རིན་ཕག་གཉེན་བསྡེབས་འཁྲུག་གཞིར་གྱུར། །
ཤིག་སྟག་སྟག་ལོའི་སྡེ་གཟར་དང་། །
མེ་ཕག་རྩེད་ཐང་སྡེ་གཟར་དང་། །
ལྕགས་བྱི་ཡར་ཀླུངས་སྡེ་གཟར་དང་། །
གྱང་རོ་སྦེ་རྒྱའི་ཇུས་ཉེས་སོགས། །
དུས་འཁྲུགས་རྒྱུན་མི་ཆད་པའི་མཐར། །
དཔོན་ཚབ་ཐེལ་གཏོང་ལོ་དགུ་བྱས། །
ཕག་ཤུགས་རིན་སྤུངས་སྡེ་པས་འཛིན། །
རིན་སྤུངས་ནོར་བུ་བཟང་པོས་གོ་སྐབས་དེ་དང་བསྟུན་ནས་སྤྱི་ལོ་1435ལོར་གཙང་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔོན་རིགས་རྣམས་དང་མཐུན་སྒྲིལ་བྱས་ཏེ་གཞིས་ཀ་རྩེ་བླངས། གཙང་ཁུལ་ཕལ་ཆེར་དབང་དུ་བྱས། གོང་མ་འདིས་ཐེལ་དང་རྩེ་ཐང་ཆོ་གཉིས་གསུང་ཆོས་གནང་། གསེར་དངུལ་གྱིས་བཀའ་འགྱུར་བཞེངས། སྤྱི་ལོ་1443ལོར་ཡབ་སངས་རྒྱས་རྒྱལ་མཚན་ཡར་རྒྱབ་ནས་རྩེས་ཐང་དུ་གདན་དྲངས། ཞལ་ངོ་ནང་འཆམས་ཀྱི་འཁོན་ཞི་ནས་ཐུགས་ཡིད་གཅིག་ཏུ་འདྲེས། སྤྱི་ལོ་1440ལོར་ཏཱ་མིང་གོང་མ་ཀྱེན་ཐའི་ཀྲེང་ཐུང་གིས་དབང་གི་མཚན་སྙན་བརྒྱན་པའི་བཀའ་ཡིག་འབྱོར་བས་དེ་ནས་བཟུང་དབང་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས་ཞེས་འབོད་སྲོལ་བྱུང་། སྤྱི་ལོ་1444ལོར་སྡེ་སྲིད་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས་སྐུ་གཤེགས། སྐབས་དེར་ཆེ་སངས་རྒྱས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་སྲིད་བསྐྱངས།
དེ་ནས་སྲས་ཀུན་དགའ་ལེགས་པ་དགུང་ལོ་བཅུ་དྲུག་པ་སྤྱི་ལོ་1448ལོར་ཕག་གྲུའི་སྡེ་སྲིད་ཀྱི་ཁྲི་ལ་བསྐོས། སྤྱི་ལོ་1454པའི་ཤིང་ཁྱི་ལོར་ཆེ་ས་སངས་རྒྱས་རྒྱལ་མཚན་དང་། གོང་མ་ཀུན་དགའ་ལེགས་པ་ཡབ་སྲས་བཀའ་བགྲོས་ཐོག་ངག་གི་དབང་པོ་ཐེལ་གྱི་སྤྱན་སྔའི་གོ་སར་བཏོན། སྤྱི་ལོ་1458པའི་ས་སྟག་ལོར་གོང་མ་ཀུན་དགའ་ལེགས་པས། ངག་གི་དབང་པོའི་སྤྱན་སྔའི་གོ་ས་ཧབ་ལེན་བྱས། དེ་ནས་བཟུང་ངག་གི་དབང་པོ་བྲག་ཁ་དང་། རྒྱལ་བཟང་གཉིས་སུ་ལོ་བཅུ་དྲུག་ཙམ་བཞུགས། གོང་མ་ཀུན་དགའ་ལེགས་པ་འདི་ཉིད་བསླབ་སྦྱོང་གི་ཡོན་ཏན་ཅན་ཞིག་ཡིན་ནའང་། མཛད་སྒོ་ཅུང་ཟད་མ་ལེགས་པའི་དབང་གིས་ནང་འཁོན་གྱི་རྒྱུ་ཁ་ཤས་བྱུང་ཡོད་འདུག ཁོང་གཙང་དུ་གཞིས་བསྐོར་ལ་ཕེབས་དུས་རིན་སྤུངས་ནོར་བུ་བཟང་པོས་གུས་འདུད་བླ་ན་མེད་པར་མཛད་ཀྱང་། གནང་སྒོའི་ཁོག་ལ་མ་མགུ་སྐད། ཁོང་ལ་ཀ་བཞི་པ་སྐུ་མཆེད་ཀྱིས་གང་ཞུས་གསན་པས་ཡབ་ཡུམ་བར་སེལ་ཆེན་པོར་ཞུགས། ཡར་གོང་། བྱ་པ། བསམ་སྡེ་བ་སོགས་བདག་མོའི་ཕྱོགས་དང་། སྣེའུ་དང་། འོལ་དགའ་རྣམས་གོང་མའི་ཕྱོགས་སུ་ཆད་ནས་མི་བདེ་བ་མང་དུ་བྱུང་། རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་མེ་ཕག་1467ལོར་རིན་ཆེན་རྡོ་རྗེ་རྩེས་ཐང་གི་གདན་སར་བསྐོས། ཡུམ་སྲས་ཕྱོགས་གཅིག་བྱས་ནས་རྩེད་ཐང་གི་སྡེ་གཟར་ཞེས་པ་དེ་ལངས། འོན་ཀྱང་འཕྱོངས་རྒྱས་པ་རྡོ་རྗེ་ཚེ་བརྟན་གྱིས་ཕན་ཚུན་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུང་པས་སྡེ་གཟར་བཟླུམས་ཤིང་། ཞལ་ངོ་ནང་མཚམས་ཀྱི་ལེགས་སྤེལ་མཛད་པས་སྡེ་སྲིད་ཀྱི་ཞབས་ཏོག་ཏུ་འགྱུར་བ་བྱུང་། དེ་ནས་ཡུམ་གཤེགས་རྗེས་མཁར་ཐོག་དགོན་གསར་གཉིས་རིན་སྤུངས་པ་མཚོ་སྐྱེས་རྡོ་རྗེས་བཟུང༌། སྤྱི་ལོ་1480པའི་ལྕགས་བྱིའི་ལོར་རིན་སྤུངས་དོན་ཡོད་རྡོ་རྗེས་གཙང་དམག་རྣམས་དབུས་སུ་དྲངས་ནས་གཞིས་ཀ་སྣེའུ་པའི་ལག་ནས་བྲག་དཀར་དང་ཆུ་ཤུལ་ལྷུན་པོ་རྩེ་སོགས་རྫོང་གཞིས་འགའ་ཞིག་བླངས། །
ས་ལུག་གོང་མ་སྲིད་ཁྲིར་བཀོད། །
ཤིང་ཕག་བསམ་སྡེའི་སྡེ་གཟར་དང་། །
སྔ་ཕྱིའི་རིན་སྤུངས་སྡེ་གཟར་སོགས། །
འཁྲུག་རྩོད་རྒྱུན་མི་ཆད་པ་ཡིས། །
ཕག་གིས་དབུས་དང་རིན་གྱིས་གཙང་། །
སོ་སོར་བསྐྱངས་མཐར་གཉིས་ཀ་ཉམས། །
ས་སྤྲེལ་གཞིས་རྩེའི་རྫོང་དཔོན་དུ། །
ཞིང་ཤག་ཚེ་བརྟན་རྡོ་རྗེ་བསྐོས། །
རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་ས་ལུག་སྤྱི་ལོ་1499ལོར་རིན་སྤུངས་པ་དང་། འཕྱོངས་རྒྱས་པ་གཉིས་ཀྱིས་གཙོས་པའི་བློན་པོ་རྣམས་བཀའ་བགྲོས་ཐོག་ནས་གདུང་བརྒྱུད་རིན་པོ་ཆེ་ངག་དབང་བཀྲ་ཤིས་གྲགས་པ་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོའི་ཁྲིའི་ཐོག་ཏུ་སྤྱན་དྲངས། སྤྱི་ལོ་1504པའི་ཤིང་བྱི་ལོར་རིན་སྤུངས་པའི་སྲིང་མོ་ཞིག་བདག་མོར་བཞེས། སྤྱི་ལོ་1508པའི་ས་འབྲུག་ལོར་སྲས་འགྲོ་བའི་མགོན་པོ་འཁྲུངས། དེའི་རྗེས་སུ་སྲས་གྲགས་འབྱུང་བ་འཁྲུངས། །
བསམ་སྡེ་བའི་སྡེ་གཟར། སྤྱི་ལོ་1509པའི་ས་སྦྲུལ་ལོར་སྡེ་སྲིད་དང་བསམ་སྡེ་བ་གཉིས་དཔོན་བློན་ནང་འཁྲུག་བྱུང་སྐབས། རིན་སྤུངས་པས་བསམ་སྡེ་བའི་རྒྱབ་རྩ་བྱས་ཏེ་གོང་མའི་དམག་ཕྱིར་བཟློག་བྱས་པས་ཕག་གྲུ་དང་རིན་སྤུངས་པའི་བར་འཁོན་གཞིའི་འགོ་ཚུགས། །
རིན་སྤུངས་པའི་སྡེ་གཟར།【ཕག་གྲུ་གོང་མ་ངག་དབང་བཀྲ་ཤིས་གྲགས་པས་སྤྱི་ལོ་1499-1563ཙམ་གྱི་བར་སྲིད་འཛིན་གནང་ཡོད། སྐབས་འདིར་དོན་དངོས་ལ་གཙང་ཁུལ་གྱི་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཆ་རིན་སྤུངས་པས་བཟུང་ཡོད་འདུག དེའི་རིན་སྤུངས་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་སྤྱི་ལོ་1548ལོའི་རྗེས་ཙམ་བར་གཙང་ཕྱོགས་བཟུང་ཞིང་། དེ་ནས་རིན་སྤུངས་སྲས་ངག་དབང་འཇིགས་གྲགས་ཀྱིས་སྤྱི་ལོ་1565ལོའི་བར་ཙམ་སྲིད་བཟུང་། དེ་ནས་རིན་སྤུངས་པའི་དབང་ཤུགས་ཞིང་ཤག་པས་བཟུང་ཡོད་འདུག】རིན་སྤུངས་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་ངག་དབང་བཀྲ་ཤིས་གྲགས་པའི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ནས་རྫོང་དཔོན་གྱི་ལས་ཀ་བླངས་ཡོད་ཀྱང་། ལོ་སྤྱི་ལོ་1510ལོར་ནང་སོ་རིན་སྤུངས་མཚོ་སྐྱེས་རྡོ་རྗེ་སྐུ་གཤེགས་པའི་འདས་མཆོད་གྲུབ་འཕྲལ། ཨེ་དང༌། གཉལ་གྱི་ཕྱོགས་སུ་དམག་གི་འཇུག་སྒོ་མཛད་པས་སྡེ་སྲིད་ངག་དབང་བཀྲ་ཤིས་གྲགས་པའི་ཐུགས་ལ་ཕོག་སྟེ། དབུས་ཕྱོགས་ཀྱི་སྣེའུ་རྫོང་གཞིས་རྣམས་ཕྱིར་བླངས་པས་རེ་ཞིག་དབུས་ཁུལ་དུ་རིན་སྤུངས་པའི་མངའ་ཐང་ཅུང་ཟད་ཉམས་པ་བྱུང༌། འོན་ཀྱང་གཙང་ཕྱོགས་སུ་སེང་གེ་རྩེ་ས་དང༌། ལ་སྟོད་ལྷོ་ཕྱོགས་སོགས་ཆབ་འོག་ཏུ་བཅུག་ཅིང༌། རིན་སྤུངས་སུ་སྣེ་གདོང་ཕོ་བྲང་གི་མིག་ལྟོས་ལ་བརྟེན་ནས་གསང་སྔགས་ཀྱི་དུས་མཆོད་སྲོལ་ཡང་བཙུགས། དུས་དེར་ཞྭ་དམར་སྤྱན་སྔ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས། ནང་སོ་དོན་ཡོད་རྡོ་རྗེ་ལ་ཕག་གྲུའི་སྡེ་སྲིད་འདི་སྤྱིར་རྒྱལ་ཁམས་དང་། སྒོས་སྡེ་དཔོན། ཡང་སྒོས་ཁྱོད་རིན་སྤུངས་པ་ལ་གཅེས་པས་རྫོང་གཞིས་ཆེ་བ་ཞིག་ཕུལ་ནས་སྡེ་སྲིད་ལ་དགོངས་སེལ་ཞུས་ན་ལེགས་ཚུལ་བསླབ་སྟོན་བྱས་པར་གསན་པ་ལྟར་བྱས་ནས། སྤྱན་སྔ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ་དང་། གོང་མ་ངག་དབང་བཀྲ་ཤིས་གྲགས་པ་རྣམ་གཉིས་སྦྲགས་མདར་གདན་དྲངས་ཏེ། འཕྲལ་གྱི་ཞབས་ཏོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྒྲུབས་པ་དང་། གུས་གུས་ལྟར་མཛད་ཀྱང་དགོངས་སེལ་འབུལ་བ་བྱར་ལུང་པ་ཕུལ་བར་མཆོད་ཡོན་གཉིས་ཀ་མ་དགྱེས་ནས་སྤྱན་སྔ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ་ཐུགས་རིངས་པ་བཞིན་དུ་ཡངས་པ་ཅན་ལ་ཕེབས། གོང་མ་ངག་དབང་བཀྲ་ཤིས་གྲགས་པས་ཀྱང་རིན་སྤུངས་པས་ཕུལ་བའི་ནོར་སྣ་ཕལ་ཆེར་བསམ་ཡས་དང་། གོ་ཁྲབ་རྣམས་ཆོས་སྐྱོང་གཞི་བདག་གི་བསྐང་རྫས་སུ་ཕུལ་བ་སོགས་འབུལ་མ་རྣམས་བསྣམས་རིན་མེད་པའི་རྣམ་པ་བསྟན། དེའི་ཕྱི་ལོ་དོན་ཡོད་རྡོ་རྗེ་དགུང་ལོ་ལྔ་བཅུའི་སྟེང་འདས། །
སྤྱི་ལོ་1515པའི་ཤིང་ཕག་ལོར་བསམ་སྡེ་བས་བསླངས་པའི་སྡེ་གཟར་གྱིས་རྐྱེན་བྱས་པས་རིན་སྤུངས་པའི་ཞལ་ངོ་ཕྱི་མ་རྣམས་དེའི་རྒྱབ་ཏུ་ལངས་ཏེ་སྤྱི་ལོ་1516པའི་མེ་བྱི་ལོར་དབུས་གཙང་འཁྲུག་ལོང་ཆེན་པོ་ལངས་རུང༌། སྡེ་སྲིད་མཚན་ཇུས་རྒྱལ་ཏེ་ཁ་རག་དང་བོད་ཡུལ་ཆོས་ལ་ས་མཚམས་བྱས། སྐབས་དེར་སྤྱན་སྔ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ་དཔོན་སློབ་བཟད་མདར་ཕེབས་ནས་ཆུ་ཤུལ་ལྷུན་པོ་རྩེ་ཆིངས་རྟེན་དུ་ཕུལ་ཏེ་དབུས་གཙང་ལོ་གསུམ་སྡེ་གཟར་མི་བྱེད་པའི་ཆིངས་བསྡམས་ནའང༌། རིན་སྤུངས་པས་སླར་སྡེ་གཟར་བསླངས་ཏེ་རྒྱལ་མཁར་རྩེར་བཏེགས་སྐབས། འཕྱོངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་རྒྱལ་མཆོག་གིས་གཙོས་སྡེ་སྲིད་ཀྱི་དཔུང་ཆེན་རྣམས་ཉང་སྟོད་བར་དུ་བྱོན། དགའ་ལྡན་པ་དམག་དཔོན་བསོད་ནམས་རྒྱལ་པོས་སྐྱིད་འཕན་གྱི་དཔུང་རྣམས་འཁྲིད་དེ་ཤངས་ཀྱི་བར་དུ་བསྐྱོད་པས་རིན་སྤུངས་པས་འབངས་གྱེན་ལོག་བྱེད་པའི་བྱ་བར་རྡུང་རྡེག་ཚབས་ཆེན་ཕོག་སྟེ་ཅི་བྱ་གཏོལ་མེད་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་ནའང༌། རྒྱལ་རྩེ་དང༌། པ་སྣམ་པའི་ས་ཆ་ཤོར་བ་རྣམས་ཕྱིར་སྤྲོད་པ་དང༌། གོང་སར་དགོངས་བསངས་དང༌། རྫོང་དཔོན་གྱི་ལས་ཀ་ཞུ་བ། ཕྱིན་ཆད་མ་རུངས་པའི་སེམས་འདོར་བ་སོགས་ཀྱི་ཁས་ལེན་ཞུས་ཀྱང༌། སྤྱི་ལོ་1522པའི་ཆུ་རྟ་ལོར་རིན་སྤུངས་པས་སླར་ཡང་སྡེ་གཟར་ཚབས་ཆེན་བསླངས་ཀྱང་སྡེ་སྲིད་ཀྱི་མཚན་ཇུས་ལ་སྐྱོན་ཆེར་མ་བྱུང༌། དེ་ནས་དབུས་གཙང་ལོ་བཅོ་ལྔར་འཁྲུག་པ་མི་བྱེད་པའི་ཆིངས་ཡིག་བཞག །
གཞིས་རྩེའི་རྫོང་དཔོན་ཞིང་ཤག་པ། ཞིང་ཤག་པ་ཚེ་བརྟན་རྡོ་རྗེ་ནི་རིན་སྤུངས་པའི་གཉེན་ཚན་དུ་གཏོགས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེས་རིན་སྤུངས་པ་དང་སྣེ་གདོང་པ་གཉིས་ཀའི་ཞབས་འབྲིང་རྐང་པ་གཉིས་འཛུགས་བྱས། སྲས་དགུ་ཙམ་ཞིག་བྱུང་བའི་ནང་ནས་གྲགས་ཆེ་བ་ནི་ཀརྨ་མཐུ་སྟོབས་རྣམ་རྒྱལ་དང༌། ཀུན་སྤངས་ལྷ་དབང་རྗེ། ཀརྨ་བསྟན་སྐྱོང་དབང་པོ་བཅས་ཡིན། ཞིང་ཤག་པ་ཚེ་བརྟན་རྡོ་རྗེས་རིན་སྤུངས་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་སྐབས་སུ་རིན་སྤུངས་པའི་ཆིབས་དཔོན་གྱི་ལས་ཀ་དང༌། དེ་ནས་རིམ་པས་ཤངས་དང་མྱང་སྨད་ཁུལ་གྱི་ཁྲལ་སྡུད་པ་ལོ་མང་བྱས། རབ་བྱུང་དགུ་པའི་ས་སྤྲེལ་སྤྱི་ལོ་1548ལོར་རིན་སྤུངས་པས་གཞིས་ཀ་བསམ་འགྲུབ་རྩེའི་རྫོང་དཔོན་དུ་བསྐོས། ཞིང་ཤག་པ་ཚེ་བརྟན་རྡོ་རྗེ་ནི་སྙིང་སྟོབས་དང་འཇོན་ཐང་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་པས་རིམ་བཞིན་སྟོབས་འབྱོར་དང་དབང་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་སོང་སྟེ་རིན་སྤུངས་ངག་དབང་འཇིགས་གྲགས་ཀྱི་དུས་སུ་སླེབས་སྐབས་རིན་སྤུངས་པའི་ཁ་གཏད་དུ་ལངས། ལྷག་པར་སྤྱི་ལོ་1557པའི་མེ་སྦྲུལ་ལོར་ཤངས་དོན་རབ་པའི་ས་སྡེའི་སྐོར་རིན་སྤུངས་པ་དང༌། ཞིང་ཤག་པ་གཉིས་བར་དྲག་དཔུང་གི་སྦྱོར་བ་བརྩམས་སྐབས་འབྲུག་པ་ཀུན་མཁྱེན་པ་དཀར་པོས་བར་འདུམ་གནང་བར་ཕེབས་ནའང་དོན་རབ་པའི་སྲོག་ལ་ཉེན་ཁ་མ་བྱུང་བ་ཙམ་ལས་ས་མི་དབང་རིས་ཞིང་ཤག་པར་རྩིས་སྤྲོད་གནང་དགོས་བྱུང༌། མཐར་སྤྱི་ལོ་1563ལོར་གཙང་སྡེ་གྱེན་ལོག་གིས་རིན་སྤུངས་སྲས་པདྨ་དཀར་པོ་བཀྲོངས། རིན་སྤུངས་པའི་ཇུས་ཉེས། དེ་རྗེས་ཙམ་ན་གོང་མ་ངག་དབང་བཀྲ་ཤིས་གྲགས་པ་ཡང་སྐུ་གཤེགས་ཏེ་ཕག་གྲུའི་སྲིད་དབང་ཡང་ཕྱིའི་རྣམ་པ་ཙམ་ལས་དབང་ཤུགས་མེད་པར་གྱུར་འདུག །