྱི་མཁར་ཡོད་པ་ཕྱིས་གླིང་དཔོན་དུ་སི་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོའི་བར་མ་ཉམས་པ་ཡོད་ཅིང་དེའི་མཁར་ཤུལ་ད་ལྟའང་ཡོད།

སྡེ་དགེ་རྫོང་གི་ནུབ་བྱང་ཕྱོགས་སུ་གླིང་གི་དུས་སུ་གླིང་ཆུང་རྒྱུད་ཚང་གི་དཔོན་པོ་རོང་ཚ་གུང་གི་དམར་ལེབ་ཀྱིས་བདག་ཏུ་བཟུང་ནས་ད་ལྟའི་སྡེ་དགེ་མཁར་མདོ་དགོན་པ་ཡོད་ས་འདིར་མཁར་ཞིག་བཞེངས་པ་ལའང་གླིང་མཁར་མ་ཞེས་གྲགས་པ་སོགས་རོང་ཚ་དམར་ལེབ་ཀྱིས་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པའི་ཚུལ་ཤིན་ཏུ་གསལ་ནའང་། དེ་ལ་ཉ་ཚ་ཨ་བརྟན་གྱི་ཕོ་བྲང་མཁར་དམར་མ་ཞེས་ཡང་ཟེར་སྲོལ་ཡོད།

སྡེ་དགེ་རྫོང་གི་ནུབ་བྱང་གི་ཕྱོགས་སུ་ཐད་ལམ་སྤྱི་ལེ་༩༣དང་། འབྲི་ཆུའི་ཤར་ངོགས་སྔོན་འདན་མ་རྫོང་ནས་སྤྱི་ལེ་༥༤། གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་འཁྲུངས་ཡུལ་ཁམས་ཀྱི་སྐྱིད་སོས་ཡག་གི་ཁ་མདོ་རྫ་ཆུའི་ནུབ་ངོགས་ནས་སྤྱི་ལེ་༨༨བཅས་ཀྱི་མཚམས་སུ་ཆགས་ཡོད་པའི་གླིང་འགུ་ཟི་དགོན་གྱི་ནང་རྟེན་གྱི་མཆོད་སྡོང་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་བུམ་པའི་ནང་དུ། དཔའ་དགྲ་ལྷའི་ཚེ་གོས་སྨུག་པོ། སྔར་ཇོ་རུས་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་སྐྱོང་བའི་སྐབས་སུ་དགོང་མོ་སྤྱི་དཔོན་བེའུ་གདང་ནང་ལ་སོང་སྟེ་ནོར་གྱི་གོད་འདྲེ་བེའུ་བདུན་དེ་བརྐུས་ནས་བསད། ལུས་མི་མཛའ་བེའུ་རྩག་མཐའ་གྱོང་ངེ་བེའུ་རྔ་མ་རྟུག་གེར་གྱོན་ནས་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་འགྲོ་དོན་མཐར་ཕྱིན་མཛད་དེ་གླིང་དཀར་པོའི་རྒྱལ་ཐབ་ལ་མངའ་དབང་བསྒྱུར། འགུ་ཟི་ནི་མདོ་ཁམས་གླིང་གི་ཡུལ་མཐོང་བ་ཀུན་སྨོན་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་སེང་འབྲུག་སྟག་རྩེ་ཞེས་པ་དེང་སང་གླིང་འགུ་ཟི་དགོན་གྱི་ཆགས་གནས་དེར་ཡིན་པ་དང་། ཕོ་བྲང་རྙིང་པའི་ཤུལ་གྱི་མཆོད་ཁང་རྙིང་པའི་ལྡེབས་རིས་ད་ལྟའང་ཡོད། ཕོ་བྲང་ཇ་མཁར་རིང་མོ་ནི་གླིང་ཚང་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་གི་ཤུལ་ཡིན་ཚུལ་སོགས་ཡུལ་ཕྱོགས་དེ་སྐོར་དུ་གླིང་དཔོན་རེ་རེ་བཞིན་གྱི་མཁར་ཤུལ་སྐུ་མཁར་སེང་འབྲུག་སྟག་རྩེ། ཤར་གྱི་ཇ་མཁར་སྨུག་པོ། ལྷོ་ཡི་བླ་མཁར་ཕྱུག་མོ། ནུབ་ཀྱི་རྒོད་ཚང་ཁ་གཡེལ། བྱང་གི་སྟོང་ཤོང་དཀར་མོ། མཁར་མི་འགྱུར་སྨུག་པོ་མགུལ་དཀྲིས་བཅས་འདི་དང་འདི་ཞེས་ད་ལྟའང་ཡོད། རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་སྨི་གྲུ་བཞི་མ་༡༣༢༤༣ལས་འགུ་ཟི་དགོན་གྱིས་ལྔ་ཆ་གཅིག་ཙམ་ལས་བཟུང་མེད། མཁར་ཤུལ་གྱི་གྱང་ར་ཕལ་ཆེར་ད་ལྟའང་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད། དེ་ལྟར་སྡེ་དགེ་ནི་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་འཁྲུངས་ཡུལ་རྩོད་མེད་ཡིན་ལ། གླིང་ཚང་ཆོས་རྒྱལ་ཆེན་པོ་དེ་གླིང་རྗེ་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་ཕུ་བོ་དཔའ་ཡ་མེད་རྒྱ་ཚ་ཞལ་དཀར་གྱི་སྲས་པོ་ལྷ་སྲས་དགྲ་ལྷ་རྩེ་རྒྱལ་ནས་བརྒྱུད་པའི་གླིང་གི་གདུང་རྒྱུད་མ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་པ། དཔའ་ཡ་མེད་རྒྱ་ཚ་ཞལ་དཀར་གྱིས་བདག་གིར་མཛད་པའི་ས་ཆ་འཁྲུལ་མེད་ཡིན་ལ། མཁར་ཤུལ་དང་གནའ་ཤུལ་རིག་དངོས་བོད་ཡུལ་གཞན་ལས་ཆེས་མང་བའི་ས་ཆ་ཞིག་ཡིན་པ་ནི་བསྙོན་དུ་མེད་པའོ། །

དེ་ལྟར་གོང་དུ་དཔེར་བསྟན་ཙམ་དུ་བཀོད་པ་འདིས་བོད་ཀྱི་རི་ལུང་ཀུན་ཏུ་གླིང་རྗེ་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་མཁར་ཤུལ་དང་གནའ་ཤུལ་རིག་དངོས་ཀྱང་མ་ཁྱབ་པ་མེད་པ་མཚོན་ལ། དེ་བས་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོས་གཙོས་པའི་གླིང་གི་དཔལ་བརྟུལ་སོགས་ཀྱི་མི་ཚེ་གང་གི་མཛད་རྗེས་རེ་རེ་ནས་བདེན་པ་ར་སྤྲོད་ཐུབ་པའི་དངོས་ཡོད་ལོ་རྒྱུས་ཁོ་ན་སྟེ། གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་འཁྲུངས་ཡུལ་ཨ་ཕྱུག་རྩྭ་ཐང་ཡིན་པ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་ལ་རྟགས་དང་གཏན་ཚིག་ལ་བརྟེན་ནས་ལོ་རྒྱུས་ཡིད་རྟོན་འཕེར་བ་བྱ་བ་ལ་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་དངོས་རྫས་ཀྱི་རྒྱུ་ཆ་རིན་ཐང་གཞལ་དུ་མེད་པ་མཚོན་བྱེད་ཙམ་བསྟན་པའོ། །

གསུམ། ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་གྲུབ་འབྲས་ཀྱིས་བདེན་དཔང་བྱས་པ་ལས་གླེང་བ།

དེང་རབས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་པས་གླིང་རྗེ་གེ་སར་རྒྱལ་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་འཁྲུངས་འདས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་ལ་ས་ཕོ་སྟག(༩༧༨--༡༠༣༨)དང་། ས་མོ་ཕག(༩༩༩--༡༠༥༩)དང་། ཤིང་མོ་སྦྲུལ(༡༠༠༥--༡༠༦༥)དང་།ཡང་ན་ལྕགས་ཕོ་བྱི་ལོ(༡༠༠༠--༡༠༦༠)ལ་འཁྲུངས་འདས་འདོད་མཁན་ཡོད་ནའང་། ཁོང་དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་བཞུགས་ཡོད་པ་དང་། ལྡོང་གི་མ་ཡིག་ལུང་བསྟན་ལས། སྟག་གི་མགོ་ལ་སྦྲུལ་གྱི་མཇུག་མ་ཅན། བྲག་དགོན་པའི་མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་ལས། རབ་བྱུང་དང་པོ་ཚུགས་ཁ་མའི་དྲུག་ཅུ་སྐོར་དེར་གཏོགས་ཞེས་པ་སོགས་བཞེད་ཚུལ་ཕལ་ཆེར་གཅིག་མཚུངས་ཡིན། རླངས་བྱང་ཆུབ་འདྲེ་བཀོལ(༩༦༨--༡༠༧༦)དང་། སྨྲི་ཏི་ཛྙཱ་ན་ཀིརྟི(༩༨༠\\\\\\\\\\\\\\\\༩༩༠--༡༠༥༠\\\\\\\\\\\\\\\\༡༠༦༠སྤྱན་དྲངས་ཏེ་ཆོས་ཞུས་པ་དང་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་པར་བཤད་པས་ཀྱང་ཤེས་ཐུབ། དེར་བརྟེན། ཁོང་འཁྲུངས་འདས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་ལ་ས་ཕོ་སྟག་དང་ཤིང་མོ་སྦྲུལ་གྱི་ལོ་ལས་མ་འདས་པས(༩༧༨--༡༠༦༥)དང་། ཡང་ན(༡༠༣༨--༡༡༢༥)དེ་གཉིས་གང་རུང་ཞིག་ཡིན་པ་ཤུགས་ཀྱིས་རྟོགས་ཐུབ་པ་སྙམ།

༢༠༠༢ལོར། མི་དམངས་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར་གྱི་ཕྱི་རྒྱལ་པར་གཞི་དང་། ཀྲུང་དབྱང་བརྙན་འཕྲིན་ཁང་གི་དྲ་ཚིགས་ཀྱིས་མཉམ་དུ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་གེ་སར་རིག་པའི་ཆེད་མཁས་པ་བཅུ་བཞི་ཨ་ཕྱུག་རྩྭ་ཐང་དུ་ཕེབས་ཏེ་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྡེ་དགེ་རྫོང་ཨ་ཕྱུག་རྩྭ་ཐང་སྐྱིད་སོས་ཡག་གི་སའི་ཆ་ནི་ལོ་རྒྱུས་སྙན་རྩོམ་རིང་མོའི་དཔའ་བོ་འཁྲུངས་པའི་ལེའུ་ནང་གི་ས་དབྱིབས་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་དང་། ཡུལ་དངོས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དང་ཡོངས་སུ་མཐུན་པས་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་འཁྲུངས་ཡུལ་ཡིན་པ་ཐུན་མོང་གི་ངོས་འཛིན་བྱས། ཞེས་བཀོད་ཡོད།

དུས་ཕྱིས་སུ་རྒྱལ་ཕྱི་ནང་གི་ཞིབ་འཇུག་པས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་གྲུབ་འབྲས་ཀྱིས་བདེན་དཔང་བྱུང་བ་སྟེ། དཔེར་ན། ཕ་རན་སི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བོད་རིག་པར་ཞིབ་འཇུག་པ་མཁས་ཅན་བུད་མེད་ཏ་ཝེ་ཉིར（亚历山德莉娅·大卫·妮尔 Alexandra DavidNéel，1868—1969）སྤྱི་ལོ་༡༩༣༧ལོར་འགུ་ཟི་གླིང་ཚང་དུ་ཕེབས་ནས་དེར་ཉིན་༤༠ཙམ་བསྡད་དེ། གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་སྒྲུང་མང་པོ་བལྟས་ཏེ་དེའི་སྐོར་གྱི་རྒྱུ་ཆ་མང་པོ་བསྡུ་གསོག་བྱས། མོས་རང་གི་རྒྱལ་ཁོངས་སུ་ཕེབས་རྗེས་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་རྣམ་ཐར་ཞེས་པའི་གླེང་གཞིའི་སྐབས་ནུབ་ཁམས་པར་མའི་གེ་སར་སྒྲུང་ཡིག་ནི་བོད་ཡུལ་ཀུན་ལ་གྲགས་ཏེ་དེ་ནི་གླིང་གེ་སར་གྱི་ཕ་ཡུལ་ཡིན་པར་མ་ཟད་ལྷ་ས་བཅས་བོད་མི་ཀུན་གྱིས་ཁུངས་ལྡན་དུ་བརྩིས་པས། ཁུངས་ཐུབ་ཀྱི་གེ་སར་སྒྲུང་པར་མ་ཟེར་འོས་ཞེས་བཀོད་ཡོད་པ་དང། ཡང་ཕ་རན་སི་རྒྱལ་ཁབ་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་པ་ཡོངས་ཀྱིས་ཡིད་སྨོན་གུས་བཀུར་ཞུ་ཡུལ་སྐུ་ཞབས་ཧྲི་ཐའེ་ཨན（石泰安，Rolf Alfred Stein，1911–1999）གྱིས་བརྩམས་པའི་བོད་ལྗོངས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྙན་རྩོམ་རིང་མོ་དང་སྒྲུང་པ་ལ་དཔྱད་པ་ཞེས་པ་ནི་གེ་སར་སྒྲུང་ཞིབ་འཇུག་བྱ་བར་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་ཆེས་ཁུངས་ལྡན་གྱི་གསུང་རྩོམ་ཞིག་ཡིན་པ་དེའི་ནང་ཡང་གླིང་ཚང་པར་མའི་སྒྲུང་ཡིག་གི་བརྗོད་བྱ་དུ་མ་ལུང་དྲངས་འདུག །

འདི་གཉིས་ཀྱི་ལྟ་བ་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་ལ། ཕྱི་གླིང་པའི་ནང་དུ་བོད་དུ་ཕེབས་ཏེ་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་སྒྲུང་སྐོར་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་སྔ་ཤོས་ཡིན་པར་གྲགས། སྤྱི་ལོ་༡༧༡༦ལོར་པེ་ཅིན་ནས་སོག་ཡིག་པར་མའི་གེ་སར་ཞེས་པའི་དེབ་ཅིག་པར་དུ་བཏབ་རྗེས། སྤྱི་ལོ་༡༧༧༦ལོར་ཨུ་རུ་སུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཡུལ་སྐོར་བ་ཕའ་ལ་སིས(彼得·西蒙·帕拉斯 Peter Simon Pallas，1741–1811）སོག་པོའི་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་ཡིག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཞེས་པའི་དེབ་ཀྱི་ནང་དུ་གེ་སར་སྒྲུང་དང་། སྒྲུང་ངག་གྱེར་སྟངས། གཙོ་བོའི་མི་སྣ་གེ་སར་བཅས་ལ་དཔྱད་བརྗོད་བྱས་པའི་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་བསྡུས་ཏེ་ངོ་སྤྲོད་བྱས། སྤྱི་ལོ་༡༨༣༦ལོར་ཨུ་རུ་སུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མཁས་དབང་ཡ་ཁེ་ཧྥུ་སི་མི་ད་ཝེས་སོག་ཡིག་པར་མ་དེ་པར་དུ་བཏབ་རྗེས། ལྗར་མན་ཡི་གེ་ལ་སྒྱུར་ནས་སྤྱི་ལོ་༡༨༣༩ལོར་པར་དུ་བཏབ་པ་གྲགས། དེ་ནི་གེ་སར་སྒྲུང་ཐོག་མར་ཕྱི་གླིང་པའི་ཡི་གེའི་ཐོག་བསྟན་པ་རེད། ཅེས་རྒྱ་ཡིག་གི་ཡིག་ཆ་འགའི་ནང་དུ་འཁོད་འདུག །གང་ལྟར་དེ་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོ་ཡིན་མིན་ལ་དཔྱད་དགོས་པ་སྙམ།

རྒྱལ་ནང་དུ་མི་རིགས་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་པ་གྲགས་ཅན་རེན་ནའེ་ཆང་(任乃强、1894--1989)གིས་ཁམས་བོད་ལ་ཞིབ་འཇུག་ཡུན་རིང་བྱས་ཏེ་གེ་སར་སྒྲུང་ནི་དེ་བས་མིག་འདྲིས་རྣར་འཇགས་སོང་ཞིང་ཁོང་གིས་མཛད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་གསུམ་གྱི་སྐོར་ཞེས་པའི་ནང་དུ་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་ནི་དེང་འདན་ཁོག་རྫོང་གི་གླིང་ཚང་ཨན་ཧྥུ་སི(安抚司)ལ་གཏོགས། དེའི་ཕོ་བྲང་ནི་འདན་ཁོག་རྫོང་གི་ཆུས་གསུམ་པ་སྟེ། འབྲི་ཆུའི་ངོགས་རྫོགས་ཆེན་ནས་འདན་ཁོག་བར་གྱི་འགྲོ་ལམ་འགུ་ཟི་དང་རྫོང་མགོ་དགོན་ཆགས་ས་དེའོ། །འགུ་ཟི་དགོན་ནི་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དུ་གླིང་ཚང་རྒྱལ་པོས་བཏབ། མིང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ས་གཡོས་ཀྱིས་གནོད་འཚེར་ཐེབས་ཀྱང་འགུ་ཟི་དགོན་ཤུལ་རང་དུ་ཉམས་གསོ་བྱས་ལ་དེང་གི་གླིང་ཚང་རྒྱལ་པོའི་མངའ་ཁོངས་སུ་གཏོགས། འདན་ཁོག་རྫོང་གི་ཆུས་ལྔ་པ་སྟེ་ཉག་ཆུའི་ངོགས། རྫ་སྟོད་དང་སེར་ཤུལ་རྫོང་གཉིས་ཀྱི་བར་ད་ལྟ་ཚབ་ཚ་དགོན་ཡོད་ས་དེ་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་འཁྲུངས་ཡུལ་ཞེས་བཀོད་པ་དང་ཕལ་ཆེར་འདྲ། ཞེས་ཟེར། དེ་དང་དུས་མཉམ་པའི་རྒྱའི་དགེ་བསྙེན་རྒྱ་བོད་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོ་ལིའུ་ལི་ཆན(刘立千1910-2008) ཞེས་པས་མཛད་པའི་བོད་རིགས་དམངས་ཁྲོད་ལོ་རྒྱུས་སྙན་ངག་ནང་གི་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོ་ཞེས་པ་དང་། གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་སྒྲུང་ལས་གནའ་བོའི་མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་གི་ཚོ་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་བལྟ་བ་ཞེས་པ། དེ་གཉིས་ལས་ཐོག་མར་གླིང་ཞེས་པའི་ཡུལ་དང་། གླིང་ཚང་ཞེས་པའི་ཁྱིམ་དུད་ཀྱི་རིགས་རུས། དེ་ནས་རླངས་ཀྱི་པོ་ཏི་བསེ་རུ་ལས་བྱུང་བའི་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོ་བཅས་གང་ལ་ངོས་འཛིན་དགོས་པ་ལོ་རྒྱུས་རྩོད་སྒྲུབ་ཀྱི་དངོས་གཙོ་སྨྲ་བའི་རིག་པས་ཞིབ་འཇུག་བྱས། ད་དུང་ཁོང་གིས་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་སྒྲུང་ལྷ་གླིང་གབ་རྩེ་དགུ་སྐོར་རྒྱ་ཡིག་ཏུ་ཕབ་བསྒྱུར་བྱས་ཡོད་པ་རེད། དེ་ལྟར་རེན་ནའེ་ཆང་དང་ལིའུ་ལི་ཆན་གཉིས་གཅིག་ནི་ས་ཁམས་རིག་པ་དང་། གཅིག་ནི་ཡིག་ཚང་རིག་པ། ཕན་ཚུན་གཞོགས་འདེགས་བྱས་ཏེ་སྡེ་དགེ་ཨ་ཕྱུག་ནི་གླིང་གེ་སར་འཁྲུངས་ཡུལ་ཡིན་པར་རིགས་པས་སྒྲུབ་པའི་རིག་གཞུང་གྲུབ་འབྲས་སྔ་ཤོས་ཤིག་སྟོན་མཁན་ཡིན་ལ་གེ་སར་རིག་གནས་ཞིབ་འཇུག་པའི་གཞི་འཛིན་ས་རིག་གཞུང་གལ་ཆེན་ཞིག་ཀྱང་ཆགས་ཡོད།

དེ་ལྟར་གོང་ཞུས་ཀྱི་འདས་པའི་ཕྱི་གླིང་པའི་ཞིབ་འཇུག་པ་དང་། མི་རིགས་གཞན་པའི་ཞིབ་འཇུག་པ། ད་ལྟ་དངོས་སུ་ཞལ་བཞུགས་པའི་ཞིབ་འཇུག་པ་བགྲེས་གཞོན་སུ་གང་ཡིན་རུང་། ཁོ་ཚོས་ཚེ་འདིར་དོན་མེད་པའི་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་དགོས་པ་མེད་ལ། དེ་བས་སྐད་དང་ཡི་གེ་གང་གི་ཐད་རང་མི་རིགས་ལས་ཁོ་ཚོ་ལ་དཀའ་ངལ་ལྡབ་མང་པོ་ཆེ་ནའང། གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་སྒྲུང་འདི་ལ་བརྟག་དཔྱོད་ཞིབ་འཇུག་བྱ་རིན་ཡོད་པ་མཐོང་ནས། ཞིབ་འཇུག་ཡང་དག་པར་བྱས་ཏེ་བདེན་པ་བདེན་ཐོག་ཏུ་ངེས་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཆེད་དུ། ཁོ་ཚོའི་རྒྱབ་བརྟེན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་། བདེན་དཔང་གི་ཤུལ་རྫས། དཔྱད་གཞི་ཡི་རྒྱུ་ཆ། ཞིབ་འཇུག་གི་གོ་རིམ། ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་ང་ཚོས་ཕྱོགས་དུས་ཀུན་ཏུ་གསལ་བཤད་དང་། བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་རིན་ཡོད་ལ། ལོ་རྒྱུས་ལ་བདེན་དཔང་ཡང་བྱེད་ཐུབ་པ་སྙམ།

བཞི། ཨ་ཕྱུག་རྩྭ་ཐང་དུ་ཆེས་སྔ་མོ་ནས་བཞེངས་པའི་གེ་སར་དྲན་གསོ་ཁང་།

གླིང་རྗེ་གེ་སར་རྒྱལ་པོ་འཁྲུངས་པའི་ས་མིག་མ་ནོར་བ་བྲག་རི་སྦལ་པ་འདྲ་བའི་རྩ་བར་སྤྱི་ལོ་༡༤༩༠ལོ་ཡས་མས་སུ་དབང་ཆེན་བསྟན་འཛིན་རྒྱལ་པོས་གེ་སར་དྲན་གསོ་ཁང་འདི་བཞེངས་ཤིང་། སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྨི་གྲུ་བཞི་མ་༢༣༣.༢༥ཡོད་པ་དང་། དབྱིབས་凹ཡིག་དང་凸ཡིག་གི་ཀླད་ཁེབ་ཅན་གྱི་སྒོ་འཛུལ་ཚོམས་ཆེན་ཡིན། ནང་ཁུལ་གྱི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྨི་གྲུ་བཞི་མ་༡༨.༩༨ཡོད་པ་དང་། ཚོམས་ཆེན་ནི་གྲུ་བཞི་ནར་མོ་ཡིན་ཞིང་། མཐའ་རེ་རེ་ལ་སྨི༡༤ཙམ་ཡོད་པ་དང་། མཐོ་ཚད་ལ་སྨི༡༠.༡༠ཡོད། ནང་ཁུལ་གྱི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྨི་གྲུ་བཞི་མ་༡༥༨.༨༡ཡོད། བཟོ་བཀོད་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་བོད་དར་དགོན་པ་དང་མི་འདྲ་ཞིང་ལོ་རྒྱུས་དང་དོན་དངོས་རང་བཞིན་བཅས་ལྡན་ཏེ། དྲན་གསོ་ཁང་གི་ཕྱོགས་གསུམ་ནས་ཆུ་གཉིས་ཆབ་མ་བརྡབས་པ་དང་། རྒྱབ་རི་བྲག་གཉིས་མདའ་སྒྲོ་གཤིབས་པ་འདྲ་བ། མཐའ་འཁོར་གྱི་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་དང་ས་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ནི་སྔོན་གྱི་གེ་སར་སྒྲུང་དེབ་གསུམ་དུ་བྲིས་པའི་བྲག་རི་སྦལ་པ་འདྲ་བའི་གཡོན་ཟུར་ན། ཇོ་རུའི་ཕྲུ་མ་སྦས་པའི་རྡོ་མཁར་དང་། །འདོ་རྗེ་རྐྱང་རྒོད་འཕེལ་པོའི་རྨིག་པའི་རྗེས། །རྐྱང་ལུའི་རྟོད་ཕུར་ལ་སོགས་ཁྱད་འཕགས་བཞུགས། ནང་དུ་གེ་སར་གྱི་སྦ་ལྕག་བསམ་འཕེལ་དོན་འགྲུབ་དང་། བ་སོའི་ཕྱག་ཐམ། ལས་ཐམ་ཁམས་གསུམ་ཟིལ་གནོན། ཁྲབ་རྨོག་མདའ་གཞུ། སྒ་མཐུར་སྲབ་གསུམ། ཞྭ་ལྷམ་ན་བཟའ། འབུམ་པ་རྒྱ་ཚ་ཞལ་དཀར་གྱི་དབུ་རྨོག སྟག་རོང་ཉ་ཚ་ཨ་བརྟན་གྱི་རལ་གྲི། བདུད་གློན་ཨ་ནུ་ཕྱིས་སྔོན་གྱི་ཕྱག་མདུད། སྐྱ་ལོ་བསྟན་པ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་མགུལ་རྒྱན། སྤྱི་དཔོན་མ་ཡིག་ལུང་བསྟན་སོགས་གླིང་གི་ཕུ་ནུ་དཔལ་རྟུལ་མོ་སྨན་རྣམས་ཀྱི་ཆས་རྫས་འདྲ་མིན་མང་པོ་བཞུགས་སུ་གསོལ། གསར་བཞེངས་བྱས་ཚུལ་དང་དུས་ཚོད་སོགས་ལ་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆའང་ངག་རྒྱུན་མི་འདྲ་བ་ཡོད་ཀྱང་འདིར་ཡི་གེ་མང་བ་ལ་དོགས་ནས་མ་བཀོད། རང་བྱུང་གནོད་པ་དང་མི་བཟོས་གནོད་འཚེར་སོགས་ཀྱིས་རྐྱེན་ཏེ་གེ་སར་དྲན་གསོ་ཁང་འདིའང་རྨང་མེད་ལྟ་བུར་གྱུར་བའི་སྐབས་སུ་ཚབ་ཚ་དགོན་པའི་སྐུ་སྐྱེ་དཔལ་རྒྱལ་རིན་པོ་ཆེས་བསྐྱར་བཞེངས་མཛད་དེ་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༩ལོའི་ཟླ་བ་༨ཚེས་༨ཉིན་ལེགས་པར་གྲུབ། ཁོང་གིས་ནམ་རྒྱུན་དུ་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་དྲན་གསོ་ཁང་བསྐྱར་བཞེངས་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་བ་ནི། ཏང་དང་རྒྱལ་ཁབ་གིས་མི་རིགས་ཁག་གི་རྗེས་ཤུལ་རིག་གནས་སྲུང་སྐྱོང་དང་། རྒྱུན་འཛིན། བེད་སྤྱོད་བྱ་བའི་སྲིད་ཇུས་རབ་དང་རིམ་པ་དོན་འཁྱོལ་མཐར་ཕྱིན་བྱས་ཏེ་སྤྱི་ལོ་༡༩༨༤ལོར་སྡེ་དགེ་རྫོང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་གིས་སྒོ་འབྱེད་ཀྱི་ཆོག་མཆན་གནང་ནས་འབྲེལ་ཡོད་སྡེ་ཁག་གི་དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པས་དུས་ཐོག་གི་རོགས་རམ་བྱས་པ་དང་། གླིང་ཚང་འཇིག་མེད་དབང་འདུས་མཆོག་དང་ཨ་ཕྱུག་གི་མི་སྡེ་ལྷ་སྡེ་ཚང་མས་ཕྱ་བ་གྲུ་འདེགས་ལྟ་བུའི་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་རོགས་རམ་བྱས་པའི་བཀའ་དྲིན་ལ་བརྟེན། ད་ལྟའི་ཨ་ཕྱུག་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་དྲན་གསོ་ཁང་ཞེས་པའི་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་བོད་འབྲེལ་ས་ཁུལ་ལ་སྲིད་གཞུང་ནས་ངོས་ལེན་བྱས་པའི་གེ་སར་འཁྲུངས་ཡུལ་ཞེས་པའི་ས་རྟགས་མཚོན་པའི་མིང་འདི་བྱུང་བ་ཡིན། ཞེས་གསུངས། གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་དྲན་རྟེན་ལྷ་ཁང་དང་། གེ་སར་ལྷ་ཁང་། གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་དྲན་གསོ་ཁང་སོགས་མིང་འདོགས་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཡིན་ཡང་། མིང་གདགས་གཞི་གེ་སར་རྒྱལ་པོ་ཡིན་པས་ཁྱད་པ་མ་མཐོང་ཁོ་བོས་ནི་གེ་སར་དྲན་གསོ་ཁང་ཞེས་ཟེར་གི་ཡོད།    

མཇུག་བསྡུ་བའི་གཏམ།

དེ་ལྟར་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་སྒྲུང་དུ་གྲགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་སྙན་རྩོམ་རིང་མོ་འདིའི་བརྗོད་བྱ་སྲོག་གི་མི་སྣ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་སྟེ་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོ་ཡིན། ཁོ་བོས་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་མཇུག་ལ་སྔོན་བྱོན་མཁས་པའི་གསུང་རྒྱུན་མ་ཉམས་པ་རྣམས་བསྡུས་ཏེ་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་རྣམ་ཐར་ཞེས་པ་ཞིག་བྲིས་ཤིང་བོད་ལྗོངས་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར་སོགས་སུ་བཀོད་རྗེས། འབྲེལ་ཡོད་མཁས་ཅན་འགའ་དང་ལས་ཁུངས་འགས་དྲི་བའང་མང་པོ་བཏོན་ལ་ཕན་ཚུན་ལྟ་ཚུལ་བརྗེ་རེས་ཡང་བྱས་མྱངས། དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པར་གོ་ལ་ཧྲིལ་པོའི་སྟེང་དུ་དེང་རབས་གསར་པའི་རིག་གནས་དང་། ཚན་རིག་དར་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པས་ཕྱིའི་སྣོད་དང་ནང་གི་བཅུད་གང་ཐད་ཀྱི་དགོས་མཁོ་ཡོད་དོ་ཅོག་དེས་བསྐང་མི་ཐུབ་པ་ཀུན་གྱིས་ཤེས་ནས། ལོ་རྒྱུས་དང་། རིག་གནས། སྐྱེ་ཁམས་ལ་མཐོང་ཆེན་བྱས་ཏེ་རིག་གནས་དང་ཡུལ་སྐོར་མཉམ་འདྲེས་ཀྱི་ཐོན་ལས་གསར་སྤེལ་བྱ་བར་དམ་འཛིན་བྱེད་པ་གལ་འགངས་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་ཤེས་དགོས།